Сторінка · с. 1сторінка оригіналу ↗
OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROZNAWCZY 24 (609), 16–22 czerwca 2011 ZAGĘSZCZANIE MROKU PRAWDA O WOJNIE
Слово Просвіти, №24 за 2011 рік
16 czerwca 2011 roku odbędzie się prezentacja książki Iwana Dziuby „Zagęszczanie mroku. Od czarnosotniczych z początku XX wieku do ukrainofobów z początku XXI wieku”. Miejscem wydarzenia będzie Kongregacyjna sala Starego Korpusu Akademickiego Narodowego Uniwersytetu „Kijowsko-Mohylańska Akademia” (ul. Skoworody 2). Początek o godz. 17.00.
Fragment książki Iwana Dziuby „Zagęszczanie mroku. Od czarnosotniczych z początku XX wieku do ukrainofobów z początku XXI wieku” publikujemy za zgodą wydawnictwa „Kijowsko-Mohylańska Akademia”.
Iwan DZIUBA, akademik
Demokratyczna — jak sama siebie określała — władza okazała się fatalnie słaba; nie zdołała zjednoczyć nie tylko społeczeństwa, ale także własnych, sfragmentowanych „sił politycznych”, skupionych bardziej na wyjaśnianiu wzajemnych stosunków niż na wspólnej, konstruktywnej pracy na rzecz przyszłości Ukrainy. Nie wypełniwszy swoich głównych obietnic przedwyborczych (nawet tych realistycznych), nie rozwiązawszy bolesnych problemów społeczno-ekonomicznych i kulturalnych Ukrainy, skompromitowała nie tylko siebie, a w pewnym stopniu także ideę ukraińską w ogóle. To, co się stało, jest wielką klęską narodową. Wszyscy jesteśmy w niej winni. Ma ona swoje głębokie przyczyny, które tkwią w całym stanie naszego społeczeństwa, które dotąd nie stało się skonsolidowanym, nowoczesnym narodem politycznym. Na tej nieskonsolidowanej, rozmytej tożsamości narodowo-politycznej pasożytują (sami ją na wszelkie sposoby stymulując) dobrze zorganizowane klany, dla których Ukraina jest w najlepszym razie tylko terytorium rozwijania własnej działalności biznesowej, a w najgorszym — częścią „russkiego mira”, do którego trzeba ją koniecznie przywrócić. Czy nowa władza jest całkowicie im podporządkowana? Nie chciałoby się w to wierzyć. Czas pokaże. Chociaż wiele już pokazał, począwszy od „charkowskich porozumień”, o których pewnie jeszcze nie wiemy wszystkiego. Zapewne „regionałowie” będą twardo bronić własnych „biznesowych” interesów, może nawet w takich stosunkach z Rosją. A w obronie interesów Ukrainy — tylko w takiej mierze, w jakiej nie będą one sprzeczne z ich interesami. Ale „równowaga interesów” najprawdopodobniej będzie bardzo ryzykowna dla Ukrainy. Zawsze byłem przeciwny zasadzie „im gorzej, tym lepiej”, którą, niestety, kierowali się i kierują wszyscy — na zmianę — nasi opozycjoniści, zamieniając walkę polityczną we wzajemną bezwzględną i ślepą bijatykę i podsycając chaos w życiu kraju. Moim zdaniem jednak: im gorzej, tym gorzej. A im lepiej — tym lepiej. I jeśli Partia Regionów i jej pomocnicy będą robić coś dobrego dla Ukrainy — w tym dobrym należy ich wspierać. Tylko żeby to było dobre. Na razie widzimy coś niedobrego, i to już wywołuje masowe protesty. Ponieważ dotyczy społeczno-ekonomicznych warunków życia głównej masy ludności. Tu masowe niezadowolenie sięga krytycznej granicy. Mniej uświadamiane zagrożenia w sferze kultury oraz wolności politycznej i informacyjnej. Dostrzegają je przede wszystkim obywatelsko aktywne kręgi i twórcza inteligencja. Ale tak nie może trwać długo. Problemy humanitarne są nieodłączną częścią społecznych. Społeczeństwo musi zobaczyć, że nowa ukraińska władza musi drogo płacić za przychylność kremlowskich neoimperialistów. Czyli: drogo jak na Ukrainę. Władza zaś będzie starała się płacić tym, co dla niej niedrogie: godnością polityczną, tożsamością narodową, przestrzenią informacyjną, historią, kulturą, językiem. A to dla moskiewskiej „liberalnej (???) imperii” jest właśnie najważniejsze, może nawet ważniejsze niż „rura gazowa” i obecność zbrojna na Krymie1. Przecież we współczesnym świecie losy narodów rozstrzygają się przede wszystkim nie przez armie, a oprzeć się zewnętrznej presji asymilacyjnej można tylko dzięki wewnętrznemu zdrowiu i odpowiedniej samoświadomości. Umownie nazwijmy to „sferą humanitarną” (która, oczywiście, pozostaje w stanie ścisłego wzajemnego powiązania i wzajemnego uwarunkowania ze sferą społeczno-ekonomiczną i społeczno-polityczną). Rosyjscy nieimperialistyczni ideolodzy konsekwentnie prowadzą wszechstronną „humanitarną” presję na Ukrainę. W tym celu zakładane są programy, fundacje, instytucje. Oto jeden z przykładów — koncepcja utworzenia „gumanitarnoj nauchnoj struktury na territorii Vostochnoj Ukrainy — Russkogo Instituta”. Myślicie — po prostu po to, by Ukraińcy lepiej poznali kulturę rosyjską? Gdyby tak było! Autor projektu Innokientij Andriejew otwarcie pisze: „W ostatnim czasie rosyjskie elity wykorzystują dźwignie energetyczne do wzmocnienia swoich wpływów na arenie międzynarodowej. Jednak te dźwignie są oczywiście niedostateczne, ponieważ pozostaje bez uwagi czynnik języka i kultury. Języka i kultury rosyjskiej” (wyróżnienie w oryginale. — I. Dz.). Szczególne znaczenie ma ukraiński kierunek aktywizacji tego „czynnika”. Ponieważ „pojawiła się ukrainojęzyczna wykształcona klasa, która jest nosicielem tożsamości wrogiej Rosji”. Jeszcze większym niebezpieczeństwem jest pojawienie się pokolenia wykształconej młodzieży, która zna język angielski, a „wysokiej jakości nauczanie języka angielskiego daje możliwość zasadniczo nie odwoływać się do rosyjskiego zasobu kulturowego, co wyprowadza rozwój wszystkich zaawansowanych dyscyplin z nurtu rozwoju postsowieckiej nauki i przenosi je w rozwój współczesnych intelektualnych prądów Zachodu”. Jako przykład podawana jest Akademia Kijowsko-Mohylańska. W tym świetle „formowanie Russkogo Instituta na Ukrainie rozwiązałoby wiele zadań”, w szczególności „sprawna praca z ludnością, zwłaszcza z utalentowaną młodzieżą, pozwoliłaby umocnić rosyjską tożsamość w południowo-wschodnich regionach Ukrainy”2. Zastanówmy się, czy można tu liczyć na jakikolwiek aktywny opór ukraińskiej władzy? Czy można liczyć na konsekwentny konstruktywny kurs tej władzy w sferze humanitarnej? Jeśli nawet poprzednia władza, podkreślając swoją patriotyczność i mając przedstawione jej przez naukowców bardzo gruntowne opracowania na ten temat, nie znalazła ani wystarczających środków, ani dostatecznej woli państwowej, by wdrożyć niezbędne systemowe programy, to czy można tego oczekiwać od władzy, która okazuje brak zrozumienia, a nawet świadome ignorowanie odpowiednich problemów, a co więcej — aktywnie zachęca do dalszej i pogłębionej rusyfikacji, deukrainizacji? W praktyce — mimo epizodycznych dyplomatyczno-kamuflażowych deklaracji… Ona nie chce i raczej nie będzie chciała łagodzić kolizji językowo-kulturowych, uspokajać antyukraińskich namiętności i uprzedzeń części swojego „elektoratu”, który na nią naciska i od którego jest zależna (i z którym częściowo się solidaryzuje, a niektóre klany we władzy same przodują w antyukraińskości). Oczywiście, to tylko jedna strona naszej rzeczywistości. Jest i druga: ani źródła ukraińskiego życia kulturalnego, zarówno zawodowego, jak i amatorskiego, ani zakorzenienie w nim lub pociąg do niego dużej, aktywnej masy naszych ludzi jeszcze daleko nie są wyczerpane i dają energię wielu nowym i nowatorskim ideom oraz przedsięwzięciom w różnych regionach i na różnych szczeblach. To wielki rezerw twórczego postępu. I wielki rezerw oporu wobec deukrainizacji Ukrainy. Ale przecież na deukrainizację pracują także niemałe — i lepiej niż my zorganizowane, sponsorowane, sfinansowane siły — a do tego umiejętnie i na wszelkie sposoby wspierane z zewnątrz. Bo imperium krytycznie potrzebuje Ukrainy i ona „za ceną nie stoi”. I tu chcemy jeszcze raz przypomnieć: przyszłość Ukrainy — jako Ukrainy: ze swoją przeszłością i swoją przyszłością — a nie jako ułamka „russkiego mira”, znów znajduje się pod zagrożeniem. Niech jednak to dodaje nam nie tylko goryczy i bólu, ale przede wszystkim — siły do pracy na rzecz bycia sobą: w świecie, w którym każdy albo JEST SOBĄ, albo GO NIE MA.
1 „Nie da się utrzymać Kaukazu, odchodząc z Krymu i Sewastopola” — Narocznicka Natalia. Eurazjatycka elipsa // Moskwa. — 2003. — nr 5. — s. 10.
2 Andriejew Innokientij. Rosyjska mowa jak tarcza i miecz. — http://www.apn.ru/publications/print10660.htm
PREKURSOR NIEPODLEGŁOŚCI
20 LAT TOWARZYSTWU BIBLIJNEMU
SŁAWNY WNUK WIELKIEGO DZIADA
12–13
„EURO 2012” I ZIELONA TURYSTYKA
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
