Сторінка · с. 3сторінка оригіналу ↗
Wybory—2007 wejdą do najnowszej historii Ukrainy jako najbardziej przewidywalne i najmniej ideologicznie zabarwione. Przedterminowe wybory parlamentarne odbyły się na Ukrainie po raz pierwszy i, prawdopodobnie, nie ostatni.
Слово Просвіти, №41 за 2007 рік
PATRZĄC W PRZYSZŁOŚĆ
Andrij ILLENKO
Czy te przedterminowe wybory wniosły jakąś jasność, czy dodały pewności? Ani na jotę! Zamiast tego obserwujemy dwa jednoczesne, ale sprzeczne zjawiska. Z jednej strony, krzepnie i kostnieje oligarchiczny system gospodarczy, który istnieje obok parlamentarnej formy rządów, a z drugiej — kraj coraz bardziej pogrąża się w anarchii, aparat państwowy jest na wskroś zgniły i nie ma jednolitego centrum kierowniczego, społeczeństwo jest ogarnięte apatią i rozczarowaniem. Tak, znaczna część narodu wciąż z inercji głosuje na „mniejsze zło”, poszczególni ludzie do tej pory szczerze wierzą w którąś z wiodących sił politycznych. Ale zagłosowali teraz, może zagłosują jeszcze raz, a potem ostatecznie się rozczarują. I wtedy zrobi się naprawdę ciekawie. Charakterystyczne, że 14 milionów wyborców nie skorzystało ze swojego „prawa do wolnego wyrażenia woli”, a 2,73% tych, którzy z niego skorzystali, zagłosowało przeciw wszystkim.
MOŻLIWE KOALICJE Jeśli odejść od ogólnych wrażeń i skupić uwagę na wynikach wyborów, to mamy taki obraz. Trójka liderów, całkowicie przewidywalna, pozostała niezmienna. Przy czym podział głosów między faworytami obył się prawie bez intrygi. Jedyną sugestią niespodzianki stało się istotne wzmocnienie pozycji BJuT, przez co status Partii Regionów jako bezapelacyjnego lidera nieco zachwiał się. Konkurencji między NU-NS a BJuT o drugie miejsce nie było, gdyż ci pierwsi już dawno pogodzili się z rolą młodszych partnerów. Wypadnięcie z wyższej ligi polityki socjalistów i przejście komunistów były całkowicie oczekiwane. Powrót do Rady Łytwyna też nie kwalifikuje się na sensację, gdyż „znający się ludzie” już na kilka tygodni przed wyborami zaczęli podejrzanie jednomyślnie mówić o parlamentarnej przyszłości eks-spikera jako o sprawie dawno rozstrzygniętej. Sytuacja układa się patowa. Posiadaczem „złotej akcji” stał się NU-NS, a w istocie, Prezydent. Ale „złota akcja” łatwo może przekształcić się w przepustkę w polityczny niebyt. Będzie musiał dokonać wyboru między BJuT a PR, oba warianty są przegrane z punktu widzenia 2009 roku. Sojusz z BJuT, którego żądają zwolennicy NU-NS, możliwy jest tylko pod warunkiem premierostwa Tymoszenko (czego Nasza Ukraina nie pragnie chyba najbardziej) oraz jej faktycznego przywództwa w pomarańczowym obozie. W takim przypadku logiczne będzie wysunięcie Tymoszenko na stanowisko Prezydenta w 2009 roku. Konfrontacja między Prezydentem a premierem będzie nie mniej ostra niż za premierostwa Janukowycza, chyba że będzie mniej publiczna. Po wielkiemu liczmanowi, dojdzie do powtórki z 2005 roku, tylko z tą różnicą, że teraz Juszczenko już nie będzie mógł samodzielnie odwołać Tymoszenko. Jeśli Prezydent skłoni się ku koalicji z PR, oznaczać to będzie załamanie jego rankingu i rankingu jego bloku. Wtedy BJuT ostatecznie sformalizuje swoją monopol na pomarańczowym polu wyborczym, a prezydentura Tymoszenko pozostanie jedynie kwestią czasu.
Zatem wybór Wiktora Andrijowycza nie należy do łatwych: albo zgodzić się być numerem drugim, albo pójść na polityczne samobójstwo a la Moroz. Właśnie dlatego Prezydent ze wszystkich sił stara się trzymać inicjatywę w swoich rękach, występować jako jedyny arbiter procesu politycznego. Obecnie trudno stwierdzić, czym są ostatnie działania i oświadczenia Juszczenki: przemyślaną w najdrobniejszych szczegółach wielostopniową grą czy improwizacją, mającą na celu zyskanie na czasie. Można stwierdzić tylko jedno: mało prawdopodobne, by w Sekretariacie Prezydenta spodziewano się, że wyniki wyborów będą istotnie różnić się od tych, które są. Dlatego logicznie jest założyć, że pewien plan działań istnieje. Należy przeanalizować różne możliwe warianty koalicji. Pomarańczowa koalicja BJuT+NU-NS=228 deputowanych Formalnie taka koalicja może zostać utworzona, ale skutecznie funkcjonować nie będzie mogła. Przewaga trzech mandatów jest zbyt chwiejna, a sparaliżować pracę takiej koalicji będzie bardzo łatwo, banalnie kupując kilku deputowanych. Jeśli taka koalicja w ogóle zacznie się formować, to będzie to raczej akt symboliczny niż realna kalkulacja. Dlatego o wiele bardziej realistyczny jest następujący układ. Pomarańczowa koalicja BJuT+NU-NS+Blok Łytwyna= 248 deputowanych Można śmiało stwierdzić, że taki wariant jest jedyny możliwy, jeśli mowa o właściwie „pomarańczowej” koalicji. Dwie dziesiątki głosów Łytwyna dadzą stabilną większość, ale kluczowego wpływu mimo wszystko nie będą miały. Ale trudno uwierzyć, że Łytwyn porzuci swoje ambicje spikerskie, a jeśli tak, to Naszoukraińcom przyjdzie kolejny raz ustępować własnym interesom i zadowalać się drugorzędnymi stanowiskami. Jeśli taka sytuacja się ułoży, będzie to pełne deja vu z pomarańczową koalicją — 2006, która tak i nie zaczęła pracować: wtedy „Nasza Ukraina” niechętnie, ale zgodziła się na premierostwo Tymoszenko, ale spikerstwa Moroza już nie mogła zaakceptować. „Szeroka” koalicja PR+NU-NS=246 deputowanych Dla Partii Regionów chyba jedyną drogą do zachowania władzy jest sojusz z NU-NS. Dlatego można sobie wyobrazić, jakie siły obecnie rzucili regionali na to, by „przekonać” Naszoukraińców o potrzebie takiego sojuszu. Ci ostatni sami, być może, nie są przeciwni, ale pójść na taki krok nie pozwala świadomość możliwości całkowitej utraty poparcia wyborczego. Całkiem możliwe, że jeśli proces formowania „szerokiej” jednak się rozpocznie, to część deputowanych z NU-NS demonstracyjnie nie wejdzie do koalicji, znajdując się pod parasolem BJuT. I zrobią to, pozwolę sobie założyć, nie z powodu wysokich ideałów, a z powodu banalnego zrozumienia, że terminowa ucieczka z tonącego statku zapewni całkiem przewidywalną kontynuację życia politycznego, a do tego pod maską „pryncypialnych bojowników”. Biorąc pod uwagę to, że do zerwania formowania koalicji wystarczy demarche 21 deputowanych, taki wariant jest całkiem możliwy. Chyba że regionalom wystarczy argumentów dla każdego z osobna. „Nieoczekiwana szeroka” koalicja PR+BJuT=330 deputowanych W polityce możliwe jest wszystko. Tym bardziej w bezideowej ukraińskiej polityce. Dzisiaj pieniądze dyktują jedną linię, jutro — inną. Głównym celem jest, aby była korzyść ekonomiczna, a usprawiedliwienia przed elektoratem zawsze się znajdą. Zbliżający się kryzys, który w warunkach ostrej konfrontacji politycznej może postawić pod znakiem zapytania istnienie państwa jako takiego. Czy nie jedyną drogą wyjścia z tej sytuacji może stać się wprowadzenie bezpośrednich rządów prezydenckich i rozpoczęcie opracowywania nowej Konstytucji. Dlatego wariant kryzysowy może stać się chyba jedynym wygrywającym dla Prezydenta. Kiedy system ulega awarii, restartuje się go. Tutaj osobiste interesy Juszczenki i narodu ogółem zbiegają się: paradygmat, zadany wyborami—2007, jest przegrany i dla niego jako polityka, i dla państwa, i dla narodu. Przegrany z różnych powodów: dla niego — z powodu braku szans na pozostanie u władzy w niedalekiej przyszłości, a dla narodu — z powodu całkowitego braku perspektywy rozwoju i wzrostu. Juszczenko będzie mógł wejść do historii Ukrainy albo jako Prezydent, za którego kraj wszedł w okres chaosu i gwałtownej degradacji, albo jako ukraiński Pinochet, który położy kres oligarchii i ochlokracji. Główny argument na korzyść tego, że Juszczenko jednak odważy się na zdecydowane działania, to jego osobiste polityczno-koniunkturalne zainteresowanie tym. I czynnik psychologiczny — Juszczence znudziła się rola „rozjemcy” i „uniwersalisty”.
Warto także przyjrzeć się tym, którzy nie dostali się do parlamentu. Pierwsze, co rzuca się w oczy: w wyborach 2006 roku na tych, którzy nie weszli do Rady Najwyższej, swoje głosy oddało 4 miliony 695 tysięcy 939 wyborców. Teraz ta liczba wynosi zaledwie 1 milion 639 tysięcy 336 osób. Oznacza to, że manipulacyjny apel megabloków, by nie głosować na „małe partie”, który rozbrzmiewał na każdym kroku (szczególnie pod koniec kampanii wyborczej), jednak osiągnął cel. W rezultacie ludzie albo nie poszli na wybory, albo głosowali na „mniejsze zło”, które miało szansę wejść. Wśród tych, którzy nie przeszli, na uwagę zasługują tylko trzy siły. Partia Socjalistyczna. Niewejście socjalistów do Rady prawdopodobnie stanie się ich polityczną śmiercią. Moroz wiedział, na co się pisze, gdy faktycznie wymieniał swój elektorat na stanowisko spikera. Pewności siebie dodawał wtedy fakt, że do wyborów było jeszcze daleko i przez pięć lat „coś się wymyśli”. Plus wielkie nadzieje na zasoby administracyjne i możliwości mobilizacyjne pana Bojki z jego kombinatem imienia Illicza. Kampanię wyborczą socjaliści prowadzili niemrawo. Do tej pory nie wiadomo, czym dokładnie chcieli skusić elektorat — twarzami swoich ministrów na billboardach i ogólnymi frazami o „państwie prawa” oraz „poprawie życia”? „Głosów Bojki” nie wystarczyło, nie pomogły też podejrzane wyniki w niektórych obwodach, które bardzo przypominały masowe wrzucanie kart do głosowania na SPU.
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
