Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Nasza Europa

Слово Просвіти, №38 за 2012 рік

Pawlina MOWCZAN Całkiem prawdopodobne, że w ten sposób pan Buzek, jako stały krytyk obecnej władzy na Ukrainie, zrekompensował niemożność odwiedzin kolonii w Kaczaniwce, składając w zamian wrażenie o stanie spraw po rozmowie z bezstronnymi studentami. Jednocześnie tematyka obu wydarzeń była styczna: dziewiąte spotkanie jałtańskie nazwano „Ukraina i świat: pokonując jutrzejsze wyzwania razem”. Pan Buzek wygłosił wykład, a raczej rozpoczął dyskusję na temat „Unia Europejska i Ukraina: jakiej Europy chcemy?”. Znamienne, że oba tytuły przesuwają punkt ciężkości na kwestię udziału i odpowiedzialności Ukrainy w przyszłości regionu i świata. Inna ważna teza o dziedziczeniu wspólnych wartości europejskich na Ukrainie również wybrzmiała podczas obu wydarzeń. Tego samego dnia w Jałcie Komisarz UE ds. rozszerzenia i europejskiej polityki sąsiedztwa Štefan Füle oświadczył, że w XXI wieku sprzeczności między interesami kraju a jego wartościami nie mogą istnieć, a w polityce traktowanie tych rzeczy jako przeciwstawnych jest nie do przyjęcia. Naturalne, że główną wartością Štefan Füle nazwał demokrację i rozwój społeczeństwa obywatelskiego. Zdaniem eurokomisarza, społeczność światowa powinna wspierać ruchy protestacyjne w społeczeństwie jako gwarancję przestrzegania równości i poszanowania praw człowieka. Füle zauważył również, że instytucje społeczne stają się coraz bardziej wpływowe nawet w krajach odpowiedzialnych za jego bezpieczeństwo i dobrobyt. Ukraina musi odczuwać odpowiedzialność za Europę, Europa — za przyszłość Ukrainy. „Dlatego jestem pewien, że UE będzie się rozwijać. I krok wstecz w naszych relacjach teraz nie oznacza, że nie możemy zrobić kroku naprzód jutro. Rozumiem, że właśnie tego potrzebują Ukraińcy” — oświadczył. Właściwie od tego rozpoczął rozmowę Jerzy Buzek — od tego, że rozumie nas, Ukraińców. W końcu odwiedzał Ukrainę nie raz i nie dwa. Był na Zachodniej Ukrainie, we wschodnich i centralnych regionach i ma ogólne wrażenie o narodzie ukraińskim. I najważniejsze, co chciałby powiedzieć Ukraińcom w 21. rocznicę niepodległości naszego państwa: „Nie traktujcie niepodległości jako czegoś zwyczajnego i należnego. Zwłaszcza młodzież, zwłaszcza ci, którzy urodzili się po 1991 roku. Demokracja, wolność — to odpowiedzialność. Każdy z was ponosi odpowiedzialność”. Ukraińska młodzież nie ma z czym porównywać, uważa, że niepodległość istniała zawsze i będzie istnieć wiecznie. Jednak jest to nieodpowiedzialna i złudna myśl. Kiedyś przyszłemu Przewodniczącemu Parlamentu Europejskiego wydawało się, że nie będzie końca i skraju ZSRR. To optymistyczny przykład, ale dotyczy nie tylko imperiów. „Powiedziałem swoim kolegom (eurodeputowanym. — Aut.): jeśli zniknęły Rzym i Sparta, jakie szanse ma UE?”, — uśmiecha się Buzek. Tutaj główną myślą nie jest tymczasowość Unii Europejskiej, a to, że państwowość, niepodległość, dobrobyt wymagają wysiłku, świadomego podejścia — nie tylko władzy, ale przede wszystkim społeczeństwa. 14 września 2012 roku w Narodowej Akademii „Kijowsko-Mohylańska Akademia” odbył się wykład byłego Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego Jerzego Buzka. Chociaż w tych dniach w Pałacu Liwadyjskim odbywały się międzynarodowe spotkania Yalta European Strategy— 2012, polityk oświadczył, że szczera rozmowa z młodzieżą jest dla niego ważniejsza niż zaproszenie do udziału w szczycie. Jerzy Buzek jeszcze raz odwołuje się do przykładów z radzieckiej przeszłości, odpowiadając na sceptyczne pytanie o kryzys gospodarczy w UE jako przeszkodę do wstąpienia Ukrainy. Kryzys w Hiszpanii czy Grecji nie przeszkadza tym krajom mieć średniego poziomu życia wyższego niż w „bez-kryzysowej” Polsce. Obecny stan Buzek nazywa raczej kryzysem zaufania i wartości w Europie. Jednak jest pewien, podobnie jak przewodniczący Rady Europejskiej Herman van Rompuy, że mimo prognoz niektórych analityków, za 2—3 lata skutki finansowego i gospodarczego spadku uda się pokonać. „Oni po prostu nie rozumieją, co to jest kryzys” — mówi wykładowca i opowiada historię z własnego życia, kiedy za czasów radzieckiego „zastoju” był szalony deficyt produktów. Raz w roku wystawał w długiej kolejce, aby kupić małej córce pomarańczę: raz w roku (bo to było luksusem) jedną pomarańczę, — bo więcej nie dawali „w jedne ręce”. Ale kiedy przynosił tę pomarańczę do domu, słyszał: „Co to jest?”. Rok — to długi czas dla dziecka i zdążyło już zapomnieć, co to jest pomarańcza. Niektórym politykom UE wydaje się zapewne, że Ukraina przez „deficyt demokracji” zapomniała, czym są wartości europejskie. UE potrzebuje dowodów „większej europejskości” Ukrainy w tym czasie wzajemnego kryzysu zaufania. Dla Jerzego Buzka kryzys — to przede wszystkim okazja do zdecydowanych działań, zmian, polityki transformacyjnej. Właśnie tak było w postkomunistycznej Polsce, gdzie reformy pozwoliły ożywić nie tylko życie polityczne, ale i gospodarcze. Jest pewien, że Ukraina musi być w UE. Kropka. W swoim wystąpieniu nakreśla główny wymóg wobec Ukrainy na tej drodze, „większą spójność” z normami Unii Europejskiej w sferze sądowniczej, ustawodawstwie, walce z korupcją, samorządzie lokalnym i rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Jest przekonany, że te wymogi są osiągalne. Właśnie od ukraińskiego społeczeństwa zależy, czy wykorzystamy tę kryzysową sytuację jako dźwignię dla demokratycznych przemian, czy pozwolimy jej stać się impulsem. Nie ostatnim czynnikiem w niezmiennie przychylnym nastawieniu Jerzego Buzka do europejskich nadziei Ukrainy jest to, że jest on politykiem prawicowym, przedstawicielem silnego polskiego narodu w europejskiej rodzinie narodów, zwolennikiem przyjaznych stosunków między narodami ukraińskim i polskim. Jedno z pytań studentów było poświęcone tożsamości narodowej. Czy Ukraińcy muszą stać się bardziej ukraińscy, zanim staną się Europejczykami? Co doradzi pan Buzek jako przedstawiciel narodu, który zawsze miał jasne wyobrażenie o swojej tożsamości? To było jedno z niewielu pytań, na które Jerzy Buzek nie odpowiedział z braku czasu. I w tym również ukryta jest odpowiedź — w przeciwieństwie do licznych teorii, samookreślenie nie zawsze odbywa się przez „innego”, jeśli nie ma wewnętrznego zrozumienia, własnej wizji. Ale po wykładzie, rozmawiając ze studentami, pan Buzek już po polsku, a nie po angielsku, odpowiedział na inne pytanie: co mu się podoba na Ukrainie i w Ukraińcach? „Spontaniczność (śmiech). I głębokie poczucie patriotyzmu, dumy narodowej. Widzę, jak rośnie to poczucie na Ukrainie, rośnie szacunek do swojego języka, tradycji”. I to, zdaniem Jerzego Buzka, świadectwo rozwoju społeczeństwa na Ukrainie w ogóle, zbliżenia do Wspólnoty Europejskiej. * * * Na osobistej stronie polityka w nagłówek wyniesiono cytat, który najlepiej podsumowuje wrażenia z jego spotkania ze studentami i główną myśl, którą pan Buzek starał się przekazać swoim słuchaczom: „Nie ma „nas” czy „was”. Powiedzmy głośno i wyraźnie: ta Europa należy do nas wszystkich”. Przyszłość Europy określamy codziennie swoimi czynami, swoim wyborem. I odpowiedzialność za przyszłość naszego kraju, naszego regionu, naszego świata dzielimy razem.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин