Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

SKROMNY, Z WESOŁO-IRONICZNYM SPOJRZENIEM

Слово Просвіти, №31 за 2011 рік

Lubomyr PYRIH Rozumiem, że wielu może podzielić się wspomnieniami o Iwanie Dziubie jako o fenomenie Człowieka, Intelektualisty, Ukraińca. Jestem jednym z tych, którzy znają go nie mało, nie dużo — od 50 lat. Już od czasów narodzin „szістдесятництва”, lat „chruszczowskiej odwilży”, Ukraińskiego Klubu Twórczej Młodzieży (UKTM), po którym nadeszły „dotkliwe mrozy” lat 70. ubiegłego stulecia. Zawsze skupiony, zwięzły w swoich wystąpieniach. Dlatego krytycznie ocenił klub („Nie osobne życie”), w którym „przeważali gadułowie, a nie pracownicy”. Szczególnie zapamiętałem z tamtych lat jego wystąpienia na wieczorze młodych poetów w Instytucie Teatralnym (wówczas jeszcze przy Chreszczatyku); na wieczorze pamięci W. Symonenki, gdzie wzywał do przejścia od biernego ukraińskiego patriotyzmu do czynu; w Związku Pisarzy, gdy broniąc godności Ukraińców, sprzeciwiał się L. Nowyczenkowi i wypowiedział się w obronie L. Kostenko, nie wspominając już o wystąpieniu na pamiętnej premierze filmu „Cienie zapomnianych przodków” w kinie „Ukraina” we wrześniu 1965 roku. Pracę I. Dziuby „Internacjonalizm czy rusyfikacja” w wersji maszynopisu dał mi znany artysta, ówczesny pracownik Ministerstwa Kultury URSR (pod koniec życia — dyrektor Ukraińskiego Muzeum Sztuki w Kijowie) Mychajło Romaniszyn. Kopie pracy I. Dziuby wykonała dla niego sekretarka Ministerstwa Kultury. Przeczytałem ją jednym tchem, myślałem, komu jeszcze ją przekazać. Ale zadzwonił M. Romaniszyn, żebym „natychmiast oddał to, co mi dał”. Spotkaliśmy się wieczorem przy teatrze im. I. Franki. Romaniszyn opowiedział, że został wysłany do Połtawy, gdzie funkcjonariusze KGB przeprowadzili z nim odpowiednią rozmowę. Później M. Romaniszyn opowiadał, jak skonfiskowano „Internacjonalizm…” u znanego literaturoznawcy ze Słowacji M. Mušinki, który próbował wywieźć go z Ukrainy, owinąwszy się arkuszami tekstu pod bielizną. Wkrótce w „Literaturnej Ukrainie” przeczytałem, że prezydium Związku Pisarzy jednogłośnie wykluczyło I. Dziubę ze składu organizacji „…za przygotowywanie i rozpowszechnianie materiałów o charakterze antyradzieckim, antykomunistycznym, wyrażających nacjonalistyczne poglądy, oszczerczo przedstawiających ustrój radziecki… wykorzystywanych przez naszych klasowych wrogów…” M. Łukasz, który wystąpił przeciwko temu, przypłacił to tym, że przestano go publikować. W 1973 roku wezwano mnie do „szarego budynku na Wołodymyrskiej”, żeby wypytać, czy czytałem pracę I. Dziuby i kto mi ją dał. Trzeba było napisać, że M. Romaniszyn, o czym oni już i tak wiedzieli. A potem były jeszcze przygody z KGB, w tym próba werbunku mnie, choć bezskuteczna. W 1983 roku musiałem jako pacjent przebywać w Instytucie Kardiologii im. M. D. Strażesko. „Trenowałem” codziennie spacerami do parkowego gaju. Niedaleko mieszkało małżeństwo Dziubów. Pewnego razu idę ścieżką wzdłuż gaju i widzę — naprzeciw mnie Iwan. Zauważył mnie i skręcił między drzewa. Dogoniłem go. Nie znał mojego zdania o nim?.. Przywitaliśmy się, porozmawialiśmy. Jego skrępowanie się rozwiało, czujność w spojrzeniu ustąpiła miejsca zaufaniu. Czas mija, nam, Iwanowi Dziubie i mnie, „wybiło” po 80. Podziwiam jego pracowitość i pilność, wierność poglądom, przekonaniom ukraińskiego patrioty. Z wielkim zainteresowaniem i przyjemnością czytam jego głęboko analityczne, argumentowane artykuły, prace z zakresu szewczenkoznawstwa, jego wspomnienia. Jestem wdzięczny, że napisał wstęp do zbioru moich artykułów „Medycyna a społeczeństwo ukraińskie” (1998). Z przyjemnością uczestniczę w posiedzeniach Rady Naukowej Instytutu Badań Encyklopedycznych, kolegium redakcyjnego „Encyklopedii współczesnej Ukrainy”, odwiedzam jubileuszowe, twórcze wieczory, na których się spotykamy. I zawsze robi mi się ciepło i dobrze na duszy, gdy widzę jego skromną, z wesołym, ironicznym spojrzeniem sylwetkę.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин