Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Sobór bez rusztowań

Слово Просвіти, №39 за 2012 рік

...nową murowaną cerkiew. Jej fundament założono obok starej drewnianej. Wzniesiona w 1757 roku świątynia stała się wspaniałym przykładem ukraińskiego baroku. W XVIII w. przy świątyni działały szkoła i szpital, utrzymywane z funduszy gminy oraz dzięki ofiarom. W latach 1853–1857 od zachodniej strony świątyni dobudowano cerkiew zimową z wysoką trzykondygnacyjną dzwonnicą (nie przetrwała). Świątynię rozszerzono o dwa ołtarze. Wśród ludu Cerkiew Spaso-Preobrażeńską nazywano „Tarasową”: 17 maja 1861 roku na dziedzińcu tej świątyni zatrzymał się kondukt pogrzebowy, który odprowadzał w ostatnią drogę do Kaniowa Tarasa Szewczenkę. Tutaj odprawiono licznie zgromadzone nabożeństwo żałobne (panichidę) za Kobzarza. Po nabożeństwie kondukt towarzyszył trumnie z ciałem Kobzarza przez całe miasto aż do zastawy na kijowskim wylocie. W 1991 roku, ku pamięci tego wydarzenia, nieżynianie ustawili przy świątyni pamiątkowy znak. Od 1924 roku w cerkwi nabożeństwa odprawiała wspólnota Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. W latach 30. XX wieku władza komunistyczna zamknęła świątynię. Umieszczono w niej skład wojskowy. Gdy jesienią 1941 roku z miasta wycofywały się oddziały Armii Czerwonej, pomieszczenia cerkwi wraz z mieniem wojskowym podpalono. W powojennych latach świątynię niszczono od wewnątrz, a następnie podłożono ładunki wybuchowe. Ale potężny kozacki sobór przetrwał. O barbarzyństwie tamtych czasów świadczy również fakt, że wojskowi wykorzystywali cerkiew jako tarczę, urządzając tu, w centrum miasta, strzelnicę. Do dziś na jej ścianach zachowały się ślady po kulach. Bezbożnicy-komuniści nie uspokajali się. W 1960 roku miejski komitet partii i miejski komitet wykonawczy zwróciły się do rządu z propozycją zburzenia Spaso-Preobrażeńskiej i jeszcze kilku świątyń. W liście do rządu miejscowi władcy napisali, że cerkwie „swoim wyglądem zniekształcają miasto, co wywołuje słuszne oburzenie społeczeństwa”. Na szczęście Rada Ministrów Ukrainy nie zezwoliła na niszczenie świątyń. Wśród innych patriotów znaczące słowo w obronie świętości wypowiedział akademik Petro Tronko. Dopiero w niepodległej Ukrainie stary zabytek znów ożył, a świątynię przekazano wspólnocie Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego. Niestety, w stanie półzrujnowanym. Świątynia stoi obecnie z gołymi, zrujnowanymi-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин