Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Nagroda im. Neczerdy za „Miejsce mocy”

Слово Просвіти, №29 за 2012 рік

Oj wysoki głosik — Wiatr i strumyk. Przewieje, przełyska, Kiedy trzeba, i zagwiżdże… Ostatni wers odbierany jest jako ucieczka od inercji cudzej intonacji. Ale na próżno: Z wydm tam, niby piskorz, Oddźwięki echa. Jakby w lesie odezwały się Przebierania strun. Wpływu Tychyny na Darahana krytycy-współcześni, zdaje się, nie zauważyli. Spuścizna poetycka J. Darahana — to jakichś siedemdziesiąt wierszy. Różnej jakości: mistrzowskich i niezdarnych. O tym trzeba powiedzieć, ponieważ zarysowała się tendencja do uproszczonego wychwalania przedwcześnie zmarłego poety. Autor szkicu biograficznego o J. Darahanie L. Kucenko akcentował uwagę na takich wersach z jego autobiografii: „Boże, zrób ze mną, co chcesz, jeśli trzeba, — zamęcz mnie, okalecz, uduś, ale daj mi stać się wielkim uznanym poetą”. To przerażające, zważywszy na fatalną gruźlicę, i kramolne, z punktu widzenia wiary, zwrócenie się, zostało wypowiedziane w wieku młodzieńczym. Wielkim poetą Jurij Darahan nie stał się, być może, nie zdążył się stać. Ale on jest z tych nielicznych, którzy zdołali doczekać się naśladowców. A to niemało. Z analogionu. Dzisiaj poranek — jak msza święta, A ja — żebrak na kruchcie. Na śnieżnobiałym obrusie. Kalisz-obóz, 8.07. 1922 Z korespondencji emigracyjnej Czarny gołąb, czarny gołąb Furkocze skrzydłem. Na okładce sierp i młot. Czarny, czarny, czarny gołąb W sercu moim. Tam „towarzysze” Was schwytali W głębokim jarze — I znęcali się, i bili. Tam „towarzysze” Was schwytali Za powstańczy ruch. Gołąb czarny mój klekoce, Niby orzeł-drapieżnik, Krwi, spragniony krwi chce, Rozpina skrzydła nocy I trzepocze tak. Wam pod każdy krok dywany Rozścielam ja, Wam dusza — kadzidlanym dymem, Wam pod każdy krok dywanem — Cała miłość moja! A w jarze Was czarno bili… Krwi i ognia… Ptak mój wije się, bije, kwili. A w jarze Was czarno bili, Was, miłość moją… Podiebrady, 10.10.1923 Sierpień Z cyklu „Echa przeszłości” Zachodzi dzień za horyzont siny, A on błyskotliwie bił się dzisiaj. Szepta gaj: Nie porzucaj. On malinowymi ustami, On całuje między łanami. O, lado, mój Smukły! Nie trzeba łez, o ziemio biedna, Bo on umarł, jak rycerz godnie… Zapadł za gaj… Nie zapominaj… 1922 Laureatem nagrody imienia Borysa Neczerdy w 2012 roku, ustanowionej przez Ligę Ukraińskich Mecenasów i redakcję czasopisma „Kijów”, został Pawło SZCZYRYCIA za książkę wierszy „Miejsce Mocy”, która właśnie ukazała się drukiem w wydawnictwie „Jarosławiw Wał”. „Pawło Szczyrycia — poeta wyjątkowo ukraiński. I poeta wyjątkowo współczesny. Jego orkiestracja świata jest zadziwiająco bogata. A jeszcze — on jest poetą pytań. Do siebie. Do nas wszystkich. A odpowiedzi na nie każdy może mieć swoje”, — zaznacza Mychajło Słaboszpycki. „Rzecz w tym, że Pawło Szczyrycia — to poeta nie retrospektywny, a całkowicie współczesny; nie na darmo przecież pozycjonuje się jako „chołodnojarec, urodzony w Kijowie”; a zatem kluczowym w jego książce staje się motyw nie po prostu siły, a współczesnego jej wymiaru — powiedziałbym, siły jako wyraziciela przestrzeni kulturowej”, — zauważa Iwan Andrusiak. „W wierszach Pawła Szczyryci przebija się to żywe, co wchłonęło się w ciało wraz z rodową krwią i ciepłem parującej ziemi — przerażająca autentyka międzyczasu, kiedy „jarami już oddycha próżnia”. Poeta może dać próbki luksusowego surrealizmu, zajrzeć na drugą stronę metafory, i wszystko to nie dla zabawy ograniczonej i komfortowej, a po to, by przebić się tajemnym językiem rebelii, rekonkwisty, upragnionego naszego risorgimento. „Dialektem. Czy raczej — argot”, — konkluduje Ołeksandr Chomenko. Książka „Miejsce Mocy” jest szczególna swoim podejściem do tworzenia artystycznego układu współrzędnych, z którego powstaje koncepcja połączenia Energii Ducha dawnej (atamanskiej, rodowej, twórczej) z energią ludzi XXI wieku, która istnieje na Terytorium Bractwa. Z niego czerpie potęgę Nasienie Snów, które kiełkuje jednocześnie skądinąd i znikąd: z Ciebie, Nieba i z Niego… Wyrasta w Huśtawkę Czasu, gdzie wyhuśtuje się wspomniane i zapomniane, przebyte i przyszłe, widziane i nieznane i otwiera nam Tajemnicę Drogi, która prowadzi cię do Miejsca Mocy. Nagroda przyznawana jest corocznie do 11 lipca — dnia urodzin Borysa Neczerdy — za poszukiwanie nowego języka poetyckiego, oryginalne odkrycia artystyczne oraz utwierdzanie nowych kierunków w ukraińskiej poezji. W swoim czasie laureatami nagrody imienia Borysa Neczerdy zostali Iwan Andrusiak, Jurij Buriak, Stanisław Bondarenko, Pawło Wowacz, Serhij Żadan, Anatolij Kyczynski, Wasyl Słapczuk i inni. Biuro prasowe Ligi Ukraińskich Mecenasów

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин