Сторінка · с. 3сторінка оригіналу ↗
SIEDEM MOSTÓW EDUKACJI UKRAINY NA PRZEPRAWIE W PRZYSZŁOŚĆ
Слово Просвіти, №25 за 2011 рік
Od redakcji. Na łamach „Słowa Proświty” niejednokrotnie pisaliśmy i będziemy pisać o problemach ukraińskiej edukacji. Wreszcie Ministerstwo Edukacji zareagowało i odezwało się: „Szanowni Koledzy! Oczywiście, każda budowa postrzegana jest różnie: z warsztatu architekta, kierownika budowy, placu budowy. Ale jeśli cel jest jeden, jaka różnica w terminologii i leksyce. Coraz bardziej przekonujemy się, że nauczyć i pogodzić nas mogą tylko dzieci, a oceny… oceny wystawi czas i ludzie. Ukraina buduje mosty. Są one różne. Przez Dniepr, żeby pozostawać jednością. Przez drogi, żeby stały się bezpieczne. I mosty w przyszłość. Oczywiście jest ich więcej niż siedem. Ale wszystkie one są dla naszych dzieci. Czas to zrozumieć”. Drukujemy zaproponowany artykuł i mamy nadzieję, że rzeka, nad którą zostaną wzniesione mosty, nie straci głębokości i koryta.
Borys ŻEBROWSKI, wiceminister edukacji i nauki, młodzieży i sportu Ukrainy
Mowa o reformach. Czy w ogóle są kompatybilne pojęcia „reformy” i „edukacja”? Według słowników „reforma” to „przekształcenie”, „zmiana”, „przebudowa”. Właściwie nada się każde. Wszystkie one nie są tak straszne jak „reformy”. Zwłaszcza te, które każda nowa władza żąda przeprowadzić w ciągu „Stu dni”. Zrozumiałe, że w tak delikatnej i konserwatywnej sferze jak edukacja, bardziej realnie i poprawnie pasowałby termin „zmiany”. Chociaż „reformy”, oczywiście, brzmią solidniej. Brzmi! No, a jeśli całkiem poważnie, to niewiarygodne zmiany w życiu ludzkiej cywilizacji wymagają przede wszystkim od rządów całkiem niestandardowych i uzgodnionych decyzji. Te kraje, które rozpoczęły poszukiwanie takich dróg, znalazły je w sferze edukacji. Klasyczne przykłady to Finlandia, Korea Południowa, Singapur. Do tego szeregu poważnie zamierza wejść także Ukraina, ogłaszając edukację narodowym priorytetem rozwoju kraju. Jeśli obrazowo wyobrazić sobie drogi przekształceń, to jest to jak budowa mostów. Mostów w przyszłość. Zaczęliśmy od siedmiu.
PIERWSZY MOST. GŁÓWNE W EDUKACJI DZIECI — NIE EDUKACJA. ZDROWIE JEST WAŻNIEJSZE. Fizyczne, psychologiczne, społeczne. W ciągu 20 lat populacja Ukrainy skurczyła się z 52 mln do 45 mln. Demografowie, medycy, socjologowie mogą to wyjaśnić. Zrozumieć jest trudno. Oba ukraińskie resorty — edukacyjny oraz ochrony zdrowia — zajęły jasne stanowisko: przejść przez wszystkie „bolesne” punkty od narodzin do balu maturalnego i usunąć je. Swoją drogą, ustalono, że zajmować się zdrowiem należy jeszcze przed narodzinami dziecka. Już opracowywane są podstawy „pedagogiki i psychologii prenatalnej”. Wszystkie nowe programy, projekty architektoniczne, tryby zajęć, wyżywienie, dyspanseryzacja itp. będą formowane i uzgadniane tylko pod kątem widzenia — zachować i przywrócić zdrowie dzieci.
MOST DRUGI. ZA WYŻSZĄ EDUKACJĘ NALEŻY UZNAĆ PRZEDSZKOLNĄ. Jak mówią Japończycy, po trzecim roku życia jest już za późno. Dodajmy, a po piątym — daremnie. W październiku 2010 roku Światowe Forum UNESCO ds. edukacji przedszkolnej potwierdziło niemal jednogłośnie (a to 137 krajów) — fundament edukacji i podstawa kształtowania osobowości są zakładane w wieku przedszkolnym! W tym kierunku Ukraina w ciągu ostatniego roku poczyniła zdecydowane kroki. Wniesiono zmiany do Ustawy. Edukacja przedszkolna (5–6 lat) stała się obowiązkowa. Dla pięciolatków zatwierdzono program „Pewny start”. Odbył się Pierwszy Ogólnoukraiński zjazd pracowników edukacji przedszkolnej. Stworzono ich profesjonalne Stowarzyszenie. Pojawiły się nowe czasopisma i gazety, audycje radiowe i telewizyjne dla rodziców i dzieci. Jak kiedyś wyraził się Minister, rozpoczęliśmy „Krucjatę” na rzecz powrotu i budowy przedszkoli. Kierownictwo państwa wnosi kwestię na posiedzenia rządu o edukacji przedszkolnej obok najważniejszych problemów ekonomicznych i społecznych. Zatwierdzono państwowy program rozwoju edukacji przedszkolnej do 2017 roku. Rozpatrywanie kwestii o edukacji u Prezydenta Ukrainy zaczyna się od rozpatrzenia problemów najmłodszych (dzieci). Można powiedzieć, że most „Wyższa edukacja przedszkolna” buduje cały kraj.
TRZECI. TREŚĆ TO JAKOŚĆ. Standardy edukacji, programy, kurrikulum, komu jakie słowo się podoba. Istota jedna — treść edukacji. Czego uczymy dzieci? Po co właśnie tego? W jakim zakresie i kolejności? Wszystko to są główne pytania zmian w edukacji. Najgłębsze i najtrudniejsze. Standardy nie zmieniały się na Ukrainie już dziesięć lat. W dzisiejszej nauce dziesięć lat liczy się za tysiąc. Rząd Ukrainy po gorących dyskusjach (a to pożyteczne) zatwierdził standardy szkoły podstawowej. Spróbowaliśmy uwzględnić zarówno własne tradycje, jak i zagraniczne sukcesy. Na Ukrainie od 1 września 2012 roku we wszystkich szkołach będą uczyć się języka obcego od pierwszej klasy, a informatyki od drugiej. Odpisywać specjalnie nie ma od kogo, odpowiednika w Europie praktycznie nie istnieje. Już opracowano i rozpoczęto dyskusję nad koncepcją standardów całej szkoły średniej.
MOST CZWARTY — „MOST ICT”. Dziś to jedno ze słabych miejsc w ukraińskiej edukacji. Jeśli chodzi o wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT), jesteśmy w końcu pierwszej setki krajów świata. A możemy być (jako kraj kosmiczny i ojczyzna europejskiej elektroniki) w pierwszej dziesiątce. W tym celu rząd zatwierdził państwowy program szerokozakresowego wykorzystania ICT w procesie nauczania „Sto procent”, opracowano projekt narodowy „Otwarty świat”. Chętnych do przyłączenia się do tych projektów jest wystarczająco dużo — nauka, biznes, inwestorzy. Patrz, pod koniec budowy „mostu ICT” pojawi się możliwość nawet satelitę edukacyjnego wystrzelić!
PIĄTY MOST. NOWEJ SZKOLE — NOWY NAUCZYCIEL. Niestety, to nieuniknione. Przyszedł czas z szybowca przesiadać się na „Rusłana”. Wszystkim wiadomo, że ten most ma najbardziej skomplikowaną konstrukcję. Co piąty nauczyciel na Ukrainie jest w wieku emerytalnym. A 30–40 lat pracy w szkole… Tytuł głównej książki światowej sławy ukraińskiego pedagoga Wasyla Suchomłynskiego „Serce oddaję dzieciom” — to nie piękna fraza, a raczej diagnoza medyczna. Z wielu przyczyn (zwłaszcza demograficznych) realne wynagrodzenie nauczycieli nie wzrasta. Obietnice podniesienia nauczyciela na nieosiągalną wysokość w praktyce bardziej przypominają chęć pozbycia się natrętnych petentów. Młodzież szkoły jako pracy nie wybiera. Jak dawniej, zwłaszcza przed wyborami, dużo obietnic, deklaracji i mało śmiałych i zdecydowanych kroków władz w terenie. Problemów jest dużo i nawet ci kierownicy, którzy szczerze chcą je rozwiązywać, nie zawsze rozumieją, od czego zaczynać. Ale co napawa optymizmem? Zrozumienie złożoności problemów i twardy zamiar gruntownej zmiany sytuacji nauczycielstwa. Z inicjatywy wyższego kierownictwa kraju przygotowywany jest Ogólnoukraiński zjazd pracowników edukacji. Właśnie na nim zostaną rozpatrzone kwestie strategicznego rozwoju edukacji. Wśród najważniejszych dokumentów jest także zaktualizowany państwowy program „Nauczyciel”.
MOST SZÓSTY. JAKOŚĆ ZARZĄDZANIA OŚWIATĄ — TEN MOST NIE WYMAGA WIELKICH WYDATKÓW Rozumny kierownik zawsze znajdzie, niechby tymczasowe, ale wyjście z każdej sytuacji. Nieprofesjonalista może zniszczyć wszystko. Nasza bieda polega na tym, że pion władzy, w szczególności w oświacie, stał się miejscem, gdzie rozwieszają flagi partie polityczne. W ciągu ostatnich pięciu-sześciu lat tylko niektórzy kierownicy rejonowych, miejskich, obwodowych zarządów oświaty zdołali nie dostosowywać się do kolorów partii politycznych, a pracować wyłącznie pod państwowym. W ciągu ostatniego roku Ministerstwo znacznie ograniczyło liczbę wszelakich informacji, sprawozdań itp., ale w szkole niewiele się zmienia. Władza lokalna zawsze znajdzie pracę niewłaściwą dla nauczyciela. Zrozumieć ją można, a na kim jeszcze się oprzeć? Szkoła, jak i wcześniej, pozostaje niezawodnym wykonawcą, a nauczyciele wciąż tak samo praworządni. Stworzyć nowe programy, wprowadzić najnowsze technologie, zmienić system przygotowania i przekwalifikowania nauczycieli — te mosty zbudujemy. A oto jakość zarządzania bardziej przypomina na razie przeprawę pontonową, a nie most. Niestety… Co robić? Prowadzimy aktywne poszukiwania rozwiązań legislacyjnych, studiujemy doświadczenia, radzimy się tych, których szanuje nauczycielstwo, z odnoszącymi sukcesy kierownikami. Kontury i rysunki tego mostu już widać. SIÓDMY I OSTATNI. MOST O ZNACZENIU STRATEGICZNYM — EKSPERYMENTALNY Przecież przyszłość — to nie tylko jutro. Analiza tematów rozpraw naukowych, projektów eksperymentalnych, placówek, materiały wystaw innowacji pedagogicznych smuci. Narodowa doktryna strategii rozwoju oświaty wymaga poważnych korekt. Ministerstwo już zajęło się zmianą struktury swoich instytutów naukowo-badawczych. Po raz pierwszy w samym resorcie pojawił się wydział pedagogiki eksperymentalnej. Odbyła się Ogólnoukraińska sztafeta innowacji pedagogicznych „Nowe horyzonty ukraińskiej szkoły”. Cel — zobaczyć u innych to, czego nie ma się u siebie. Wymyśliłeś sam — podziel się z sąsiadem. Bez rozkazów i pouczeń. Główne struny — poczucie zawodowej dumy. Dobrze, że zainteresowanie tym jest jeszcze żywe! Potwierdzeniem tego jest książka „1000+1 pomysł współczesnej ukraińskiej szkoły”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
