Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Nasze nieszczęście — dawne i współczesne

Слово Просвіти, №30 за 2012 рік

Anatolij Szewczenko, pisarz. Minęło ponad 20 lat od dnia ogłoszenia niepodległości Ukrainy, a spodziewanej radości z tego powodu nie ma. W czym rzecz? Mimowolnie przypomina się dawna opowieść o tym, jak prorok Mojżesz przez 40 lat prowadził przez pustynię Judejczyków z jedynym celem: aby ludzie pozbyli się wszystkiego, co niewolnicze w duszach — uczuć poniżenia i niższości, skłonności do służalczości. Ukraińców jakaś nieczysta siła (ma ona, właściwie, imię — ale o tym później) prowadzi już ponad trzy i pół wieku (od ugody perejasławskiej z 1654 roku). Prowadzi wprawdzie po rodzinnej ziemi, za to z celem całkowicie przeciwnym do celu Mojżesza: aby nasz naród zapomniał o honorze i godności, stał się posłusznym wykonawcą cudzej woli, żeby to był już nie naród, a, jak prorokował Taras Szewczenko, “niewolnicy, podnóżki, błoto Moskwy”. A oto wam i obiecane imię “nieczystej siły” — małorosyjskość. Słowa takiego może i nie ma, ale problem, który oznacza, to nasze nieszczęście, dawne i współczesne. Właśnie małorosyjskość jest główną przyczyną wszystkich dramatycznych porażek Ukrainy w walce o niepodległość. Sądzę, że nadszedł czas uznać liczne zasługi Małorosjan na niwie niszczenia Ukrainy i proponuję wprowadzić dla nich szczególną nagrodę — order pułkownika Nosa, tego, który jeszcze w dalekim 1708 roku podczas wojny szwedzko-rosyjskiej przeprowadził tajnym podziemnym przejściem oddział księcia Mienszykowa do otoczonego przez wroga Baturyna. Tam dzielni carscy wojacy urządzili prawdziwe piekło: zabijali kobiety, dzieci, nawet niemowlęta — brali za nogi i bili głowami o kamienne mury. Tak hartowała się “odwieczna przyjaźń dwóch narodów”. Dawno nie mogę zrozumieć, dlaczego nasi narodowi liderzy — z wyjątkiem kilku osób — nie nadają należytego znaczenia zagrożeniu dla Ukrainy ze strony małorosyjskości. Przecież pisał o niej z niepokojem i bólem jeszcze na początku XX wieku nasz wybitny poeta i myśliciel Jewhen Małaniuk. A oto władcy moskiewskiego carstwa, którzy “przyrastali” swoje posiadłości kosztem ziem innych narodów, od razu zrozumieli, że z Ukraińcami nic się nie zrobi, dopóki żyje język ukraiński. I zabrali się do niszczenia go wszystkimi możliwymi sposobami. Pierwszym stał się car państwa moskiewskiego Aleksiej Michajłowicz o przydomku Cichy, ten sam, który w 1654 roku dokonał perejasławskiej transakcji z hetmanem Ukrainy B. Chmielnickim. To o nim Taras Szewczenko pisał: “Wielki, sławny, ale nie bardzo”. Car nakazał swoim emisariuszom na Ukrainie palić ukraińskie książki i to niszczenie trwało aż do 1917 roku, kiedy powstała Ukraińska Republika Ludowa. Po bolszewickim pogromie URL i ustanowieniu władzy radzieckiej walka z ukraińskością, językiem ukraińskim i historią ukraińską — w różnych formach, ale przeważnie brutalnych — trwała aż do 1991 roku. Choć to dziwne, ale w czasach niepodległości atak na język ukraiński tylko się nasilił. Sięgnął apogeum 5 czerwca 2012 roku, kiedy Rada Najwyższa w pierwszym czytaniu przyjęła projekt ustawy regionalistów S. Kiwałowa i W. Kołesniczenki “O zasadach państwowej polityki językowej”, który daje prawo we wszystkich regionach Ukrainy wprowadzić status języka rosyjskiego jako regionalnego. To prosta droga do ustanowienia państwowego statusu języka rosyjskiego na Ukrainie, i to nie jako drugiego języka, a jako pierwszego. Projekt ustawy 3 lipca 2012 roku bez żadnej dyskusji został przyjęty przez Radę Najwyższą w drugim czytaniu (którego, w istocie, nie było). I jeśli Prezydent podpisze ten dokument pomimo protestów, które przetoczyły się przez całą Ukrainę, a nawet za granicą, gdzie jest ukraińska diaspora, jego decyzja stanie się ostatnim gwoździem wbitym w trumnę języka ukraińskiego. Regionaliści ze swoimi współmyślnikami komunistami i chwiejnymi lytwyniwcami z Partii Ludowej zamącają ludziom w głowach, mówiąc, że nic strasznego się nie stało. Tymczasem Prezydent W. Janukowycz 8 czerwca 2012 roku przed rozpoczęciem mistrzostw Europy w piłce nożnej zwrócił się do graczy reprezentacji Ukrainy w języku rosyjskim, demonstrując wszystkim obywatelom, jak to będzie dalej. Czas wyznaczony przez historię dla Ukraińców jest już prawie wyczerpany. Jeśli się nie opamiętamy, to znikniemy z powierzchni ziemi, jak to plemię Awarów-Obrowie, wspomnienie o których zostało na tym świecie tylko w kronikarskim przysłowiu: “Zginęli jak Obrowie”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин