Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

NARODOWA IDEJA ZAWARTA W «KOBZIARZU»

Слово Просвіти, №34 за 2011 рік

— W związku z 20. rocznicą Niepodległości Ukrainy przypomina się jeden bardzo ważny epizod, który ma bezpośredni związek ze sławnym jubileuszem. W 1989 roku do Rady Najwyższej Ukrainy prawo wysuwania swoich kandydatów miały tylko organizacje społeczne i kolektywy pracownicze. W tamtym czasie tylko jedna organizacja społeczna oficjalnie mogła wysuwać swoich kandydatów — było to Towarzystwo Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki. Zatem większość przedstawicieli narodu, którzy weszli do „Rady Narodowej”, w RN była właśnie z tego Towarzystwa. Protokoły wysunięcia w celu złożenia ich do komisji wyborczych z całej Ukrainy sporządzano tylko w Kijowie, w Sekretariacie Towarzystwa. Sam musiałem drukować te dokumenty na maszynie do pisania niemal przez całą dobę. Jakim to było natchnieniem i szczęściem, że właśnie dzięki „Radzie Narodowej” (przewodniczący I. Juchnowski) została przyjęta Deklaracja, a potem i Akt o Niepodległości Ukrainy. Początkowo wydawało nam się: jeśli ogłoszono Niepodległość Ukrainy, to teraz jednoznacznie będziemy żyć w wolnym, sprawiedliwym państwie. Obecnie przekonaliśmy się: utwierdzać Niepodległość, wzmacniać nasze państwo trzeba codziennie. Każdy obywatel powinien wnieść swój wkład we wspólną sprawę — wprowadzanie narodowej idei w życie. Jedną z przyczyn tego, że nie stało się tak, jak się wydawało, jest to, że siły ukraińskie są rozdrobnione, każdy sam sobie hetmanem. Przez cały ten okres proświcianie w różnych zakątkach państwa starali się jednoczyć siły narodowo-demokratyczne, skupiać ludzi wokół ukraińskiego słowa, wokół narodowej idei, która zawarta jest jeszcze w „Kobziarzu” Tarasa Szewczenki. Wszak współczesne partie narodowo-patriotyczne, organizacje społeczne swoją działalność budują na podstawie idei głoszonych przez Tarasa Szewczenkę — Geniusza, Proroka, Oświeciciela Ukrainy. Jednym z najważniejszych zadań, jakie stawiał przed Ukraińcami Szewczenko — zjednoczyć się: „Objmijcież się, bracia moi. Proszę was, błagam!” — zwracał się do narodu wielki prorok. Na wszystkich etapach, w rezolucjach wszystkich naszych zjazdów brzmiało wezwanie do jedności. Jest to jeden z naszych najważniejszych tematów od czasu, gdy odrodziła się „Proświta”. W 1991 roku Towarzystwo Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki na III konferencji zostało zreorganizowane w Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Zdecydowano się to zrobić, gdyż pojęcie „oświata” (proświta) zakłada znacznie szerszy zakres działalności. Ważnymi etapami pracy organizacyjnej były zjazdy, na każdym z których podsumowywano pracę za określony okres, wnoszono korekty do działalności statutowej, omawiano plan działań na kolejny okres. Najaktywniejsze organizacje obwodowe to: iwano-frankowska, lwowska, wołyńska, tarnopolska, rówieńska, ponieważ tam żywe są tradycje proświciańskie, które odradzają się i są kontynuowane obecnie. Nie pozostają w tyle proświcianie ze wschodu, południa i centralnej części Ukrainy, prowadzą wielką pracę oświatową, choć tam jeszcze nie osiągnięto takiej masowości. Znaczącym sukcesem „Proświty” i jej przewodniczącego, deputowanego ludowego Ukrainy Pawła Mowczana, było to, że z inicjatywy OT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki 8 września 1997 roku przyjęto rządowy program „Kompleksowe środki na rzecz wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego” na lata 1997—2002. W dokumencie przewidziano coroczne finansowanie odpowiednich organów władzy wykonawczej i organizacji zaangażowanych w jego realizację. Oczywiście nie wszystko zostało wykonane, ale był to ruch do przodu. Jednym z głównych kierunków oświecenia jest przywracanie prawdy o historii Ukrainy. Na przykład w 2007 roku, kiedy obchodzono 75. rocznicę Hołodomoru, zorganizowanego przez bolszewicką imperialistyczną władzę w celu zniszczenia narodu ukraińskiego, proświcianie przeprowadzili wiele różnych działań, wydali książki o tej tematyce. Bo nad tą, wcześniej zakazaną stroną historii, proświcianie pracują od 1992 roku. Niektóre działania zapoczątkowane przez „Proświtę” zostały wsparte przez struktury państwowe i teraz są prowadzone na szczeblu ogólnokrajowym. Jednym z nich jest coroczne upamiętnienie Bohaterów Krut, patriotycznej młodzieży, która stanęła w obronie swojej Ojczyzny w krytycznym czasie, gdy z powodu rozbicia przywódców państwa Ukraina pozostała nieobroniona. Ci młodzieńcy również wnieśli swój wkład w zdobycie Niepodległości Ukrainy. Dzień Piśmiennictwa zaczęto świętować na szczeblu państwowym również dzięki „Prośvicie”. Obchodząc to święto, szerzymy wiedzę o naszej dawnej i bogatej ukraińskiej kulturze. Przez 20 lat Niepodległości na Ukrainie byli różni prezydenci, różne rządy. Ale w każdych okolicznościach proświcianie wykonywali i będą wykonywać nadal społecznie znaczącą pracę obywatelską, którą powinno zajmować się państwo — utwierdzać ukraińską ideę narodową, ukraińską państwowość, przede wszystkim poprzez ojczyste słowo, kulturę, tradycje, poprzez przywracanie prawdziwej historii. Cały ten blok humanitarny spoczywa na barkach naszej organizacji społecznej. O tym opowiada sekretarz odpowiedzialny, zastępca przewodniczącego OT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Mykoła NESTERCZUK, który na tym stanowisku jest od początku nowożytnego kształtowania się tej organizacji.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин