Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Mowa o mowie

Слово Просвіти, №32 за 2008 рік

(Panie, wybacz) system. A pewien człowiek usłyszał w telewizji: „…jak informował nas nju-mejker Prezydenta”. Żaden zdobywca tak triumfalnie nie opanował naszej przestrzeni duchowej! Co więcej, bez najmniejszego z naszej strony oporu. A zresztą, kto będzie stawiał opór? Prasa? Ale to już nie prasa, lecz „media”, i zajmuje się ona „briefingami”, „ratingami” i „promoszyngami”. Może telewizja? Ale przecież tam tylko słychać o nowych „sprejach”, „pampersach” i „duplexach”. To może, wybaczcie, artyści i artystki? Oni już i sztukę zamienili na „art”, i teraz mają „art-rynek”, „art-festiwale” czy „art-menedżerowie”, sami zaś tylko to robią, że utwierdzają własny „brend”. A dla tych wszystkich „mini-super-marketów”, „basterów”, „blokbasterów” i wyżej wymienionych zniekształceń w języku ukraińskim istnieją swoje, normalne odpowiedniki. Niestety, nawet po uchwaleniu ustawy o państwowym statusie języka ukraińskiego, która miała postawić ostateczną kropkę w tym bolesnym temacie, problemy językowe, jak się wydaje, dopiero się zaczynają. Zazwyczaj niektórzy wielosłowni gorliwcy rodzimego słowa nie wykraczają poza lamenty nad tym, jak zakazywano „mowy kalinowej”. To bazarowe lirnictwo, jak się zdaje, ma na celu odwrócić nas od prawomocnego pytania: co zrobiliśmy już w suwerennym państwie, gdzie wszystkie te zakazy zniesiono i wprowadzono państwowość języka ukraińskiego? Odpowiedź, niestety, jest niepocieszająca: poza pojedynczymi oddolnymi akcjami, poza sporadycznymi działaniami dobroczynnymi, na poziomie państwowym realnie i rzeczywiście zrobiono niewiele. Skłońmy głowy przed ofiarnym działaniem ku pamięci Anatolija Pohribnego, który dzielnie przeciwstawiał się praktyce unifikacyjnej wobec języka. Wspomnijmy dobrym słowem Proświtę, która dzięki staraniom jej przewodniczącego Pawła Mowczana nie pozwala nam zasnąć w łachmanach obojętności. Podziękujmy także czasopismu „Dniepr” i jego redaktorowi naczelnemu Mykole Łukiwemu, którzy nie omijają problemu językowego. I profesorowi Wasylowi Wasylowyczowi Jaremence i wielu innym obrońcom rodzimego słowa. Są w każdej wsi i w każdym mieście; ich jest setki tysięcy, jeśli nie miliony. Niestety jednak ci entuzjaści — bezsrebrnicy, podobnie jak ich wysiłki — nie są skoordynowani celową państwową pomocą, a przede wszystkim władzą lokalną. Od czego warto zacząć? Moim zdaniem od utworzenia komitetu ochrony języka ukraińskiego, o czym od lat mówię z trybuny parlamentarnej i innych trybun, apelując do opinii publicznej i do najwyższych struktur władzy. Ten komitet ma nie tylko bronić języka przed zaśmieceniem bezgramotną obcą naleciałością, lecz także koordynować wysiłki wszystkich dobroczyńców, reagować na ich sygnały dotyczące lekceważącego, a nawet wrogiego stosunku do rodzimego słowa; planować uzgodnione działania w tej dziedzinie itp. Jednym słowem, prowadzić konsekwentną politykę państwową, co powinno znaleźć odbicie w samej nazwie: Państwowy Komitet Ochrony Języka Ukraińskiego. W jego skład powinni wejść, oprócz znanych filologów, wybitni pedagodzy, psychologowie, filozofowie, nauczyciele-praktycy, historycy, pisarze, artyści, działacze teatralni, politolodzy, sportowcy, specjaliści wojskowi, duchowni, autorytety, które reprezentują cały wachlarz sfery duchowej i społeczno-politycznej. Na tę wyjątkowo potrzebną sprawę poszłoby nie tak znów wiele środków. Jestem pewien, że patriotycznie nastawieni działacze wzięliby się do tego społecznie, na zasadach społecznych. Ale aparat komitetu musi utrzymywać państwo. Oczywiście każde przedsięwzięcie można zrealizować tylko pod warunkiem, że stanie się przedmiotem jawności. Skoro jednak na Ukrainie media są w większości w rękach kilku oligarchów, których interesy są bardzo odległe nie tylko od problemów językowych, lecz także od Ukrainy w ogóle, — należy mieć zarówno czysto ukraińskie czasopisma, jak i kanały w radiu i telewizji, dla dziennikarzy których idea rozwoju i ochrony języka stałaby się obywatelskim powołaniem. ŻNIWA W LEKKI DZIEŃ Dobrowolne ofiary „Na Cerkiew Kobzarza”: MBF „Ukraińska Rodzina” Nr rachunku 26045200145101 w Podolskim oddziale AKB „Kijów”, MFO 320401 ZKPO 21709106

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин