Сторінка · с. 2сторінка оригіналу ↗
Wstań, wstań, podolanko…
Слово Просвіти, №35 за 2017 рік
oficjalnie rosyjski zaczęliśmy uczyć się dopiero od piątej klasy. W naszej pierwszej klasie żaden uczniak nie miał własnego „Bukwarza”. Nauczycielka rysowała litery na tablicy, a my musieliśmy je kopiować w swoich domowej roboty zeszytach, zszytych dratwą, z twardego szarawego papieru (po cemencie). Atramentu też nie było. Robiliśmy go z soku z bzu. Stalówki (ronda) sprzedawano w sielmagu. Mocowało się je tą samą dratwą do patyczka – tak wyglądało pióro. Ta kacapska dziewczynka uczyła się w mojej klasie. Miała nazwisko Bilibina. Chłopcy drwili z niej, nazywając ją Biblią. Do szkoły dziewczynka przychodziła w czystej niebieskiej sukience z fartuszkiem, białych plecionych mankietach i kołnierzyku, z kokardą z szerokiej czerwonej wstążki. Jako jedyna miała własny nowiutki ukraiński „Bukwarz”. Dziewczynka nie pozwalała nawet go dotknąć: „Mama nie pozwoliła, u was ręce brudne!” To właśnie ona zaprosiła mnie do domu, żebym mógł przepisać z „Bukwarza” pracę domową. Mieszkała w dużym budynku, który należał do spółdzielni spożywców wiejskich. Dwa spore pokoje zachwyciły mnie wytwornym wnętrzem: duże fotele obite pluszową tkaniną, wspaniała szeroka kanapa w takim samym pokryciu, a na parapecie świecił czerwonym okiem i zielonkawą skalą radioodbiornik „Rodina”. Oprócz okrągłego stołu przy oknie stała prawdziwa lakierowana uczniowska ławka. Takich nawet w szkole nie było. Zdumiała mnie staruszka, zgarbiona babcia, na której głowie była nie chustka, lecz jakaś dziwna czapeczka, haftowana błyszczącymi wzorami. I nagle ta babcia zaczęła mówić. Po rosyjsku. Dla mnie było to zdziwienie, bo do tej pory sądziłem, że tak gadają tylko przełożeni, enkawudziści, a jeszcze kierownik klubu, a w szkole nauczycielka języka rosyjskiego, która uczyła starszych klas. „Dasza! Po co przyprowadziłaś tego nieroba? On może nas obrabować!” Dopiero później dotarło do mnie znaczenie tych słów. Bardziej zdumiało mnie to, że taka stara, a potrafi mówić po kacapsku. Nawiasem mówiąc, syn szefa enkawudzistów uczył się w piątej klasie naszej szkoły. Bali się go nawet nauczyciele. Zamiast odpowiadać przy tablicy na lekcji, nie nauczywszy się lekcji, śpiewał: „Ja po świecie wiele chodziłem, mieszkałem w ziemiance, w okopach, w tajdze…” Refren brzmiał: „Droga moja stolico, złota moja Moskwo!” Nauczycielka przyciszonym, przestraszonym głosem mówiła do niego: „Dobrze, Kostia, siadaj”. Taki był czas i nie daj Boże, żeby się powtórzył! Mogą mi nie uwierzyć ci, którzy nie przeżyli tego licholecia. Ale to czysta prawda! Epoka niepodległej Ukrainy zmusiła mnie też do nowego spojrzenia na społeczeństwo. Dotąd nie widziałem wroga w języku rosyjskim. Teraz mimowolnie się zastanawiam, gdy słyszę, jak dzieciarnia na podwórku szczebiocze językiem sąsiada-napastnika, który stale przypomina o sobie sztucznym grzmotem od strony Rostowa, z okupowanego Nowoazowska. To 40 km od Mariupola. Mariupol to miasto dwóch gigantów hutniczych, wielkiego zakładu maszynowego. Przed II wojną światową budowali je więźniowie stalinowskich obozów koncentracyjnych, a po wojnie odbudowywali ich tacy sami. A we krwi ich dzieci i wnuków pozostały geny rosyjskich lub zrusyfikowanych niewolników, którzy z nieludzką nienawiścią odbierają język ukraiński. „Ptasi język” – pogardliwie i bez strachu wykrzykują nam w plecy. Nadszedł czas, gdy trzeba wprowadzać do przedszkoli ukraińskie gry z wysokoartystycznymi tekstami. Do ich pisania należy zachęcać utalentowanych pisarzy i poetów. A tymczasem słyszę, jak miejscowe dzieciaki z zapałem wyrecytowują: „Raz, dwa, trzy, cztery, pięć, wyszedł zajączek na…
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
