Сторінка · с. 2сторінка оригіналу ↗
Stawiamy pomniki ludzkiemu smutkowi? List czytelnika — do druku!
Слово Просвіти, №26 за 2011 рік
Iryna MOLCZANOWA, członkini Wszechukraińskiego Towarzystwa „Proświta”
Czytam o planie wzniesienia pomnika z okazji 100-lecia początku I wojny światowej i łapię się za głowę. Komu i po co mamy stawiać tę budowlę na placu przy dworcu — na samym wjeździe do Mariupola? Wojnie, którą na początku XX wieku rozpętało kilka europejskich imperiów i którą z porażką w oszałamiającym stylu przegrała Rosja, gdy wchodziła w jej skład Ukraina? Ludzkiej rozpaczy i ofiarom, które przyniosła ta haniebna wojna o podział świata? Proletariackim rewolucjom, które wybuchły w całej Europie pod koniec wojny 1914—1918 lat i przyniosły ludziom jeszcze więcej cierpienia? Tylko zupełnie niepiśmienni ludzie, którzy pewnie w szkole byli dwójkarzami, nie znają tych „chlubnych” skutków I wojny światowej. O tych odległych wydarzeniach wiem nie tylko z podręczników historii, ale także ze wspomnień we własnej rodzinie. Mój dziadek Jakiw Petrasz był żołnierzem w tamtej wojnie. Jak więc walczył Jakiw Petrasz? Tak samo jak tysiące żołnierzy Cesarstwa Rosyjskiego. Już po pierwszych starciach z Niemcami dostał się do niemieckiej niewoli i był zmuszony pracować przy jakiejś budowie w całkowitym błocie, po kolana w wodzie. Jeńców prawie nie karmiono, a oni umierali dziesiątkami każdego dnia. Przeczuwając bliską śmierć, mój dziadek wraz z dwoma przyjaciółmi zorganizowali ucieczkę. Krewny opowiadał, że przed ucieczką przyśniła mu się Matka Boża, która wyciągnęła do niego rękę i pobłogosławiła go znakiem krzyża. Trzeba zaznaczyć, że moja babcia — żona Jakowa — była bardzo pobożna. Nawet za czasów radzieckich chodziła codziennie przez całe miasto, aby pomodlić się w jedynym kościele. Zapewne jej modlitwa uratowała ukochanego. Podczas ucieczki z obozu koncentracyjnego obu przyjaciół Jakowa zakłuto bagnetami, a tylko mój dziadek ocalał cudem. Przeszedł przez front i dotarł do rosyjskich umocnień wojskowych. Tu już schwytali go swoi i postawili pod ścianą jako niemieckiego szpiega… Nie byłoby na świecie ani mojej mamy, ani mnie, gdyby, znów dzięki niesamowitemu zbiegowi okoliczności, nie rozpoznał go osobiście i nie uratował przed rozstrzelaniem pułkownik Petrasz — nasz daleki krewny. Więc powiedzcie: jakie święto ja — wnuczka żołnierza — mam obchodzić postawieniem pomnika I wojny światowej z dwugłowym orłem na czele? Dlatego, że mojego dziadka siłą oderwano od rodziny na rzecz Cesarstwa Rosyjskiego i omal go nie zabito? To hańba, moralna degradacja — stawianie pomników ludzkiej rozpaczy. Nie bez powodu takiego absurdu nie ma nie tylko w Doniecczyźnie, ale pewnie w całej Ukrainie. Jeśli już stawiać znak pamiątkowy, to nie dla zachęty do rozpoczynania nowych wojen pod skrzydłami zuchwałych orłów, lecz stelę żałobną ku czci niewinnie zginących w I wojnie, nie ukraińskiej, lecz obcej. To moralna strona problemu. Jest też strona czysto pragmatyczna. Jak poinformowała gazeta „Iliczywec” (2.06.2011, s. 2), „Finansowanie prac przewiduje się z wydatków budżetu miejskiego”. Czyli z kieszeni każdego mieszkańca Mariupola, w tym mnie, moich dzieci i wnuków. Nie rozumiem…
dlaczego zachcianki Charlampija Chawalicia są realizowane nie z jego własnych funduszy, na terenie jego posiadłości czy z pieniędzy aktywistów z Sartany, lecz za pieniądze wszystkich mieszkańców Mariupola? Ja, na przykład, jako świadoma Ukrainka wraz z miejską „Proświtą” wielokrotnie wyrażałam życzenie, by jedną z ulic miasta nazwać imieniem Wiaczesława Czornoła, który pracował w Mariupolu, lecz nas, prosvitian, nikt nie słucha. Nie pozwalają nawet zawiesić już gotowej tablicy pamiątkowej ku czci mariupolskiego regionalisty, ukraińskiego pisarza Mykoły Fenenki. A życzenie pana Chawalicia z zadowoleniem poparła miejska rada. W czym tkwi sekret? Może w mariupolskiej radzie po prostu nie ma gdzie podziać pieniędzy, tak dobrze u nas idą sprawy? Gdzie tam! Miasto tonie w śmieciach, w samym centrum nie ma czym oddychać przez dym z zakładów, a haniebna cholera rozsławiła nas na całą Europę. A dzieci Mariupola? Maluchom nawet nie robią planowych szczepień przeciw groźnym chorobom, bo na to w budżecie nie ma gro-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
