Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

«Wielki terror» 1937—1938 lat w Ukrainie: rozważania o obchodach tragicznych wydarzeń

Слово Просвіти, №23 за 2012 рік

ły Państwowy program naukowo-dokumentalnej serii książek „Rehabilitowani przez historię” — wydania, w których przywrócono pamięć historyczną o tragicznych kartach naszej historii. Wielotomowe wydanie ma służyć przywróceniu sprawiedliwości historycznej, gruntownemu naświetleniu tragicznych wydarzeń w historii Ukrainy, zwrócić jej niesłusznie zapomniane nazwiska mężów stanu, naukowców, artystów, robotników i chłopów, uczcić tych, którzy walczyli o wolność i niepodległość Ukrainy. Na tych aspektach działalności kładli nacisk uczestnicy konferencji „Polityczne represje w Ukraińskiej SRR 1937—1938 lat: refleksje badawcze i interpretacje (w 75. rocznicę „Wielkiego terroru” w ZSRR)”. Forum naukowe zainicjowały Instytut Historii Ukrainy NAN Ukrainy, Główna redakcja naukowo-dokumentalnej serii książek „Rehabilitowani przez historię”, Narodowy Związek Krajoznawców Ukrainy. Na otwarciu konferencji dyrektor Instytutu Historii Ukrainy NAN Ukrainy Wałerij Smolij podkreślił wyniki przeprowadzonej pracy badawczej — zdjęcie Jewhena Buketa wydanie 77 tomów naukowo-dokumentalnej serii „Rehabilitowani przez historię”, ujawnienie na podstawie archiwalno-kryminalnych spraw SBU ponad 720 tys. ofiar represji politycznych, opublikowanie prac naukowych z historii państwowego terroru w ZSRR. Naukowcy skupili się na aktualnych problemach badania „Wielkiego terroru” w Ukrainie, reakcji ludności na inicjatywy społeczne dotyczące obchodów tej smutnej rocznicy. W szczególności doktor nauk historycznych, doradca ministra sprawiedliwości Ukrainy Iryna Matiasz zaakcentowała uwagę na kolizjach prawnych dotyczących dostępu do informacji archiwalnych o ofiarach totalitaryzmu, dyrektor Branżowego Państwowego Archiwum SBU, kandydat nauk historycznych Switłana Laskowska zapoznała badaczy z perspektywicznymi badaniami naukowymi dotyczącymi „Wielkiego terroru” i jego skutków, które prowadzą pracownicy archiwum z instytucjami naukowymi Czech, Niemiec, Polski itd. Aktualny był referat dyrektor Branżowego Państwowego Archiwum MSW Ukrainy Natalii Tatuś o materiałach dotyczących deportowanych obywateli jako źródle w badaniu masowych represji politycznych w Ukrainie w latach 30. XX wieku. O niejednoznaczności w wynikach „operacji polskiej” 1937—1938 lat NKWD Ukrainy podkreślił doktor nauk historycznych, pierwszy zastępca dyrektora Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Wołodymyr Krywoszeja. W referacie Tamary Wronskiej ujawniono tajne aspekty sztucznej marginalizacji członków rodzin „wrogów ludu”. Badaczka kładła nacisk na potrzebę interdyscyplinarnego podejścia w badaniu państwowego terroru epoki radzieckiej, w szczególności zaangażowanie specjalistów-prawników. O przeniesieniu „doświadczenia” przeprowadzania masowych operacji podczas „Wielkiego terroru” 1937—1938 lat przez pryzmat zabezpieczenia kadrowego organów UNKWD obwodów zachodnioukraińskich referował kandydat nauk historycznych Andrij Żywiuk (m. Równe). Osobliwością tej konferencji była żywa wymiana myśli o regionalnych osobliwościach „Wielkiego terroru”. Udział w dyskusji brali Eduard Petrowśkyj (Odessa), Wałerij Stojczew (Zaporoże), Ludmyła Rowczak (Charków), Natalia Romanec (Dniepropetrowsk), Łarysa Kopijczenko (Żytomierz), Dmytro Omelczuk (Symferopol), Ołena Łysenko (Czernihów) i inni. Podczas dyskusji badacze zaczęli wyznaczać pewne kierunki przyszłych badań: badanie zmian w grupach społecznych, narodowych ludności Ukrainy, wpływ „Wielkiego terroru” na rozwój gospodarki i sfery kulturalnej, wpływ pamięci historycznej o represjach epoki radzieckiej na przyszłe pokolenia. Uczestnicy konferencji są jednomyślni w opinii o konieczności obchodów na szczeblu państwowym 75. rocznicy „Wielkiego terroru” w Ukrainie, o zasadności aktywnej publikacji materiałów w mediach. Naukowcy zaakcentowali konieczność zaangażowania potencjału organizacji społecznych (w szczególności Narodowego Związku Krajoznawców) do zbierania ustnych świadectw obywateli, którzy pamiętają ciężkie lata niedoli, reform chruszczowowskich, breżniewowskiego „zastoju”, i na podstawie tych wspomnień skompletować nową warstwę „archiwum historii mówionej”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин