Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Закінчення статті «Publiczne — z formy, zależne — z faktu», с. 1

Społeczne — z formy, zależne — z faktu

Слово Просвіти, №38 за 2017 рік

Zakończenie. Początek na str. 1. Za czasów sowieckich, kiedy słyszeliśmy: “Mówi Kijów, słuchajcie Moskwy!”, widzieliśmy we wszystkim i uświadamialiśmy sobie swoją zależność od metropolii. Przeżyliśmy to. Dzisiaj zaś, kiedy ja, na przykład, słucham “Głosu Stolicy”, kiedy oglądam kanały 24, 112 (mogę wymienić prawie wszystkie kanały), to odnosi się wrażenie, że czas cofnął się. Widzę na kanałach telewizyjnych i radiowych wciąż tych samych rosyjskich delegowanych dziennikarzy (jestem absolutnie przekonany, że są delegowani przez FSB Rosji). I kiedy ci, którzy, wydawałoby się, powinni byli z logiki rzeczy zniknąć z ukraińskich kanałów, kontynuują pracę nie na rzecz naszego kraju. Co więcej, niszczenie ogólnonarodowej przestrzeni nabiera nowych cech i staje się dominującą tendencją, nie tracąc swojej metodyczności i antyukraińskiego ukierunkowania. I widzimy to nie tylko w stolicy, a powszechnie w obwodach. Z tym bezpośrednio wiąże się stworzenie Nadawcy Publicznego i wybór jego szefa. Ukraińska opinia publiczna nijak nie może pojąć, jak Zuraba Alasanię, obecnie prezesa Nadawcy Publicznego, któremu jeszcze niedawno wyraził wotum nieufności zespół NTKU, drogą manipulacji i “układów” ponownie przywrócono do władzy. Zrozumiałe, że nie ostatnią rolę odegrała tu partia “Batkiwszczyna”. Ale to, jak twierdzą analitycy, pyrrusowe zwycięstwo politycznego sojuszu, do którego weszli Awakow, Turczynow i Julia Tymoszenko. Zatem mianowanie, czy też “wybór” Alasanii na drugą kadencję jest antypaństwowym krokiem, a jego celem jest dokończenie niszczenia tego, co póki co nazywa się ukraińską przestrzenią informacyjną. Ma go dokończyć ten powołany legionista charkowskiej grupy. Tak zwana charkowska grupa jest dobrze znana. Wiek temu, za czasów Ukraińskiej Rewolucji i walki o odrodzenie Ukraińskiego Państwa 1917—1920 lat, ich poprzednicy już zrealizowali moskiewsko-bolszewicki projekt. Wtedy też została rozegrana karta stworzenia zapasowej stolicy w Charkowie, aby podmienić Kijów. W ten sposób i dzisiaj Charków (charkowskie ugrupowanie) przygotowują jako platformę dla przyszłych, teraz już moskiewsko-putinowskich projektów. Że obecna jest tam ręka FSB, Moskwy, dla mnie nie ma żadnych wątpliwości. Tak jak nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że niszczą system ukraińskich mediów nie po to, by prymitywnie oczyścić platformy, przywłaszczyć nieruchomości i majątek. Mamy informację, że kompleks telewizyjno-radiowy na Chreszczatyku, 26, już demontują. Redakcję kanału “Kijów” już wyrzucili z ich pomieszczenia na Chreszczatyku, 6. Tymczasowo przeniesiono go na Chreszczatyk, 26, a z czasem wszystkich zagonią pod “ołówek” (kompleks telewizyjny na Dorohżyczach). Znany reżyser, laureat Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki Leonid Mużuk twierdzi, że i “ołówek” sam w sobie wkrótce może upaść, jeśli takiego “reformowania” nie zatrzymamy. I dlatego my jako przedstawiciele opinii publicznej musimy użyć wszystkich niezbędnych dźwigni wpływu, aby zmienić sytuację, póki nie jest za późno. Nie możemy być po prostu obserwatorami tego, jak nasze Ukraińskie Państwo, które zaczynaliśmy budować na demokratycznych, narodowych zasadach, w tym także w dziedzinie bezpieczeństwa informacyjnego, poprzez tak zwane uwłaszczenie przyspieszenie prowadzą do ruiny. Na to nie możemy pozwolić. Mykoła HOŁOMSZA, przewodniczący partii “Patriota”, współprzewodniczący stowarzyszenia społecznego “Ukraińska Alternatywa”: — Dopóki państwo ma media, które są pod kontrolą tylko finansowo-przemysłowych grup, produkujących zależny kontent, oligarchiczne grupy, a przez nie Moskwa będą manipulować opinią publiczną, kierując się tylko swoimi interesami. Dlatego musimy zgodzić się, że bez wprowadzenia nadawania publicznego radykalne zmiany w kraju są niemożliwe. Nasza Publiczna Telewizja i Radiofonia Ukrainy (NSTU) utworzona jest w formie publicznej spółki akcyjnej, której 100% akcji należy do państwa. W ogóle istnieją ogólnie uznane zasady funkcjonowania nadawania publicznego. Jedną z nich jest jego niezależność od władzy i biznesu. — W artykule 6 Ustawy przewidziano, że Statut tego medium zatwierdza Gabinet Ministrów Ukrainy. W ten sposób daje to możliwość Rządowi wpływać na główny dokument, którym w swojej działalności gospodarczej będzie kierować się NSTU. Zmiany do Statutu również są wnoszone przez Gabinet Ministrów Ukrainy na wniosek Rady Nadzorczej NSTU. W przeciwieństwie do tego, byłoby bardziej celowe, aby Statut NSTU był zatwierdzany przez Radę Najwyższą Ukrainy jako przedstawicielski organ władzy. Da to możliwość pełniejszego zrealizowania określonych w art. 3 Ustawy zasad działalności NSTU, a także uniemożliwi pobłażanie organowi władzy wykonawczej, a przede wszystkim Rządowi, gwarancji niezależności NSTU. Najbardziej kontrowersyjnymi w Ustawie są artykuły, które dotyczą finansowania mediów NSTU oraz zarządzania jego majątkiem. Ustawa określa, że państwo zapewnia należyte finansowanie NSTU, które przewiduje się osobną pozycją w Budżecie Państwowym Ukrainy i stanowi nie mniej niż 0,2% wydatków funduszu ogólnego Budżetu Państwowego Ukrainy za poprzedni rok. Taki mechanizm finansowania daje władzy dźwignie wpływu na funkcjonowanie NSTU. Na przykład, w 2017 roku NSTU powinna była otrzymać 1,28 mld hrywien (około 47 mln euro). Jednak budżet państwowy na 2017 rok przewiduje, że NSTU otrzyma tylko 970 mln hrywien, co tworzy na samym początku reorganizacji deficyt w wysokości ponad 300 mln hrywien (Załącznik nr 3 do Ustawy Ukrainy “O Budżecie Państwowym Ukrainy na 2017 rok”). Oczywiście, zgodnie z Ustawą, może ono otrzymywać zyski ze sprzedaży własnej produkcji telewizyjnej i radiowej, opłat za korzystanie z praw autorskich i pokrewnych; budżetu państwowego i lokalnych; dobrowolnych i charytatywnych składek, darowizn osób fizycznych i prawnych itp. W praktyce wszystkie inne źródła finansowania (oprócz finansowania z budżetu państwowego) efektywnie jeszcze nie zaczęły działać. Co więcej, majątek NSTU nadal będzie pozostawał we własności Gabinetu Ministrów, co daje władzy jeszcze jedną dźwignię wpływu na to medium. Zwróćmy się do doświadczenia Europy. Tam nadawanie publiczne istnieje około 90 lat. Przy tym wypracowano już kilka schematów jego finansowania. Głównym źródłem powinny być składki obywateli, ale najczęściej żywotność mediów wspiera kilka źródeł. Głównym źródłem finansowania jest opłata od telewidzów i reklama. Na drugim miejscu pod względem rozpowszechnienia jest “budżet państwowy i reklama”, na trzecim — “opłata od widzów + reklama + bezpośrednie wsparcie budżetowe”. Jednym z pierwszych niezależnych kanałów, który zdobył obecnie światową popularność, stała się firma BBC. Telewizja finansowana była kosztem składek widzów jeszcze od czasów narodzin TV. Na dzień dzisiejszy składka widzów stanowi 70%, reszta — reklama i wsparcie z budżetu państwowego. Kontrola działalności sprawowana jest przez specjalną radę złożoną z 12 osób, które mianuje królowa na podstawie propozycji rządu. Schemat finansowania telewizji publicznej za pomocą specjalnej opłaty jest rozpowszechniony także w innych krajach Europy Zachodniej. W Szwajcarii na te środki istnieje około 7 kanałów telewizyjnych i 18 stacji radiowych, które nadają w kilku językach. Różnorodność językowa przy niewielkiej liczbie ludności stała się przyczyną rekordowej dla Europy wysokości opłaty: 169,15 franków szwajcarskich za radio plus 293,25 za telewizję. Ze zwolnienia z opłaty korzystają emeryci oraz osoby z niepełnosprawnościami. Przy tym taka opłata pokrywa tylko 70%, a reszta to reklama, którą oczywiście stara się ograniczać, aby widz widział różnicę między kanałem komercyjnym a publicznym. Pod względem sposobów płatności istnieje również duża różnorodność. Na przykład w Polsce, Rumunii, Serbii, Macedonii, Czechach, Wielkiej Brytanii opłata za telewizję publiczną jest wliczona w rachunek za energię elektryczną. Ale nie wszyscy uważają to za sprawiedliwe, ponieważ nie wszyscy, którzy płacą za energię elektryczną, oglądają telewizję. Jeśli chodzi o Ukrainę, to na etapie przygotowywania podstaw prawnych dla nadawcy publicznego wybraliśmy różnorodne źródła finansowania, które obecnie, poza państwowym, jeszcze nie zaczęły należycie funkcjonować. Innym, nie mniej ważnym problemem jest działalność nadawców regionalnych (obwodowych państwowych kompanii telewizyjno-radiowych (dalej – OPKTR) oraz ich finansowanie, które zapewniałoby prawdziwą niezależność od wpływu władz lokalnych na lokalną telewizję. Wielu uważa, że wystarczy przekształcić państwowy kanał telewizyjny w publiczny, a on od razu stanie się niezależny, będzie dostarczał jakościowy, obiektywny materiał. Niestety, tak nie jest. U nas do tej pory nie określono, w jaki sposób będzie zabezpieczana przestrzeń medialna w regionach, a przede wszystkim – w kwestii jej finansowania. Nie dał odpowiedzi na to pytanie również Rząd, przyjmując 5 sierpnia 2015 r. osławione rozporządzenie nr 567 „Niektóre kwestie utworzenia publicznej spółki akcyjnej „Narodowa Publiczna Kompania Telewizyjno-Radiowa Ukrainy”. Wyżej wymienionym rozporządzeniem uruchomiono proces reorganizacji 32 podmiotów przestrzeni medialnej – Narodowa Kompania Telewizyjna, Narodowa Kompania Radiowa, Państwowa Kompania Telewizyjno-Radiowa „Kultura”, Państwowa Kompania Telewizyjno-Radiowa „Krym” i wszystkie obwodowe państwowe KTR. Zatem można z pewnością stwierdzić, że mamy brak jasnej koncepcji budowy Publicznej telewizji i radiofonii na Ukrainie. Przejawia się to przede wszystkim w: a) niedoskonałości struktury terytorialnej Publicznej telewizji i radiofonii na Ukrainie, która uwzględniałaby potrzebę zabezpieczenia przestrzeni medialnej w regionach; b) zależności od subiektywnych czynników finansowania Publicznej telewizji i radiofonii; c) w konsekwencji, zachowaniu ekonomicznych czynników wpływu na Publiczną telewizję i radiofonię. Za wszystkimi wydarzeniami, które mają miejsce w związku z tak zwanym reformowaniem ukraińskiej przestrzeni medialnej, kryje się nie tylko szereg niedociągnięć i błędów systemowych, ale także kryminalny ślad. Jewhen Kałenśkyj, były wiceprezes NTKU, poruszył niedawne strony z biografii Zuraba Ałasanii, kiedy był on dyrektorem generalnym NTKU. Jakby podsumowując dyskusję przy okrągłym stole, współprzewodniczący Ukraińskiej Alternatywy, akademik NAPNU, członek Rady Głównej Towarzystwa „Proświta” Heorhij Filipczuk zauważył, że zebrali się tu ludzie nieobojętni zgodnie ze swoim konstytucyjnym prawem, art. 17 Konstytucji Ukrainy. Zaznaczono tam, że ochrona suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy, zapewnienie jej bezpieczeństwa ekonomicznego i informacyjnego jest najważniejszą funkcją

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин