Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

DO KRYMSKIEJ BUŁAWY POTRZEBA JESZCZE GŁOWY!

Слово Просвіти, №29 за 2011 рік

Wiktor CHOMENKO, AR Krym Cóż to za kozak, który pochwala zniszczenie Siczy Zaporoskiej przez Rosję w 1775 roku, agituje za nadaniem językowi rosyjskiemu statusu jedynego języka państwowego w Ukrainie, przekształceniem UCP w Kościół Rosyjski, obraża Ukraińców i krymskich Tatarów? Okazuje się, że jest taki sobie Witalij Chramow, który przeprowadził się na Krym z Rosji i nazwał się liderem krymskiej wspólnoty kozackiej „Sobol”. Przedstawiciele „Ruchu Praw Człowieka Krymu”, kierownictwo ukraińskiego kozackiego funduszu charytatywnego „Memoriał Iwana Dmytrowycza Sirka”, inne organizacje demokratyczne półwyspu i kontynentalnej Ukrainy zaznaczali, że oświadczenia tego figuranta licznych skandali i prowokacji, jak i ogólnie prorosyjskich organizacji kozackich Krymu, których znaczna liczba członków jest obywatelami Rosji, to kilka artykułów Kodeksu Karnego. Przecież „stale zaogniając sytuację polityczną, znieważając symbole Ukrainy, wyrażając otwarcie antyukraińskie hasła, wzywając do obalenia obecnej władzy i naruszenia integralności terytorialnej Ukrainy, organizacje te otwarcie deklarują, że działają w interesach Federacji Rosyjskiej”. W związku z tym rada Funduszu imienia Iwana Sirka wyraziła „głębokie zaniepokojenie działalnością prorosyjskich organizacji kozackich na Krymie” i „stanowczo potępiła ich jawnie zaplanowane prowokacyjne wydarzenia, które nie mają nic wspólnego z kozackim ruchem patriotycznym w Ukrainie”. Ponieważ Autonomia jest wieloetniczna i wielowyznaniowa, to na próby rozniecania waśni narodowościowych należy adekwatnie reagować społeczeństwu i władzy, w szczególności w polu prawnym, bo takie oświadczenia zagrażają mieszkańcom Krymu wielkimi nieszczęściami. Miejscowa władza i organy ścigania długo nie reagowały na otwarcie ksenofobiczną kampanię prorosyjskiego radykała, chociaż obrońcy praw człowieka wzywali do pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej. Sprawę jednak wszczęto na podstawie faktów antykrymskotatarskich, antymuzułmańskich i antyjudaistycznych wystąpień. Sąd pozostawił Chramowa na wolności, nakładając grzywnę w wysokości 3 tysięcy dolarów. A już po tym próbował on dostać się do parlamentu Krymu z ramienia partii „Rodina”, zaczął wzywać Kijów do wstąpienia do Unii Celnej i zabrał się za ustawianie już czwartego (!) krzyża pokutnego przy wjeździe do Teodozji (wbrew wezwaniom metropolity symferopolskiego i krymskiego UCP MP Łazarza, bez zgody miejscowych władz), co ponownie doprowadziło do skandalu i podważyło wizerunek Krymu w szczycie sezonu kurortowego. EKSTRADYCJA DUPLETEM W końcu W. Chramow otrzymał decyzję centralnego sądu rejonowego Symferopola, zgodnie z którą musi opuścić Ukrainę „za rozniecanie waśni narodowościowych i religijnych (pkt 1 art. 161 KK)”. Stało się to zaraz po decyzji Okręgowego Sądu Administracyjnego Krymu o tym, że Ju. Mieszkow, ten odrażający, tragikomiczny pierwszy i ostatni prezydent Autonomii, musi opuścić terytorium Ukrainy z zakazem wjazdu na 5 lat. Mieszkow wzywał do zmiany ustroju konstytucyjnego Ukrainy, radził „chwycić za widły”, świadomie szedł na prowokacje, próbując tym samym zwrócić na siebie uwagę, opuścił terytorium Ukrainy przez przeprawę promową w Kerczu o wpół do pierwszej w nocy. To samo czeka i W. Chramowa… Te bezsławne historie staną się pouczające dla niektórych polityków z „frontową świadomością”, którym Ukraina wydaje się zbyt wielka, którzy przyzwyczaili się zarabiać swoje polityczne dywidendy na prowokacjach. Tymczasem na półwyspie, gdzie nie było żadnych kozackich terytoriów administracyjnych, obecnie pojawia się wiele niekontrolowanych, niesterowalnych wiejskich, osiedlowych, małomiasteczkowych zjednoczeń samozwańczych kozaczków, którym niektórzy wsuwają w ręce rosyjskie flagi. Ich zasada to bezgraniczna swawola na wzór ojca Machno, „kozaczą” oni według własnego uznania. Najbardziej rozpowszechniona ich działalność to wzięcie „pod dach” jakichś punktów handlowych czy obiektów turystycznych. Ktoś postanowił nazwać się kozakiem, zacząwszy hodować konie. Lecz odnosi się wrażenie, że niektórzy realizują jakieś polityczne zamówienie lub konkretne zadania polityczne. CZYI WY, CHŁOPCY, BĘDZIECIE, KTO WAS DO BOJU PROWADZI? Współczesna historia kozaków na półwyspie zaczęła się w 1993 roku, kiedy zarejestrowano „Krymski Związek Kozacki”, stworzony dla obrony praw i ochrony (przed kim?) Rosjan na Krymie. Pojawili się ludzie w maskaradowym mundurze, z szablami i nahajkami, na potrzeby pierwszego i ostatniego prezydenta Krymu Jurija Mieszkowa. To on zaczął spekulować takimi pojęciami, jak „Rosjanin”, „Rosja”. Jednocześnie szybko zdyskredytował tak zwaną „rosyjską ideę” swoimi półkryminalnymi rządami. Zrodzony i manipulowany przez moskiewskich polittechnologów, „prezydent” szybko zniknął, a „idea” pozostała. Do dziś posługują się nią niektórzy obecni politycy, którzy wybrali dla siebie wizerunek obrońców praw rosyjskojęzycznej ludności półwyspu i Ukrainy. Krymskie kozactwo pewne siły wyhodowały pod hasłami ochrony przed „zagrożeniem wyparcia Rosjan przez krymskich Tatarów” i „przymusową ukrainizacją”. Chociaż w czym naruszają prawa rosyjskojęzycznej części krymczan, liderzy prorosyjskich partii i zjednoczeń tak i nie odpowiedzieli. Pierwsi kozacy półwyspu, którzy uważają się za kontynuatorów tradycji siczy, opowiadają, jak próbowali wejść do Krymskiego Związku Kozackiego, jak latami odmawiano im rejestracji. Lecz oni razem z prawnukami zaporożców bronili tradycji właśnie ukraińskiego kozactwa. Dlatego nalegali na nazwę „Ukraińskie Kozactwo Tawryjsko-Zaporoskie”, która ucieleśniała ich pragnienie poczucia jedności z myślącymi podobnie ludźmi z całego południa kraju. W końcu, przy wsparciu Wiaczesława Czornowiła, utworzono, a w 1995 roku zarejestrowano Krymskie Krajowe Atamaństwo Ukraińskiego Kozactwa. Główny kierunek działalności: mniej polityki, praca z młodzieżą różnych narodowości na zasadach wychowania patriotyzmu, wierności ukraińskości i kozactwu, wzorowego przygotowania do służby w Siłach Zbrojnych Ukrainy. Na ich emblemacie wzór do naśladowania – ataman Iwan Sirko, który wirtuozersko władał sekretami kozackich sztuk walki, umiejętnością walki przeciwko wielu wrogom jednocześnie. Na herbie wyryto dewizę tego legendarnego kozackiego wodza: „Nasza prawda na ostrzu szabli, nasz cel na grocie włóczni”. Dzisiejsi krymscy kozacy zaporoskiej tradycji zebrali informacje o pobratymcach-ziomkach z sąsiedniej Kubania, o dawnych przyjaznych relacjach z Chanatem Krymskim, o tym, jak ich przodkowie przez kilka stuleci prowadzili walkę po stronie krymskich chanów Girejów przeciwko Nogajom, jak część kozaków otwarcie przechodziła na stronę Girejów czy sułtana, by razem walczyć przeciwko Polsce, Moskwii, Wołoszczyźnie. Chociaż krymscy „zaporożcy” drwią z kozaków różnych miejscowych koszy za dawną zdradę świętych zasad wolności, wymuszoną wiernopoddańczość rosyjskiemu caratu, relacje z innymi zjednoczeniami kozackimi są spokojne, zrównoważone, powściągliwe, życzliwe. Wszystkie krymskie zrzeszenia kozackie pretendują do roli historycznie uwarunkowanego lidera. Każdy „kureń” ciągnie kołdrę na siebie. W rzeczywistości niemal wszystkie one to grupki młodzieńców i starszych mężczyzn, w większości byli wojskowi w strojach kozackich. Każda z nich deklaruje, że to właśnie ona jest prawdziwie kozacka. Wszyscy są przekonani, że mogą znacząco wpłynąć na układ sił podczas wyborów. Oczywiście, przy tak upartych zmaganiach na tle wezwań do bratania się, nie ma co mówić o jakiejkolwiek zgodzie między nimi. Stosunki nie zawsze są przyjazne, ponieważ pojawiają się jeszcze kwestie rozgraniczenia wyznaniowego oraz pewne rozbieżności polityczne z ludnością krymskotatarską. Choć wszyscy są przekonani: inicjatorzy waśni to nie Kozacy. Przeciwieństwami, konfrontacjami, rozgraniczeniami wśród prawosławnych i jednocześnie odcinaniem się od muzułmanów zajmują się ludzie, którzy umiejętnie kryją się za kozactwem i manipulują nim. Zwyczajnym interesom bytowym czy nadużyciom próbują nadać narodowe zabarwienie. — Tutaj czuć obecność sił prorosyjskich — mówią Kozacy nurtu zaporoskiego. „Sojusznicy” również zapewniają o swojej politycznej neutralności. Przekonują: głównym zadaniem ich organizacji jest wychowanie dorastającego pokolenia. Dodają: głównym kamieniem obrazy kozactwa półwyspu są nie tylko różne przekonania polityczne i sympatie, ale także odwieczna niejednomyślność wewnątrz wszystkich bez wyjątku zrzeszeń kozackich. Trzeba więc zakończyć wieczne kozackie nieporozumienia, zaprowadzić porządek w kozackich swobodach i wolnościach. Politolodzy zauważają: powtórzyć los ukraińskiego kozactwa, które odgrywało kluczowe role w rozwoju ukraińskiej historii, obecni Kozacy na półwyspie i na kontynencie nie zdołają. Analitycy wątpią w to, że dzisiaj Kozacy są realną siłą polityczną, która mogłaby pretendować do władzy. Być może uda im się dojść do władzy, jeśli wykonają określoną funkcję społeczną. Ale kozacy zwyczajowo „spieszą się przed ojcem do piekła”, „stawiają wóz przed koniem”, tworząc nawet najmniejsze koło kozackie, zaczynają „pchać się do polityki”. CZAPKA-DZIURAWKA, Z GÓRY DZIURKA… Jednak spisywać Kozaków na straty jest za wcześnie. Bardzo często wszelkiego rodzaju organizacje kozackie wykorzystuje się jako żywą siłę do demonstrowania czyichś interesów. Kozactwo półwyspu już w dniu swoich narodzin stało się podmiotem wielkiej polityki. Liderzy Medżlisu są przekonani, że właśnie Kozaków wykorzystuje się jako przeciwwagę dla ruchu narodowego Tatarów krymskich. Są pewni: „Wszelkie kurenie, koła, palanki, jakieś wojska, jak same siebie nazywają, „ponastwarzano” przeciwko Tatarom krymskim. Przede wszystkim te, które nie są gałęzią Ukraińskiego Kozactwa. Dlatego bardziej pracują z pewnymi organizacjami, ale innej

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин