Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

GORZKIE ECHO IMPERIUM

Слово Просвіти, №34 за 2011 рік

Leonid PASTUSZENKO, Winnica Inteligencja wychowana przez kolonizatora będzie wrogiem własnego narodu. Dżawaharlal Nehru Ostatnio podchodzi do mnie dawny znajomy — Rosjanin i z chłodną twarzą pyta: — Dlaczego ty na nas napadasz? — i pokazuje jedną z moich publikacji. Szczerze się dziwię, bo nigdy i nigdzie nie występowałem przeciwko Rosjanom tylko dlatego, że są Rosjanami. Całe życie uważałem i uważam, że każdy człowiek powinien być dumny ze swojej narodowości, bo właśnie tą niepowtarzalnością jest najbardziej interesujący dla innych i najpełniej dopełnia rodzinny portret ludzkości. Dlatego jestem przekonany, że znikanie, asymilacja, pochłanianie mniejszego etnosu przez silniejszy — to wszystko jedno, co morderstwo, to, jeśli chcecie, wszechświatowa i nieodwracalna katastrofa. Jeden z przykładów takiego zamachu na etniczną niepowtarzalność ukazali nam faszyści, rozpoczynając szalony etnocyd Żydów, drugi — pokazało rosyjsko-sowieckie imperium okrutnym wielkim głodem na Ukrainie oraz deportacją nieprzychylnych władzy narodów. Szkoda, ale u zarania Niepodległości skuszony przez globalistów Ludowy Ruch Ukrainy wyraził zgodę na wprowadzenie beznarodowego, czyli bezrodnego paszportu, co upokarzająco zniwelowało wszystkich naszych obywateli. Chyba że poza tymi, którzy mają ukryte drugie czy nawet trzecie obywatelstwo innych państw. Łatwo przecież odgadnąć, że zgodnie z logiką takiego precedensu ja, znalazłszy się, powiedzmy, w Turcji, mogę ogłosić się Turkiem. Ale to już przecież było: „Teraz ja Turek, nie kozak!..” — pamiętacie tę komiczną arię z duetu Odarki i Karasia? Ale któż to u nas zamienił poważną politykę w operetkę? Rusyfikatorzy właśnie tego chcieli: żeby — przypominam! — Ukraińcy sami stali się Rosjanami. 337 lat wszystkimi możliwymi sposobami „agitowali” nas za tym. „Historia zniewolenia narodu ukraińskiego przez rosyjski caryzm Tetiana DIHAJ, Tarnopol Znany pisarz, dramaturg, laureat międzynarodowych i krajowych nagród, nasz ziomek Wasyl Folwaroczny (pochodzący z Tarnopolszczyzny — wsi Napadówka w rejonie łanowieckim) uczcił swój dojrzały jubileusz znaczącymi utworami. W latach 2009—2010 do czytelnika trafiło trzytomowe wydanie Wasyla Folwarocznego „Symon Petlura”, nad którym pisarz pracował ostatnią dekadę. Piękna prawidłowość polega na tym, że ten trzytomnik, którego rdzeń stanowią obrazy naszej niedawnej historii, jest tak stosowny i potrzebny właśnie teraz, w tym burzliwym czasie, kiedy nad losem narodu ukraińskiego zawisły fatalne znaki zapytania, a małe problemy naszego własnego bytu są nieustannie wystawiane na próbę przez problemy ogólnopaństwowe. Imię Symona Petlury stało się symbolem walki o stworzenie niepodległego państwa ukraińskiego w ślad za Chmielnickim i Mazepą. Powieść zawiera także psychologiczną analizę myśli i uczuć głównego bohatera, co podkreśla duchowy aspekt i jest wypełniona licznymi tragediami, duchowymi stratami. Na służbę swoim imperialnym planom, usprawiedliwieniu swojej brutalnej polityki caryzm postawił urzędową naukę historyczną, literaturę piękną, za pomocą których uzasadnił antynaukowe twierdzenia o Rusi Kijowskiej jako „kolebce trzech bratnich narodów”. Prawda zaś polega na tym, że Ruś Kijowska — pramatka ukraińskiej państwowości — Siczy Zaporoskiej, Hetmanatu, Ukraińskiej Republiki Ludowej. „A Rosja pojawiła się o kilka stuleci później niż Ruś Kijowska, kiedy w ziemi suzdalskiej powstało wojownicze Księstwo Moskiewskie, — pisał mój nauczyciel, niestety już nieżyjący profesor Uniwersytetu Pedagogicznego w Winnicy Wasyl Borszczewski. — Jarzmem na szyję, pętlą, z której nie można było się wyplątać, stała się dla narodu ukraińskiego ugoda perejasławska. Straszna tym, że do Moskowii, absolutnej monarchii, została przyłączona Ukraina — pierwsza w Europie demokratyczna republika… Zobaczywszy zgubne skutki Rady Perejasławskiej, Chmielnicki zamierzył zerwać umowę, ale, według jednej z historycznych wersji, „został otruty przez moskiewskiego posła…” Ale Ukraina, dzięki Bogu, nie umarła, Ukraina wytrwała. I nawet jeszcze w składzie ZSRR ogłosiła swoją suwerenność. Niepodległą Ukrainę uznał cały świat. I pierwszym krajem, do którego wyciągnęła rękę przyjaźni, była Rosja. „Żyć by i bratać się!..” A gdzie tam! Młoda i rzekomo (jeśli nie pseudo!) demokratyczna Rosja od razu zaczyna żądać w ONZ jakichś szczególnych uprawnień „gwaranta pokoju i stabilności na terytorium byłego Związku”, czyli znów pretenduje do zwykłej jeszcze od czasów cara Aleksandra żandarmskiej roli, bo inaczej — widzicie! — ona nie może osiągnąć „maksymalnie możliwego stopnia integracji byłych republik związkowych we wszystkich dziedzinach ich historycznej narracji i czyni ją bezstronną, a być może, w pewnej mierze, i unikalną. Proza historyczna wymaga nie tylko wyczerpującej wieloletniej pracy badawczej, szczególnej intuicji, umiejętności wsłuchania się w historię, ale i potężnej wyobraźni twórczej, zdolnej pokonać sprasowaną grubość czasu i ożywić przeszłość w duszach współczesnych. Pawło Zahrebelny, Roman Iwaniczuk, Roman Fedoriw, Wałerij Szewczuk, Wasyl Szklar… Temat historyczny jest magiczny, jego tajemnica nie każdemu się otwiera. A najtrudniejsze jest to, że trzeba wydobyć prawdę nieprzeciętną, nie jednodniową. Utwory o tematyce historycznej W. Folwarocznego są tak gęsto i hojnie nasycone ludźmi, problemami, lokalnym kolorytem, prawdą, obyczajami i żywiołem czasu, że z pełnym prawem można je nazwać sagą (według gatunku saga — to utwór w stylu epickim i o treści, która ma związek z historiami rodzinnymi kilku pokoleń i zawiera wiele faktograficznie wiarygodnej działalności życiowej”. U nowych rosyjskich polityków zaczęła się stara imperialna świerzb. Szczególnie starają się deputowani — a zwłaszcza ci, którzy, tak jak u nas, sami ograbili i zagonili swój kraj w ciężki kryzys gospodarczy. I żeby jakoś odwrócić gniew ludu od siebie, za każdym razem zgrzytają zębami, próbując odgryźć od Ukrainy to Donbas, to Charków, to Krym, to nawet Cieśninę Kerczeńską z tamtejszymi wyspami. I przed każdymi wyborami antyukraińskie nastroje w rosyjskim społeczeństwie, niestety, narastają i są świadomie podgrzewane. Bez przesady, przeciwko Ukrainie rzucono doborowe oddziały szowinistów wszystkich kolorów spektrum politycznego, którzy nie tylko rubryki narodowościowej w paszporcie, ale i samej ukraińskiej narodowości nie uznają. Bezsensowny, ale prowokacyjny początek w tym zrobił jakiś doktor filozofii Je. Andriuszczenko (czyżby janczar?): „Ukraińcy — to odgałęzienie narodu rosyjskiego — i tylko!” Narodu, którego do XIII w. w ogóle nie było. A w unisono z nim zaśpiewali też nieudolni poeci: Jak jesienne drzewo, ty, Rosjo, stoisz, — Opadło listowie — nasi młodsi bracia… — od/wrocie tęskni za imperium I. Sawieljew. Nie daj Boże nikomu takiego brata! Bo oto B. Sirotin już nie po prostu tęskni za naszą „przyjazną rodziną”, a z grafomańską naiwnością przejrzyście grozi: Na ziemi mojej swary i kłótnie, Zwołuje wilczyca wilczęta. I, rzucając dzikie spojrzenia, Z obrzeży narody nam krzyczą… A przecież było nakazane wilkowi W dawne dzikie dni Brać dziecięta zębami za kark, Kiedy nagle rozbiegną się one. Oto tak, „demokratycznie” — za kark zębami i z powrotem do „jednej i niepodzielnej!” tego materiału). W powieści „Chrześniacy Stalina”, księga I, która właśnie ujrzała światło dzienne w tarnopolskim wydawnictwie „Dżura”, autor nie tylko zrekonstruował nie tak znowu odległą przeszłość, ale i przemyślał ją z pozycji współczesnego człowieka. Pisarz, nie powtarzając nikogo, odnalazł własny sposób pisania w sobie samym, w swoim świecie artystycznym, a nawet zauważalny etnografizm autorskiego stylu ujawnił się głównie jako romantyczny czynnik duchowy. Nieprzypadkowo epigrafem do powieści służy cytat z dziennika Ołeksandra Dowżenki: „Ach, gdyby starczyło mi sił i czasu, napisałbym powieść o wyzwoleniu Zachodniej Ukrainy. O zjednoczeniu… i o wszystkim, co z tego wynikło… I jak naród ukraiński faktycznie nie miał tu nic do powiedzenia… O tej tragedii napisałbym powieść o temperaturze tysiąca stopni i wylał w nią cały swój ból, całą tęsknotę, wszystkie swoje smutki…” Jakby wypełniając testament wielkiego poprzednika, W. Folwaroczny na przykładzie cierpiącego bytu rodziny Pawłykowych odtworzył przebieg antyukraińskich wydarzeń politycznych, w szczególności prowokacji pod czerwonymi sztandarami na terenach bliskiej mu Lanowiecczyzny. W książce nie ma nic zmyślonego. Jednak jej gatunek to nie do końca kronika-powieść, chociaż wszystkie zbrodnie władzy okupacyjnej „wyzwolicieli” ze wschodu są autentyczne i udokumentowane. Na role głównych postaci autor wybrał ludzi, którzy właściwie nie przygotowywali się do zajęcia znaczącego miejsca w historii swojego narodu i w innych warunkach zapewne pozostaliby bezimiennymi oraczami, rolnikami, ojcami i dziećmi. Lecz trafiają oni w okrutny czas między dwiema wojnami światowymi, które jakby wyrywają ich z ojczystej ziemi, skazują na los tułaczy, na zapomnienie. I właśnie tutaj okazuje się, że zasób ich duchowości, cichego patriotyzmu jest w stanie przejść przez wszystkie tragiczne próby losu. Dlatego postacie powieści desperacko bronią prawa do życia. Oto i jest ten „brat”, którego nawet pod stół wpuszczać nie wolno. Jednak to, podkreślam, nie dotyczy poszczególnych Rosjan jako ludzi, poszczególnych rodzin, nawet relacji międzyludzkich i międzykolektywnych. Straszne dla Ukrainy nie są Rosjanie jako ludzie, choć niemało wśród nich zagorzałych legionistów imperium, — straszne dla naszej niepodległości jest właśnie państwo rosyjskie z jego imperialnymi strukturami i tradycjami, z jego politycznymi postulatami i rozumieniem swojej roli w świecie jako jakiegoś Mesjasza czy tak zwanego „trzeciego Rzymu”, bo ten mit o jakiejś jej wyjątkowej roli (a zatem szczególnych, niczym, żadnymi prawami nieograniczonych prawach!) jest tym niebezpiecznym pędem, z którego obowiązkowo odrodzi się (i już się odradza!) imperialna agresja, nawet jeśli jej granice zawężą się do dawnej Moskowii. Każdy uważny historyk nie może nie zauważać, że wszystkie zagarnięcia, wszystkie agresje na ziemi zaczynały się najpierw od roszczeń duchowych, od aneksji prawa do jakiejś nieprzeciętnej misji. Mając na myśli jeszcze ZSRR, Chińczycy nazwali to hegemonizmem. Może i tak. Po proletariacie i jego awangardzie dzisiaj do hegemonów rwą się już demokraci i liberałowie — cała oligarchiczna mafia, która, według słów Eldara Riazanowa, „nie sieje, nie żnie i nie buduje”, za to szczyci się swoim nowym ustrojem społecznym. I bardzo przykro, nawet strasznie, kiedy takiego niebezpieczeństwa nie widzą, czy nie chcą, czy, niestety, nie mogą jeszcze zobaczyć ludzie, którzy poprzez placówki oświatowe i środki masowego przekazu kształtują zarówno świadomość, jak i uczucia, i moralność naszego młodego pokolenia. Tysiąc razy rację ma Lina Kostenko: niewolnicy niewolników — to gorzej niż niewolnicy! Jednak wszyscy muszą wiedzieć, czy domyślić się, czy odgadnąć, czy choćby przypuścić jako prawdopodobieństwo, że nawet gdyby wyniki referendum z 1 grudnia 1991 roku były negatywne, to Ukraina i tak stałaby się niepodległa. Bo wtedy nasze społeczeństwo byłoby rozkolorowane. Wasyl FOLWAROCZNY. CHRZEŚNIACY STALINA: Powieść. Księga I. — Tarnopol: Dżura, 2011. — 244 s.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин