Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

KIEDY PRZYWŁASZCZAJĄ CUDZĄ HISTORIĘ

Слово Просвіти, №30 за 2008 рік

Michajłowskiego Monasteru o Złotych Kopułach. Setki wiernych z pieśniami i modlitwami towarzyszyły race z relikwiami, przy której przez cały dzień i całą noc nie ustawały molebnie i akatysty, śpiewane przez mnichów i duchownych wraz z ludem Bożym. Tego wieczoru w soborze odprawiono uroczyste całonocne czuwanie, a rano 13 lipca — Boską Liturgię z okazji wielkiego jubileuszu. Odbywała się ona na dziedzińcu monasteru i zakończyła procesją z relikwiami wokół soboru oraz molebnem do św. wielkomęczennicy Barbary. Wokół panował uroczysty, modlitewny nastrój. Kilka tysięcy parafian z radością i pobożnością wtórowało chórzystom. Wzruszającym było częstowanie wszystkich obecnych klasztorną kaszą, gdyż posiłek w święto świątynne ma szczególną łaskę, bo jest uświęcony duchowym błogosławieństwem pasterzy i mnichów. A święta wielkomęczennica Barbara, niczym jasna świeca, jaśniej niż lipcowe słońce, rozświetlała dusze wiernych. KOLEJNY JUBILEUSZ?.. 10 lipca 2008 roku odbyła się konferencja prasowa Jego Świątobliwości Patriarchy Kijowskiego i całej Rusi-Ukrainy Filareta, na której poinformował on, że Ukraińska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Moskiewskiego również zamierza świętować jubileusz, ale nie Michajłowskiego Monasteru, lecz 1020 lat Chrztu Rusi-Ukrainy. Trudno nazwać to jubileuszem, ale zaplanowano go jako alternatywę dla uroczystości w Patriarchacie Kijowskim. Oczywiście, nie niesie to w sobie nic złego, przeciwnie, według słów św. Patriarchy Filareta, jest to potrzebne jako poprawka do obchodów 1000-lecia Chrztu, które świętowano w 1988 roku nie tam, gdzie odbył się Chrzest, lecz w Moskwie, choć jej w tamtym czasie nie istniało. Obecne świętowanie ma odbyć się w Kijowie jako potwierdzenie tego, że Chrzest całej Rusi zaczął się od Kijowa, a nie od Moskwy, i że właśnie stąd popłynęło światło wiary prawosławnej do wszystkich narodów, aż do Japonii. Z wszystkiego widać, że hierarchowie Patriarchatu Kijowskiego, popierając ideę świętowania (19 lipca 2008 roku na Placu Sofijskim odprawiono uroczystą Boską Liturgię z okazji tej daty oraz procesję do pomnika św. równego apostołom księcia Włodzimierza), mają nadzieję, że przyczyni się to do zbliżenia dwóch prawosławnych wyznań na Ukrainie i utwierdzenia Jednej Lokalnej Cerkwi Prawosławnej. Jednak już pojawiają się pewne zastrzeżenia i wątpliwości. Dlaczego na przykład Patriarchat Moskiewski nie poparł świętowania jubileuszu Michajłowskiego Monasteru, przecież od XII wieku należał on do posiadłości Ławry Pieczerskiej? Mnisi ławrzeńscy otwarcie deklarują, że relikwie św. Barbary przebywają teraz „w niewoli u raskolników”, i tę propagandę prowadzą w prawosławnej audycji „Radonież” z Moskwy. I czy nie po to, by podkreślić swoją jedność z Prawosławiem Powszechnym, a naszą upośledzoność jako „nieuznanych przez nikogo autokefalistów”, metropolita Włodzimierz (Sabodan) zaprosił na swoje obchody nie tylko Patriarchę Moskiewskiego Aleksego II (który raczej nie będzie sprzyjał utwierdzeniu Jednej Lokalnej Cerkwi Prawosławnej na Ukrainie, wiedząc, że byłoby to, według słów niektórych polityków, „upadkiem dla Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej” i jej pragnienia zajęcia pierwszego miejsca w Prawosławiu Powszechnym), ale i Bartłomieja, Patriarchę Powszechnego, a także innych Patriarchów — Aleksandryjskiego, Jerozolimskiego, Gruzińskiego, Ormiańskiego, arcybiskupa Cypryjskiego itd. Czy to świętowanie nie przyczyni się do jeszcze większego rozłamu między wiernymi obu wyznań, poniżenia jednych i utwierdzenia w duchowym złudzeniu drugich, że są „jedynymi prawdziwymi prawosławnymi” i że zbawienie jest tylko w jednej RCP, a poza nią zbawienia nie ma, podobnie jak Prawosławia? Wszystkie te wątpliwości potwierdza istotna rozbieżność w datach świętowania: 19 lipca w Patriarchacie Kijowskim i 26 lipca — w Patriarchacie Moskiewskim. Ta sytuacja bardzo przypomina pierwszomajowe demonstracje lat 90., kiedy władza próbowała „rozdzielić” „czerwonych” i „żółto-niebieskich”, żeby nie doszło do incydentu… Ale tym problemu rozdzierania Ukrainy nie rozwiązać — czy rozwiążą go teraz? Nina HNATIUK Zdjęcie autorki W Narodowym Związku Pisarzy Ukrainy odbył się okrągły stół pod hasłem „560 lat autokefalii Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej, czyli dlaczego Patriarchat Moskiewski zapomina o swoich jubileuszach”. Organizatorami tego wydarzenia byli Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta”, Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy oraz Ukraińskie Bractwo Prawosławne Świętego Apostoła Andrzeja Pierwszego Powołanego. Otwierając okrągły stół, przewodniczący Ukraińskiego Bractwa Prawosławnego Świętego Apostoła Andrzeja Pierwszego Powołanego, deputowany ludowy Ukrainy pierwszej kadencji Ołeksandr Hudyma zaznaczył, że w tych dniach na Ukrainie odbywają się uroczystości z okazji 900-lecia Monasteru św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach oraz 1020-lecia Chrztu Rusi-Ukrainy. Istnieje jednak jeszcze jeden jubileusz, o którym z jakiegoś powodu milczy Patriarchat Moskiewski. Ołeksandr Hudyma rozdał dziennikarzom kserokopie publikacji z „Żurnała Moskowskoj Patriarchii” (nr 8, 1948 r.). W czasopiśmie zamieszczono kronikę obchodów 500-lecia autokefalii Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej, o czym informuje również gazeta „Prawda” (nr 190, 8 lipca 1948 r.). Organ prasowy KC partii pisze o tym, że delegacje witali zastępca przewodniczącego Rady ds. Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej przy Radzie Ministrów ZSRR S. K. Biełyszew oraz członkowie Rady G. T. Utkin i I. I. Iwanow. Najwyraźniej, obchodząc 1020-lecie Chrztu Rusi-Ukrainy, Patriarchat Moskiewski nie chce wspominać o własnym 560-leciu, gdyż dąży do zakorzenienia się w cudzej historii i przywłaszczenia sobie cudzych jubileuszy. Jak zauważył Ołeksandr Hudyma, Stalin dążył do ustanowienia Moskwy trzecim Rzymem. Jednak patriarcha konstantynopolitański Maksym nie przybył wówczas na uroczystości, przysyłając jedynie telegram. Nadeszła również depesza od patriarchy Krzysztofa z Aleksandrii. Zatem patriarchowie nie przyjechali, delegacje nie posiadały odpowiednich pełnomocnictw, a Sobór przekształcił się, używając współczesnego języka, w naradę. Do dziś zbieramy owoce stalinowskiej polityki w kwestii cerkwi i jej wpływu na społeczeństwo. Patriarchat Moskiewski, który ma na Ukrainie więcej parafii niż na terytorium całej Rosji, nie chce nawet słyszeć o zjednoczeniu w jedną Pomiestną Cerkiew Ukraińską. Jak podkreślił deputowany ludowy Ukrainy pierwszej kadencji, profesor Arsen Zinczenko, Cerkiew Prawosławna w Rosji zawsze była ściśle powiązana z imperium, a tę tradycję przejęła zarówno radziecka, jak i współczesna Rosja. Mamy do czynienia z historycznym faktem samozwańczej autokefalii, czyli rozłamu metropolii kijowskiej, którego inicjatorem była Moskwa. Korzenie chrześcijaństwa na Ukrainie sięgają zamierzchłych czasów. Tywercy i Ulicze, nasi przodkowie, graniczyli wzdłuż Dunaju z Carstwem Bułgarskim. Już w połowie IX wieku odczuwalny był wielki wpływ chrześcijaństwa na ziemiach praukraińskich. Chrześcijaństwo księżna Olga przyjęła na siedemdziesiąt lat przed Chrztem Rusi-Ukrainy. Proces przyjmowania chrześcijaństwa na ziemiach północnych trwał do XIV wieku. Historia zachowała fakty zabójstw kapłanów na ziemi rostowskiej, tłumiono zalążki chrześcijaństwa w Suzdalu. To, co w Rusi Kijowskiej było organiczne, na północnym wschodzie stawało się dramatyczne i ciężkie. Często słyszymy: „Jednej Pomiestnej Cerkwi Ukraińskiej chcą tylko inteligenci”. Ale to nieprawda. Rosyjska cerkiew wszędzie sieje niechęć i wrogość wobec języka ukraińskiego. Kto może odebrać nam naturalne prawo do zwracania się do Boga w ojczystym języku, do wspominania w nim ofiar wojującego ateizmu, Hołodomoru-ludobójstwa i innych tragicznych kart naszej historii? Były więzień polityczny Ołeś Serhijenko podkreślił, że nadszedł czas, aby zwrócić duchowe świętości świątyniom Patriarchatu Kijowskiego. Ołeksandr Hudyma, komentując kronikę obchodów 560-lecia autokefalii Patriarchatu Moskiewskiego w lipcu 1948 roku, powiedział, że głównym celem było przeniesienie centrum prawosławia z Konstantynopola do Moskwy. Jednak tego nie udało się dokonać. Arsen Zinczenko zaznaczył: chrześcijaństwo uznaje wszystkich ludzi za równych przed Bogiem, zatem równe są narody i ich języki. Dlatego każdy naród ma prawo do własnej cerkwi i własnej niepodległości. Ławrowscy kapłani bardzo nie lubią słowa „autokefalia”, gdy mowa o Ukraińskiej Cerkwi Patriarchatu Kijowskiego. Rosyjska cerkiew wykonywała polecenia Stalina i KC KPZR, a obecnie propaguje wspólną przestrzeń gospodarczą, informacyjną i duchową. Nie można się z tym godzić, gdyż jest to przejaw polityki imperialnej. Przewodniczący Komisji Rady Najwyższej Ukrainy ds. duchowości i kultury, przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Wołodymyr Jaworiwski powiedział, że w dniach obchodów 1020-lecia Chrztu Rusi-Ukrainy z radością witamy na ukraińskiej ziemi, w naszych duchowych świętościach, przedstawicieli wszystkich cerkwi, w tym także Patriarchatu Moskiewskiego, jako młodszą siostrę, z którą powinniśmy żyć w pokoju i szacunku. Wszak jedno z przykazań Chrystusa brzmi: „Miłuj bliźniego swego…”. Ale to przykazanie powinni wyznawać także moskiewscy kapłani. Ukraińskie Bractwo Prawosławne Świętego Apostoła Andrzeja Pierwszego Powołanego przeprowadziło nabożeństwo przy wejściu do Ławry Peczerskiej z okazji 560-lecia autokefalii Patriarchatu Moskiewskiego i przekazało list gratulacyjny patriarsze moskiewskiemu Aleksemu II.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин