Сторінка · с. 7сторінка оригіналу ↗
Tytanów widać z daleka „Ruski” = rosyjski?
Слово Просвіти, №27 за 2012 рік
Julia ZAKUTNIA, Wołyń Mówią, że żyjemy między tytanami, a oni trzymają niebo, żeby nie spadło i nas nie zmiażdżyło. Swojego tytana spotkałam cztery lata temu, przekraczając próg studia literackiego. Życzliwa kobieta wzięła rękopisy naszych utworów, żeby pomóc je oszlifować. Dopiero później dowiedziałam się, że Olesia Kowalczuk to zasłużona nauczycielka Ukrainy, laureatka nagrody imienia Ahatanhela Krymskiego, zastępczyni przewodniczącej Wołyńskiej organizacji obwodowej Ogólnoukraińskiego stowarzyszenia kobiet imienia Oleny Telihy, członkini „Proświty”, a od niedawna laureatka nagrody imienia Borysa Hrinczenki i posiadaczka orderu księżnej Olgi… Teraz Olesia Hryhoriwna świętuje swoje siedemdziesięciolecie. Miałam szczęście być na uroczystym wieczorze, gdzie zebrało się wielu szanowanych gości, by pogratulować jubilatce. Wszyscy oni dzielili się wspomnieniami i ciepłymi życzeniami. A ponadto panią Olesię często porównywano do Łesi Ukrainki. Okazuje się, że w dzieciństwie tak nazywała siebie sama jubilatka. Ciągnęło ją do wszystkiego, co ukraińskie, wychowywała się w patriotycznej rodzinie. Do ich domu często przychodzili powstańcy, których dziewczynka bardzo pokochała. Zatem naturalne, że w latach studenckich potajemnie, znalazłszy ludzi o podobnych poglądach, Olesia Kowalczuk zaczęła wcielać w życie swoją miłość i myśli. Wspomina, że wcześniej sąsiadka chodziła do rodziców, ostrzegała: nie puszczajcie jej na studia, bo teraz do polityki idą nie tylko mężczyźni, ale i wykształceni. Nie ostrzegła. Zamiast zesłania Olesię wysłano do nauczania w ideologicznie silnym zespole szkoły poleskiej we wsi Worokomle. Wspomnieniami z tamtych czasów podzieliły się koleżanka z roku jubilatki Jewhenija oraz ówcześni koledzy. Olesia Hryhoriwna przepracowała jako nauczycielka 45 lat. Uczniowie szkoły w Żydyczynie, wśród których byli także pierwsi absolwenci jubilatki, wspominali, że na lekcjach zawsze było ciekawie, a nie przygotować się lub czegoś nie wiedzieć — to wstyd. Swoje gratulacje wyrazili także nauczyciele oraz przedstawiciele Wołyńskiego Instytutu Kształcenia Podyplomowego, zaznaczając, że choć w czasach radzieckich jubilatce nie udało się dostać na aspiranturę, to teraz chętnie dzieli się doświadczeniem ze swoimi kolegami, prowadząc kursy w WIKP. Przyjaciółka jubilatki, profesor Switłana Bohdan, nazwała Olesię Kowalczuk uosobieniem Ukrainy, ona zawsze jest tam, gdzie „jest puls ukraińskiej narodowej idei wyzwoleńczej”, „serce i oznaka wyprostowania”, miłość do słowa. Jubilatka wykazała te cechy na niwie działalności społecznej, zwłaszcza w „Proświcie” i Stowarzyszeniu Kobiet imienia Oleny Telihy. Inna ważna strona działalności pani Olesi to twórczość. Niejednokrotnie wspominano pub- Szanowna Redakcjo! Nie mogę pozostać obojętna na to, co dzieje się w rodzinnej Ukrainie. Szczególnie niepokoi mnie i przyjaciół o podobnych poglądach obecna sytuacja językowa w państwie. Haniebny projekt ustawy o dwujęzyczności nie pozwala świadomym obywatelom Ukrainy być spokojnymi o jej dalszy los. Z tej okazji podzielę się przemyśleniami, a także przypomnę, jak odnoszono się do ojczystego języka ukraińskiego i co konkretnie robili (nie tylko mówili czy proponowali) nasi poprzednicy — wybitni działacze kultury w przeszłości, kiedy zniewolenie ludu pracującego towarzyszyło wykorzenianiu języka ukraińskiego, walce z nim. Wspomnijmy na przykład Pantełejmona Kulisza: „Przejawiając, — pisał Ołeś Honczar, — wielką energię twórczą, niemal fanatyzm w pełnej poświęcenia pracy nad wypracowaniem ideologii ukraińskiego odrodzenia narodowego, Kulisz kierował wysiłki na ratowanie dwóch podstawowych, jego zdaniem, świętości narodowych — języka ukraińskiego i pamięci historycznej narodu ukraińskiego, która w znacznej mierze jest odzwierciedlona w języku, a także w literaturze i źródłach historycznych” (50 słynnych ukraińskich książek. Charków, 2004). A żegnając Wielkiego Kobziarza w drodze na Ukrainę w celu pochowania w rodzinnej ziemi, Pantełejmon Kulisz w swojej mowie powiedział: „Zjaw się, ojcze, pośród rodzinnego kraju pod swoją czerwoną chustą! I zgromadź wokół siebie ślepych, głuchych i niemych: niech oni z martwych ust twoich usłyszą twoje słowo nieśmiertelne i niech, myląc się, zaczną mówić nie pożyczonym językiem!..” (Ołeksandr Konyski. Taras Dla poetki język ojczysty jest jak „dar od matki”, jak „skarb, któremu nie ma ceny”. Temat ukraińskiego słowa Lubow Zabaszta kontynuuje także w innych utworach. Tak w poezji „Prorok” kładzie nacisk na to, że Taras Szewczenko …piękny język swój zdołał wznieść na najwyższe wyżyny, Żeby uwierzył w siebie naród… i w ten sposób Wielki Kobziarz „…sięgnął na stulecia naprzód”. W odróżnieniu od szczerych wielbicieli języka ukraińskiego, współczesna „agentura Putina i jego brygadzisty Zatulina, — jak wyraził się pisarz Jurij Szczerbak, — twardo wykonuje plan ustanowienia na Ukrainie „ruskiego miru”. Ju. Szczerbak twierdzi: „Ustawa językowa” — hańba dla Rady Najwyższej: jej dyrygentów, „tuszok” i tępych wykonawców… Rację ma Serhij Hołowatyj, mówiąc, że „parlament — to krytyczna masa sługusów, plebejuszy i szumowin. Niezależnie od swojego regionalnego kolorowego, partyjnego czy bezpartyjnego pochodzenia”. Autorom projektu ustawy, „nędznym ludziom „piątej kolumny”, jak wyraził się ludowy artysta Ukrainy Iwan Marczuk, „ich imion nawet nie chce się wspominać”, którzy orędują za wprowadzeniem języka rosyjskiego jako drugiego państwowego, chcę odpowiedzieć słowami Wielkiego Proroka: Ludzkie szubrawce. Nianie, Wujkowie ojczyzny cudzej! Nie stanie idola świętego, I was nie stanie, — osety A pokrzywa — a nic więcej Nie wyrośnie nad waszym trupem. Anatolij RYZENKO, m. Pryłuki Do przewodniczącego Ogólnoukraińskiego towarzystwa „Proświta”, deputowanego ludowego Ukrainy Pawła Mowczana listownie zwrócił się kijowianin Ołeh Szykan: „Jak mi wiadomo, wbrew normom języka ukraińskiego, które w żadnym wypadku nie pozwalają używać słowa „ruski” w znaczeniu „rosyjski”, Państwowa służba rejestracyjna Ukrainy rejestruje partie polityczne, zrzeszenia obywateli i organizacje społeczne, które tworzone są na podstawie narodowości rosyjskiej, jako „ruskie”. W szczególności 28.10.2008 r. pod nr 162 zarejestrowano partię polityczną „Ruska jedność”, 03.03.2007 r. pod nr 208 — zrzeszenie obywateli „Ruski sojusz”, 23.02.2009 r. pod nr 268 — Ogólnoukraińskie zrzeszenie ruskich rodaków (lista nie jest wyczerpująca). W ten sposób urzędnicy państwowi Ukrainy wprowadzają opinię publiczną w błąd i dokonują działań noszących znamiona nadużycia stanowiska służbowego, ponieważ w dokumencie państwowym pojawia się nazwa nieistniejącego „ruskiego” narodu, który, co za tym idzie, odtąd ma prawo do samostanowienia, własnego języka (oczywiście rosyjskiego) i innych atrybutów państwowości na terytorium Ukrainy. Skutkiem takich działań stało się już żądanie partii politycznej „Ruska jedność” wobec dziennikarza radia „Swoboda” Wołodymyra Prytuły, aby używał właśnie oficjalnie zarejestrowanej nazwy tej organizacji. Proszę o zaangażowanie specjalistów w dziedzinie językoznawstwa w celu przeanalizowania zgodności z prawem lub bezprawności przytoczonych działań organu państwowego, a w razie potwierdzenia obecności w nich znamion operacji językowej przeciwko bezpieczeństwu Ukrainy, zainicjowanie uchylenia i przeglądu przytoczonych aktów rejestracji”. Komentarz Iwana Juszczuka, kandydata nauk filologicznych, zasłużonego działacza nauki i techniki Ukrainy, przewodniczącego Kijowskiego oddziału miejskiego Ogólnoukraińskiego towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki:
— Słowo „ruski” zgodnie z normami współczesnego ukraińskiego języka literackiego dopuszczalne jest do użycia jedynie w przypadkach: 1) jako potoczne w znaczeniu „rosyjski” (możliwe tylko w literaturze pięknej w celach stylistycznych i mające charakter wyłącznie okazjonalny); 2) w odniesieniu do dawnego państwa Ruś oraz jego ludności (zazwyczaj: staroruski, dawnoruski); 3) jako dialektalne zachodnioukraińskie w odniesieniu do historycznej przeszłości w znaczeniu „ukraiński” (zob.: Słownik języka ukraińskiego. — Kijów: Naukowa dumka. — T. VIII. — S. 913). Rosyjskie nazwy, które odnoszą się do obecnego stanu rzeczy, w rodzaju „Russkoje jedinstwo”, „Russkij sojuz”, „Wsieukrainskoje objedinienije russkich sootieczestwiennikow” na literacki język ukraiński należy tłumaczyć jako „Rosyjska jedność”, „Rosyjski sojusz”, „Ogólnoukraińskie zjednoczenie rosyjskich rodaków” — tak samo, jak „Federacja Rosyjska”, „Kijowskie Narodowe Muzeum Sztuki Rosyjskiej” itp. Wprowadzanie do takich nazw określenia „ruski” nie odpowiada normie literackiej współczesnego języka ukraińskiego i dezinformuje opinię publiczną.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
