Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗
NIE LEKCEWAŻMY LEKCJI PRZESZŁOŚCI!
Слово Просвіти, №32 за 2011 рік
Olesia KOTKEWYCZ, studentka wydziału dziennikarstwa Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki. Monografia „Historia rusyfikacji Ukraińców” poświęcona jest stosunkom ukraińsko-rosyjskim, odsłania moskiewską politykę zaborów i kolonialnego ucisku w Imperium Rosyjskim oraz ZSRR, analizuje metody i formy rusyfikacji Ukraińców, procesy ludobójstwa, lingwocydu i etnocydu. Narodowi ukraińskiemu, który przez stulecia wywalczał swoją niepodległość, przyszło pokonywać drogę niewiarygodnych wstrząsów i prób. Spowodowało to deformację świadomości historycznej. I choćby ktokolwiek dzisiaj przeciwstawiał Ukraińców z zachodu i wschodu, Ukraina jako państwo istnieje, dokonała się, ona żyje. Dlaczego więc niektórzy uważają zachodnich Ukraińców za nie-Ukraińców w ogóle? Nie ma podstaw, by mówić o różnicach między „zachodniakami” a „wschodniakami”. A jednak pewna różnica między nimi istnieje. Na czym ona polega i jak się pojawiła? Na wschodzie Ukrainy mało kto potrafi wyjaśnić (tak nas uczono), czym jest Galicja, Wołyń, Bukowina, Zakarpacie, które wchodzą w skład Ukrainy Zachodniej. Najgłębszą świadomością narodową spośród tych regionów, a także spośród innych obwodów Ukrainy, wyróżnia się ludność Galicji (współczesne obwody lwowski, tarnopolski, iwanofrankiwski). To właśnie tutaj zawsze tlił się i w sprzyjających warunkach jako pierwszy rozniecał płomyk ukraińskiej państwowości, niepodległości i jedności. Każde z sąsiednich państw, które okupowało ten czy inny region Ukrainy po Mongołach i Tatarach, próbowało (z wyjątkiem Litwy) asymilować Ukraińców. Rosyjska asymilacja prowadzona była zarówno siłą, jak i „dobrowolnie”. Przykładem metody siłowej może być wprowadzony w 1933 roku w RFSRR porządek, zgodnie z którym za Ukraińców zapisywano tylko obywateli, którzy urodzili się na Ukrainie. Ukraińcy jako naród przetrwali, ale znaczna ich część utraciła świadomość narodową, a nawet godność, umiejętność życia samodzielnie, dbania o siebie, opierania się na własnych siłach i wybierania własnego losu. Zamiast tego nabrali pewnej infantylności i bezradności. Wszystko to w pewnym stopniu dotyczy także „zachodniaków”, ale wyraźniej i częściej, bez wątpienia, przejawia się u „wschodniaków”, i nie dlatego, że tam pierwotnie byli jacyś inni Ukraińcy — nie! A jedynie dlatego, że na wschodzie system komunistyczny złamał trzy pokolenia ludzi, a na zachodzie — tylko dwa, że „wschodniacy” doświadczali rusyfikacji przez ponad trzy stulecia, a większość „zachodniaków” — tylko pół wieku, że „wschodniacy” w Imperium Rosyjskim nie znali demokracji, a starszemu pokoleniu „zachodniaków” udało się „skosztować” jej w praktyce. Dwadzieścia lat istnienia niepodległego państwa ukraińskiego potwierdza: walka o utwierdzenie ukraińskiej tożsamości trwa. Znaczna część społeczeństwa nie rozumie znaczenia przywrócenia językowi ukraińskiemu i kulturze należnego im statusu. W każdym razie faktem pozostaje jedno — proces niszczenia ukraińskości był długotrwały i silny. Nie ulega wątpliwości, że problem, który badają W. Lyzanczuk i M. Rożyk, jest aktualny i ważny nie tylko dla krajowej, ale i dla światowej opinii publicznej. Ocena skutków niszczenia ukraińskiej kultury, języka, rusyfikacji narodu ukraińskiego przez władze imperialne i radzieckie oraz nadanie im należytej oceny stało się możliwe dopiero w okresie posttotalitarnym, kiedy państwo ukraińskie uzyskało niepodległość. Na podstawie wielu źródeł historycznych i współczesnych źródeł naukowych uzasadniono i kompleksowo zbadano funkcjonowanie języka ukraińskiego jako państwowego w edukacji i polityce. Podjęto udaną próbę wykrycia i uogólnienia zewnętrznych i wewnętrznych przyczyn powstania problemu językowo-politycznego na Ukrainie, prawnych i politycznych mechanizmów jego rozwiązania.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
