Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Za każdym razem nowy Marczuk

Слово Просвіти, №38 за 2012 рік

Kijowska galeria „Mysteczka zbirka” zaprezentowała najnowszy cykl prac kultowego artysty, laureata Nagrody im. Tarasa Szewczenki Iwana Marczuka „Spojrzenie w nieskończoność”. Wyjątkowość ekspozycji polega na tym, że po pierwsze, wszystkie 32 płótna wykonane są, według słów autora, w stylu abstrakcyjnego surrealizmu. Ani techniką, ani kompozycją, ani rozwiązaniem kolorystycznym nie powtarzają one jego wcześniejszych prac. Po drugie, połączone jedną ideą, jedną wizją, obrazy nie mają osobnych tytułów, ponieważ stanowią jedną całość. Stykają się ze sobą tak, że tworzą efekt rozwiniętego zwoju niezwykle długiego, barwnego płótna. Wyłożono nim wszystkie ściany dwóch sal, a „Spojrzenie w nieskończoność” wita każdego zwiedzającego zaraz za progiem, w wąskim korytarzyku. Tworzy to efekt pewnej mistyczności i nierealności. Mimowolnie pojawia się odczucie: to rzeczywiście jeden obraz, który jest nieskończony w przestrzeni, płynie, pulsuje i brzmi jak melodia. Mykoła CYMBALIUK Zdjęcia Ołeksandra ŁYTWYNENKI. Maksym Wołoszyn, dyrektor galerii, która po raz trzeci organizuje wystawę Marczuka, twierdzi, że zaprezentowany cykl rzeczywiście różni się od wszystkiego, co do tej pory zrobił Iwan Stepanowycz. Nieustannie podróżuje za granicę, odwiedzając najgłośniejsze targi sztuki, najsłynniejsze muzea, najlepsze galerie, salony sztuki, ale niczego podobnego dotąd nie widział. „To abstrakcja — mówi — ale unikalna, treściwie bogata i niepowtarzalna, taka, której nigdzie indziej nie znajdziecie. Sądzę, że jego nowy cykl musi być zrozumiały dla wszystkich, którzy chcą widzieć prawdziwą współczesną sztukę”. Zwiedzający reagowali różnie. Ktoś był zagubiony, ktoś głęboko zamyślony, niektórzy po prostu oczarowani. Jednolitej reakcji gości na to, co zobaczyli, nie było. Ale wszystkich łączyło odczucie, że w tych pracach jest jakaś mistyka. To jak piąty wymiar. Ktoś z artystów zauważył: gdyby nie wiedział, że prace należą do Iwana Marczuka, pomyślałby, że ich autorem jest młody artysta-buntownik, który chce pokazać światu coś nowego i oryginalnego, pragnąc stworzyć coś nadzwyczajnego, czego przed nim nikt nigdzie nie pokazywał. Iwan Marczuk nigdy nie był artystą jednowymiarowym, łatwo odczytywalnym, ograniczonym ramami skostniałej tradycji. Całe życie jest w ciągłym twórczym poszukiwaniu. I w nowym cyklu po raz kolejny to udowadnia. Kiedy ktoś z dziennikarzy, wnikliwie przyglądając się dziwacznemu, na pierwszy rzut oka, lotowi kalejdoskopowo-barwnych linii, kombinacji figur, zapytał Marczuka, czy widzi jakieś konkretne obrazy w każdym przypadku, artysta odpowiedział: „Co znajdziecie, to weźmiecie”. I dodał: „Tutaj trzeba odrzucić poszukiwania świata materialnego”. Innym razem półżartem-półserio powiedział, że jemu, jak małemu Tarasowi, zachciało się zajrzeć tam, za widnokrąg, za te Słupy Heraklesa, które podpierają niebo. Dla wielkiego twórczego ducha człowieka nie ma nic niemożliwego. Wtedy jakaś siła (czy siła twórczej wyobraźni?) uniosła go nad ziemię, i to tak wysoko, że przebiwszy głową niebo, zobaczył pod sobą obraz fantastyczny, nieziemskiej urody bezmiar kosmicznej przestrzeni. A raz ujrzawszy, nie mógł nie przenieść jej na płótno. Aby potem pokazać ludziom tutaj, na ziemi, w warunkach trójwymiarowości, zmuszony był pociąć ją, bo ani do pracowni, ani do galerii się nie mieściła. Kiedy zaś wystawiwszy ją tutaj po raz pierwszy częściowo, obłożono nimi ściany, upewniono się: to bardzo piękne. I teraz, kiedy patrzysz, nie chcesz szukać konkretnego obrazu, treści, filozofii. „Jak wchodzę tutaj — szczerze wyznał Marczuk — i wpatruję się w płótna, słyszę wszechmoc akordów Bacha”. Trudno to przekazać słowami, ale doprawdy, „Spojrzenie w nieskończoność” trzeba oglądać innymi oczami. Ten cykl Iwana Marczuka to jego dziesiąta hipostaza. Przedtem miał bardzo abstrakcyjny, techniczny cykl „Audytorium wychodzi z brzegów”. Było tam około 500 prac. Jak i w dziesiątym, każde płótno nie ma osobnego tytułu. Poprzedni — „Głos mojej duszy”, który ma głęboki ładunek filozoficzny, nazwał dominantą dla wszystkich następnych. „Głos...” to jak pień, od którego odgałęziają się wszystkie inne gałązki-marczuki. „Spojrzenie...” stało się dziesiątą gałęzią. Ale to taka gałąź, która może mieć jeszcze odgałęzienia, i nie jedno. Tak jak to jest u żywego drzewa, które rośnie i rozwija się. Jeśli chodzi o stylistykę, tych kierunków-odgałęzień artysta nie potrafi wyodrębnić, jakoś zdefiniować. „Niech one same w sobie istnieją — mówi. — Nie można ich wcisnąć w samodzielny kontekst, bo rzeczywistość jest rozmyta. Jak i nieskończoność, fantazja nie ma granic”. Pomimo swoich 76 lat, artysta nie męczy się eksperymentowaniem. Nawiasem mówiąc, jako jedyny z ukraińskich artystów został wybrany do „Złotej Gildii” Międzynarodowej Akademii Sztuki Współczesnej w Rzymie. „Opracowuję tyle innowacji — opowiada Marczuk — ale na żadnej nie poprzestaję. Bo pejzaż to jedna technologia, kolorowe preludia to inna technologia, nowa ekspresja to jeszcze inna technologia, wychodzimy z brzegów — też. I to wszystko innowacje, których nikt przede mną nie wymyślił i nikt tego nie powtórzy...”. Kopiują go, jak każdego genialnego artystę, na płótnach którego można zarobić niemały grosz, który w pogoni za pseudo-wizerunkiem wykładają nowobogaccy dyletanci. Mówi się, że nawet jeden z obecnych ministrów, który przywykł sprzedawać wszystkich i wszystko, ma studio, gdzie stemplują kopie obrazów znanych artystów. W Kijowie, na Andrijiwskim, też sprzedają, ale to dalekie kopie sztuki. Co więcej, przekonany jest Iwan Marczuk, jego nie da się skopiować: „Można zrobić motyw, który będzie podobny do mojego, można go powtórzyć, ale nic więcej”. Swoje artystyczne poszukiwania motywuje pragnieniem duszy, żądzą tworzenia piękna. To właśnie one doprowadziły do pojawienia się na płótnach jego niezgłębionego, tajemniczego, ciekawego świata. A jeszcze — niesamowita, fantastyczna pracowitość. „Jestem nienasycony — nieustannie powtarza. — Pracuję 365 dni w roku. Kładę się spać — myślę, wstaję — myślę, chodzę, siedzę, a twórcza wyobraźnia przędzie swoje płótno: cały czas chcę stworzyć coś nowego, zadziwić siebie, a potem ludzi”. Miejsce pracy artysty to nie tylko sztaluga: obmyśla swoje obrazy, robi szkice, rysunki nawet w samolocie podczas lotów czy to do Nowego Jorku, czy do Europy, czy gdziekolwiek indziej. Setki szkiców za lot. Aby to wszystko zrealizować, musiałby mieć całą kohortę uczniów. Znalezienie ich dla niego to kwestia, zapewne, z wielu powodów niełatwa. Dlatego ze stu zamysłów wciela w życie nieliczne jednostki. Dzisiaj jego pędzla jest około czterech i pół tysiąca płócien! Nie ma żadnego kontynentu, od Australii po Amerykę, oprócz Arktyki i Antarktydy, gdzie nie byłby obecny w najsłynniejszych muzeach czy najbogatszych prywatnych zbiorach. Nikt dokładnie nie zna prawdziwej wartości jego obrazów, chociaż historycy sztuki twierdzą, że niektóre mogą sięgać miliona dolarów. Obecnie swoich dzieł nie sprzedaje. „Nie mam z kim rozmawiać — żartuje Iwan Stepanowycz — bo żyję sam. Nie mam nikogo. Obrazy to moje dzieci. Pozbędę się ich — nie będę miał na kogo patrzeć. Bo prawie wszystkie rozleciały się po świecie. W Nowym Jorku mam tylko 100

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин