Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗
Текст пошкоджено під час розпізнавання — читайте сторінку оригіналу
Prokopowycz przemawia do potomnych. Zakończono wydanie trzytomowego dzieła wybitnego ukraińskiego pszczelarza
Слово Просвіти, №31 за 2012 рік
Petro ANTONENKO Zdjęcia autora. Uroczystości rozpoczęły się na grobie Petra Prokopowycza w okolicach Palczyków. Dzisiaj jest tu piękne, czyste pole, a kiedyś znajdowała się znana w całym imperium szkoła pszczelarstwa Prokopowycza, którą przeniósł tutaj z Mitczenkiw. Obok, w jednym grobie, pochowany jest także syn Prokopowycza, następca jego pszczelarskiego dzieła, Stepan Wełykdan. Na święto przyjechali pszczelarze z różnych zakątków Ukrainy, a przede wszystkim ci, którzy bezpośrednio brali udział w wydaniu trzytomnika: przedstawiciele Towarzystwa i Fundacji. Uroczystość prowadził jeden z liderów Towarzystwa Pszczelarzy i kierowników Gildii Miodowników Ukrainy Wasyl Sołomka. Wymienił on przede wszystkim tych, którzy są bezpośrednio związani z ukazaniem się trzytomnika: to wydawnictwo „Faktor” z Charkowa, kolegium redakcyjne trzytomnika — M. Hornicz, W. Zuj (tłumacz tekstu z rosyjskiego na ukraiński), W. Korż (koordynator projektu), S. Miłow i, oczywiście, sam Sołomka. Głęboki pokłon tym ludziom za ich heroiczną pracę. Trzeba było bowiem opracować góry materiałów, zwłaszcza w mało dostępnych archiwach, aby z wielkiego i jeszcze nie w pełni opublikowanego dorobku twórczego Petra Prokopowycza wybrać do wydania to, co najcenniejsze. I tę ogromną pracę wykonano w ciągu trzech lat. Trzytomnik wydano kosztem pszczelarzy Ukrainy, wśród których Towarzystwo i Fundacja przeprowadziły zbiórkę datków, choć państwo już dawno mogłoby wydać dzieła sławnego Ukraińca. Pszczelarze — uczestnicy uroczystości złożyli swoje podpisy na trzecim tomie wydania i położyli książkę na płycie nagrobnej Prokopowycza. A potem podarowali ten tom, podobnie jak wcześniej poprzednie, dyrekcji Baturyńskiego Narodowego Rezerwatu „Hetmańska Stolica”. Tego dnia byliśmy także w Mitczenkach przy kamieniu pamiątkowym, ustawionym przez pracowników rezerwatu w miejscu lokalizacji szkoły pszczelarstwa Prokopowycza. Na jej podwórzu była kiedyś studnia z cudowną wodą. Pracownicy rezerwatu niedawno ją odnowili. Woda w niej, jak i dwa stulecia temu, jest bardzo smaczna. Dalej święto ukraińskiego pszczelarstwa trwało w Baturynie. Jego uczestnicy odwiedzili zabytki historyczne miasta, zaczynając od odnowionej Twierdzy Baturyńskiej i jej cytadeli, a kończąc na pałacu Kyryła Rozumowskiego, ostatniego hetmana Ukrainy. Goście są wdzięczni za wspaniałą wycieczkę zwiedzającym z działu pracy naukowej rezerwatu Natalii Serdiuk. Temat Prokopowycza zajmuje ważne miejsce w pracy naukowej rezerwatu. Jego zespół praktycznie już przygotował Muzeum Petra Prokopowycza i choć dzisiaj jest gotowy rozwinąć taką ekspozycję, to niestety, póki co jest to muzeum bez pomieszczenia. Zaplanowano dla niego budynek, w którym obecnie pracuje jeden z oddziałów rezerwatu: naukowcy, konserwatorzy, biblioteka. Dawno powinni byli przenieść się, podobnie jak dyrekcja rezerwatu, na teren pałacu Rozumowskiego, do jednego z oficyn (do tego kompleksu pałacowo-parkowego wchodzi nie tylko sam pałac hetmana i park, ale także dwie oficyny). One, w odróżnieniu od samego pałacu, zostały zrujnowane w czasach władzy komunistycznej, więc odbudowywano je od zera. Biorąc pod uwagę ogromny zakres prac przy renowacji pałacu, za prezydentury Juszczenki po prostu nie zdążono zakończyć budowy oficyn, choć były już prawie dobudowane, pozostało wykonać prace wewnętrzne. I przykro, że prace tutaj, na prawie gotowym obiekcie, obecnie w ogóle nie są prowadzone. Ustały one, gdy tylko za Wiktora Juszczenki zamknęły się drzwi gabinetu Prezydenta. Więc oprócz tego, że trudno jest ustabilizować normalną pracę zespołu rezerwatu, nie możemy jeszcze otworzyć muzeum wybitnego pszczelarza, uznanego przez cały świat. …A trzytomnik dzieł Prokopowycza jest po prostu ciekawy, unikalny. Trzeba go czytać. To więcej niż tylko pszczelarstwo. Zresztą Prokopowycz był niezwykle wszechstronną osobowością, przedstawicielem prawdziwej ukraińskiej elity szlacheckiej. Mamy nadzieję, że wydanie zostanie zakupione przynajmniej dla bibliotek i placówek edukacyjnych. Wykłady dla swojej szkoły pszczelarstwa P. Prokopowycz pisał „małorosyjskim narzeczem”, czyli potocznym językiem ukraińskim, ponieważ uczniami szkoły byli zwykli młodzi wieśniacy-Ukraińcy. W ostatnim tomie wydania znajduje się cały słownik używanych przez Prokopowycza wyrażeń ludowych, terminów pszczelarskich, z wyjaśnieniem ich znaczenia. Oto niektóre z nich. Zgadniecie, o co chodzi? Dowż, druhuk, woryna, znozy, klamci, litoszrij, kuruszka, lubka, nerij, oszytky, pryłoszky, stojany, szapłyczok. Oto co mówi autor o pszczelarstwie: „Ten, kto idzie w naukę pszczelarstwa, powinien mieć dobry rozum, bystrość, domyślność, szybko działać i nie być ospałym, sennym. Do tego musi być zdrowy, umieć liczyć, znać wagę i miary”. A oto wyciąg z ułożonych przez Prokopowycza zasad nauczania w jego szkole: „Utrzymywać uczniów tak, aby byli moralnie dobrzy, wypełniali chrześcijańskie zwyczaje i obrzędy. Wpajać im posłuszeństwo wobec gospodarza, staranność w pracy, wiedzę o różnych sprawach gospodarczych, a zwłaszcza aby we wszystkim byli szczerzy i szczerze oddani. Wykorzeniać w nich wszelką obłudę i drapieżność”. Szkoła Prokopowycza, oprócz czystego pszczelarstwa, dawała wieśniakom bardzo duży zakres wiedzy. Oto jak o tym pisze sam Prokopowycz. Uczniowie tutaj „zajmują się ogrodnictwem, sadownictwem, rolnictwem, koszeniem zbóż nowo wynalezionymi narzędziami, różnym majsterkowaniem przy budynkach (na przykład pokrywaniem słomą, prosto i pod glinę, tynkowaniem mocno i gładko), a także przygotowywaniem dla bydła i koni sytych pasz i różnych mieszanek”. Czyż to nie akademia rolnicza! Pozostaje tylko życzyć, aby tak nieprzeciętna postać, jak Petro Prokopowycz, z jego ciekawą i burzliwą biografią, stała się bohaterem książek i filmów. Wybitni Ukraińcy są tego warci.
Ogólnoukraińskie Towarzystwo Pszczelarzy oraz Fundacja Petra Prokopowycza przeprowadziły uroczystości z okazji wydania 3. tomu, a tym samym zakończenia publikacji trzytomowego wydania wybitnego ukraińskiego pszczelarza, w jego stronach rodzinnych — w hetmańskiej stolicy Baturynie na Czernihowszczyźnie oraz w sąsiednich wsiach — Mytczenkach, gdzie 10 lipca 1775 roku w rodzinie szlachcica i duchownego kozackiego rodu urodził się Petro Prokopowycz, oraz we wsi Palczyki, gdzie w 1850 roku znalazł wieczny spokój.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
