Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

DUMA CZY WSTYD?

Слово Просвіти, №24 за 2011 рік

Jest niemało znaczących rzeczy, które charakteryzują człowieka, a nawet cały naród. Czy punktualnie rozpoczyna się zaplanowane spotkanie? Czy w domu jest posprzątane? Ilu na ulicach jest żebraków? W jakim stanie są wojskowe groby… Pawło PODOBIED PRZYKŁAD „ZA MIEDZĄ” Trafisz na niemiecki czy amerykański cmentarz wojskowy i szybko zrozumiesz, czym jest szacunek do samego siebie dla tych narodów. Odwiedź austriacki cmentarz z czasów I wojny światowej, nawet poza granicami Austrii, a stanie się dla ciebie jasne, że honor, duma i patriotyzm to nie tylko piękne słowa. Są przykłady także u naszych sąsiadów. Polacy mają ogólnopolską bazę danych wszystkich grobów wojennych, które znajdują się na terytorium Polski. W bazie są adresy i współrzędne geograficzne nie tylko cmentarzy wojskowych, ale nawet pojedynczych grobów. Można odszukać poległego krewnego lub znaleźć nazwiska pochowanych żołnierzy w określonym regionie. Wszystkie materiały są hojnie ilustrowane. Są dostępne w internecie. Bezpłatnie. Celem jest kształtowanie poczucia patriotyzmu, popularyzacja polskiej militarystyki. Stan grobów wojennych jest wzorowy. Polacy dbają nie tylko o polskie groby, ale także o miejsca spoczynku byłych sojuszników i wrogów. Ci ostatni zamienili się w turystów, którzy corocznie przyjeżdżają do Polski i przywożą ze sobą nie tylko chęć oddania czci poległym rodakom, ale także pieniądze. UKRAIŃSKIE REALIA Czy zastanawialiście się kiedyś nad stanem ukraińskich grobów wojennych? W jakich warunkach spoczywa żołnierz, który oddał swoje życie za niepodległość Ukrainy i wyzwolenie rodzinnych ziem od wrogów? Dla odpowiedzi na to pytanie wystarczy przytoczyć fragment z serwisu informacyjnego: „W Dniepropietrowsku odnowiona mogiła żołnierzy Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej została zniszczona już następnego dnia po uporządkowaniu”. To nie jest odosobniony przypadek. Tak na Ługańszczyźnie (we wsi Możniakówka) wielokrotnie niszczono zbiorową mogiłę żołnierzy Korpusu Zaporoskiego Armii URL. O otwarciu znaków pamięci w miejscach bitew Armii URL nie ma co nawet mówić. Nawet na zachodzie naszego kraju, gdzie heroizm żołnierzy UPA jest powszechnie uznany i politycznie szanowany, niemało powstańców spoczywa pod prostymi krzyżami bez herbów i jakichkolwiek napisów pamiątkowych. Wiele mogił nie ma ani krzyży, ani innych znaków rozpoznawczych. Taka sytuacja jest w rejonie zarzeczańskim obwodu rówieńskiego: całe wsie, zniszczone za wspieranie ruchu wyzwoleńczego, nie mają żadnych znaków pamięci. Często trafiają się małe pagórki, w które wbite są małe krzyże. I tylko krajoznawcy mogą wytłumaczyć: przed wami mogiła żołnierza UPA. Szlachetni Austriacy mają dawną organizację „Czarny Krzyż”, która zajmuje się poszukiwaniem i porządkowaniem grobów żołnierzy armii austro-węgierskiej. Podobną organizację mają Niemcy — „Niemiecki Związek Ludowy”. Na Ukrainie także jest szereg organizacji, które troszczą się o groby ukraińskich żołnierzy: „Towarzystwo Poszukiwań Ofiar Wojny »Pamięć«” oraz inicjatywa charytatywna „Heroika”. Także czasami do prac przy porządkowaniu grobów wojennych i czczeniu poległych żołnierzy przyłączają się Związek Ukraińskiej Młodzieży na Ukrainie oraz „Płast”. DLACZEGO TAK? Dlaczego niemało ukraińskich grobów wojennych pozostaje do dziś zaniedbanych? Odpowiedzieć na to pytanie jest trudniej, niż się wydaje na pierwszy rzut oka. Po pierwsze, Ukraina do dziś nie Moment upamiętnienia zwycięstwa żołnierzy Armii URL w bitwie z bolszewikami pod Zaporożskim grodem odbył się jako państwo Ukraińców. Obecnie u władzy są ludzie, których interesuje szybkie wzbogacenie się, a nie wartości duchowe. Po drugie, daje o sobie znać niedorozwój samych organizacji społecznych i społeczeństwa obywatelskiego w ogóle. Stowarzyszenia społeczne są nieliczne i niewpływowe. Organizacja, która zajmuje się poszukiwaniem i odnawianiem grobów wojennych, nie może liczyć na pomoc oligarchów czy otrzymanie zagranicznego grantu. Źródła finansowania takich organizacji to skromne datki entuzjastów. Po trzecie, rozbudowany aparat biurokratyczny i opór urzędników. Formalnie, aby nasypać ziemi na mogile żołnierza UPA, który spoczywa w lesie z dala od miejscowości, trzeba otrzymać stertę papierów i przejść mnóstwo procedur zezwalających. I oto zdumiewająca sytuacja: porzucona mogiła nie interesuje urzędników ani we wsi, ani w centrum rejonowym, ani w obwodzie, ani w Kijowie. Na wszystkie wnioski i żądania postawienia nowego krzyża, pomalowania płotu, posprzątania terenu itd. — same odmowy. Natomiast kiedy drzwi biurokraty otwierają entuzjaści i proszą o pozwolenie na ekshumację, przeniesienie szczątków, uporządkowanie grobu itp. — włodarze zaczynają wymachiwać rękami niczym wiatrak-gaduła. Okazuje się, że „dana mogiła jest pod nadzorem ministerstwa”, „ziemia jest rezerwatowa”, a brak krzyża to „specjalny zamysł historyczno-ochronny”, którego wykonanie „śledzi sam gubernator (?)”. I w ogóle, „wasza sprawa jest pod najwyższą kontrolą”. Cmentarz wojskowy Wojska Polskiego w Chersoniu W końcu najważniejszym problemem jest obojętność samych Ukraińców. Często nawet społecznie aktywni i politycznie świadomi obywatele nie rozumieją potrzeby jakichkolwiek „uporządkowań”, „panteonów”, „memoriałów”. „Leżeli ci żołnierze tak (w jednej wspólnej jamie, bez trumien, krzyży i pomników — przyp. aut.), nikt ich nie ruszał, nikomu nie przeszkadzali — to dlaczego tak dalej nie może być?”, — taka myśl panuje nie tylko wśród urzędników. JAK ZMIENIĆ SYTUACJĘ? Udane przykłady popularyzacji rycerstwa wojskowego są nie tylko za granicą, ale i na Ukrainie. W ostatnich latach klub historyczny „Chołodnyj Jar” otworzył szereg pomników uczestników antybolszewickich powstań w obwodach czerkaskim, kirowohradzkim i kijowskim. Inicjatywa charytatywna „Heroika” wzniosła memoriał „Bojownikom o wolność Ukrainy” na Chersońszczyźnie, znak pamięci „Bohosławianom-żołnierzom Armii URL, którzy zginęli pod Bazarem”, pomnik „Starszyźnie Armii URL, urodzonym w Kijowie” na Obołoni, uporządkowano zbiorową mogiłę żołnierzy UPA na Rówieńszczyźnie itd. Zatem jest i doświadczenie, i chęć zmiany sytuacji na lepsze. Czego więc brakuje? Brakuje inicjatywy i wsparcia „na miejscu”. Powiedzmy, nie każdego interesuje szukanie nieznanych dotąd mogił żołnierzy, miejsc postoju jednostek wojskowych, miejsc bitew — to praca dla specjalistów. Jednak każdy może pomóc sprawie odrodzenia historii: przekazać pieniądze, materiały budowlane lub pomóc w przewiezieniu gotowego pomnika. W końcu często nie ma komu posprzątać pomnika czy skosić trawy na cmentarzu, pomalować płotu, zamówić panichidy, po prostu zapalić świeczkę na mogile bojowników. Te elementarne na pierwszy rzut oka rzeczy nie tylko demonstrują nasz stosunek do bohaterów narodowych, ale także wychowują nas samych. Przecież młody chłopak nie będzie chciał walczyć za naród i państwo, które znieważyły i zapomniały o swoich obrońcach. Czy nasze świętości staną się symbolem dumy i zwycięstw, czy bezsławnym świadectwem obojętności wobec „Wielkich dni naszych Zmagań Wyzwoleńczych” — zależy od pracy każdego z nas. Szanujmy! To i nas będą szanować… Cmentarz wojskowy polskich żołnierzy, którzy zginęli w wojnie polsko-bolszewickiej (1920 r.) we wsi Stary Szelków w województwie mazowieckim

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин