Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

SERCE, SŁOWO, WIARA»

Слово Просвіти, №37 за 2011 рік

dlatego, że w kapitalizmie są one czyjeś, a w socjalizmie — „nasze”. Czym są środki trwałe? To koń, krowa, traktor, budynek. A ziemia nie ma ani ceny, ani wartości. Jak to możliwe, że ona, główny atrybut produkcji, w ogóle nie ma ceny? My od 20 lat nie przyjmujemy ustawy o rynku ziemi, a przyjmujemy moratoria. A całą ziemię już sprzedano. — I przy moratoriach… — Dlatego właśnie przyjmują moratoria, żeby jeszcze gdzieś coś do-sprzedać. Bo kiedy będzie ona moja czy wasza, będziemy ją chronić. Kraść na wielką skalę, kiedy jest niczyja, można z budżetu, z państwa. Straszą, że ziemię wykupią obcokrajowcy. Przypuśćmy, że przybyłem z zagranicy, kupiłem ziemię. I dokąd ja z nią pojadę? Jeśli kupiłem ziemię, trzeba, żeby dała zwrot, trzeba na niej pracować i mieć rynek, żeby sprzedać produkcję. Słowem, ci, którzy krzyczą o niedopuszczeniu rynku ziemi, chcą ograbić wszystko do końca. W ostatnich latach na naszej z wami rodzinnej Czernihowszczyźnie, dzięki Bogu, uprawia się coraz więcej ziemi. A oto w mojej Borznie, w przedsiębiorstwie rolnym „Polissia”, znam takie działki ziemi, których nie orano od 20 lat. Tam wyrósł już lasek, żeby zaorać ziemię, trzeba wykarczować drzewa, doprowadzić działki do porządku. A na to potrzeba minimum roku… Ludziom przez 15 lat nikt nie płacił za takie udziały. Mówię im: dajcie tę ziemię na rok za darmo, a potem otrzymacie dwukrotnie więcej. Nie, bali się, żeby ich nie oszukano. I dopiero w tym roku wydzierżawili przedsiębiorstwu „Borznaagroinvest”, które teraz doprowadza ziemię do porządku, żeby wiosną coś zasiać. I chłopom już płacą za udziały. W tym roku, nie najlepszym dla rolników, otrzymamy większe niż w zeszłym roku zbiory. Myślę, że za rok-dwa u nas nieużytków prawie nie będzie i będziemy zwiększać produkcję. Swego czasu na Ukrainie było około 25 milionów sztuk bydła. Wiecie ile zostało? 5 milionów. To razem z bydłem z gospodarstw chłopskich. Kiedyś pracowałem jako kierownik wydziału rolnego na Kijowszczyźnie. W wydziale było 800 krów, nazywano to „mlecznym Donbasem”. A potem doprowadzono tam wszystko do… ośmiu krów. I oto przyszedł biznesmen z Doniecka, zbudował kompleks mleczny, gdzie jest teraz tysiąc krów. I ludzie zwracają się do mnie z prośbą o zatrudnienie tam. Zadzwoniłem i zapytałem tego biznesmena. A on mi mówi: „Wziąłem młodzież, wysłałem ją na naukę za granicę i ona u mnie pracuje. A ludzie, którzy chcą tu przyjść, żeby kraść i pić, nie są mi potrzebni”. Okrutna, ale prawda. WYCHOWYWANO NAS NA ZDRADZIE — Powróćmy do tematów duchowości, historii, wszak jest Pan nie tylko znanym politykiem, ale też dużo Pan pracuje na tym polu. Baturyn i Kruty nadal są w kręgu Pańskiej uwagi? — Jeździłem do Krut wtedy, kiedy oprócz ludzi świadomych narodowo mało kto tam jeździł. Musimy podziękować Wiktorowi Juszczence, że wyprowadził Kruty, Baturyn na poziom państwowy, nikt tego nie robił przed nim i obawiam się, że i po nim nie bardzo chce. — Ale tych stron historii już nie zamknąć. — Oczywiście. I dziękuję za to Juszczence. Dzięki jego szacunkowi do historii zrehabilitowaliśmy się przed młodymi chłopcami, którzy tam, w Krutach, polegli od murawjowskiego ołowianego gradu. Co do Baturyna. Byłem pierwszym przewodniczącym zarządu Fundacji Odrodzenia Baturyna. Pracowało się łatwo, bo Wiktor Andrijowycz jako Prezydent Ukrainy w pełni sprzyjał pracy. Zaproponowałem podzielić środki przeznaczone na Baturyn, częściowo na odrodzenie historii, a częściowo na tworzenie miejsc pracy, żeby nie doszło do tego, że będziemy wozić ludzi do opieki nad odnowionym Baturynem. A co najważniejsze, to naprawdę heroiczne strony naszej ukraińskiej historii. Jeśli nie będziemy na nich wychowywać nowego pokolenia, to daleko nie zajedziemy. Hetman Iwan Stepanowycz Mazepa — postać, oczywiście, niejednoznaczna. Jednoznacznych wielkich postaci w historii nie bywa. Bieda w tym, że ta postać jest sfałszowana. I wychowywano nas na zdradzie, a nie na przykładach poświęcenia wybitnego działacza Ukrainy, duchowego budowniczego, wszak więcej od niego świątyń nikt nie wzniósł. Właśnie za Mazepy zaczęto odradzać to, co było za Bohdana Chmielnickiego. Czym jest tak zwana „Czarna rada” z 1663 roku? Pantełejmon Kulisz dlaczego nazwał ją czarną radą? Bo przy pomocy Rosji zrobiono takie statuty, że czerń zaczęła rządzić, a z czernią im było łatwo przeprowadzać swoje ciemne interesy. I dopiero kiedy w 1687 roku hetmanem został Mazepa, to do 1709 roku (22 lata) Ukraina mimo wszystko była ukraińska, bez oglądania się na radę perejasławską. Ale Mazepy nie zawsze wspierali nasi radykałowie, którzy krzyczeli, że dawaj od razu i wszystko. Stosuję się do Mazepy jak do bohatera narodowego Ukrainy. — I o jeszcze jednej sferze Pańskiej działalności. Chodzi o tytaniczną postać ducha narodowego Pantełejmona Kulisza, wybitnego rodaka z Czernihowszczyzny, z Pańskiej rodzinnej Borzniańszczyzny. — Ja, choć wstyd się przyznać, absolutnie nie byłem zaznajomiony z twórczym dziedzictwem Pantełejmona Kulisza. I oto, kiedy pierwszy raz przeszedłem na emeryturę, w 1994 roku, zacząłem poważnie zapoznawać się z twórczością pisarza-myśliciela. I byłem poruszony. Wiecie, wcale nie umniejszam takich wybitnych postaci Ukrainy, jak Taras Szewczenko, Mychajło Drahomanow, Mykoła Kostomarow, Iwan Franko czy Łesia Ukrainka, ale uważam, że Pantełejmon Kulisz stoi na równi z nimi, a w czymś nawet wyżej. Ale dlaczego tak się stało w naszej wypaczonej historii, kiedy nam „po swojemu” interpretowano jednych pisarzy jako rewolucjonistów-demokratów, a przemilczano innych, nie mniej wybitnych? Tylko dlatego, że Kulisza nazwano nie rewolucjonistą, a ukraińskim burżuazyjnym nacjonalistą? Według jednych danych Kulisz napisał 40 tomów prac, według innych — 60. Przed rewolucją wyszło 7 tomów. I oto stworzyliśmy Międzynarodową Charytatywną „Fundację Pantełejmona Kulisza”, której przewodniczę, i zaczęliśmy pracować nad uwiecznieniem pamięci wybitnego Ukraińca, dotarciem do ludzi z jego twórczym dziedzictwem. Jedną z pierwszych wydaliśmy monografię o Kuliszu, za którą autor swego czasu otrzymał „w nagrodę” 7 lat więzienia. Zaznaczę, że niemałą pomoc w pracy Fundacji, w przygotowaniu wydań udzielili Anatolij Pohribny, wieczna mu pamięć, Petro Kononenko (nawiasem mówiąc, też nasi rodacy-czernihowianie). I ten pomnik, który wznieśliśmy na miejscu pochówku Kulisza i jego żony Hanny Barwinok w ich Motroniówce pod Borzną, — to też hołd pamięci wybitnym Ukraińcom. — Oto propozycja, z którą zwracają się do Pana rodacy — proświcianie z Borzny. Chodzi o pochówek Wiktora Zabiły, przyjaciela Tarasa Szewczenki i klasyka naszej poezji, wspaniałego liryka. Niewielki cmentarz przy jednej z cerkwi w centrum Borzny, gdzie był grób Zabiły, swego czasu zrównano z ziemią. Proświcianie podnoszą kwestię godnego pochówku poety. — Popieram tę sprawę. Wiktor Zabiła żył i zmarł w niewielkiej wsi Zabiłówka, która obecnie weszła w skład Borzny. Niech proświcianie, krajoznawcy dokładnie dokumentalnie ustalą, gdzie dokładnie był pochowany Wiktor Zabiła, a w archiwach, zapewne, jakieś dane są. I zorganizujemy pochówek poety. Rozmawiał Petro ANTONENKO

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин