Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

USŁYSZEĆ GŁOS ŻURAWIA

Слово Просвіти, №41 за 2008 рік

Andrij TOPACZEWSKIJ. Ciąg dalszy. Pocz. w nr 3, 5, 8, 10, 12, 14, 17, 19, 22, 24, 26, 28, 31, 33, 35, 36, 39 za 2008 rok. Rozpoznać go nietrudno. Większy od bociana, lecz ubarwiony skromnie: cały popielaty, poza czerwonawą łysiną na wierzchołku głowy, a końce skrzydeł — czarne. Nawet długie, „szczudłowate” nogi i dziób mało różnią się od ogólnego ochronnego ubarwienia. Lecz kamuflaż, niestety, już go nie ratuje. Kiedyś posiadłości s z a r y c h ż u r a w i i rozciągały się na całą Północną i Wschodnią Europę. Obecnie zaś ich lęgowiska tak bardzo się skurczyły, że w większości krajów żurawie chroni prawo. „Bawią się powietrznymi igraszkami” — pisali o nich zoolodzy w XIX wieku. Z czasem stał się zrozumiały szczególny sens tych zabaw. Różnorodnie krążąc, wznosząc się i opadając, to rozcinając powietrze silnymi szerokimi skrzydłami, to zastygając niemal nieruchomo, żurawie powoli tańczą. I nagle — porywiste, szybkie ruchy, kiedy ptak kłania się i przykuca, skacze z rozpostartymi skrzydłami, pragnąc przyciągnąć uwagę żurawicy. Dzieje się to wiosną, w porze godowej, kiedy młode żurawie zalecają się i dobierają w pary. I choć ten upragniony rytuał wykonują raz w życiu i zobaczyć igraszki żurawi mało komu się udaje, to najstarszy na Ukrainie taniec tak właśnie się nazywa — „żuraw”. „Nie krzyczały żurawie, gdy z wyryju leciały”. Mądre przysłowie przypomina, że powrót do domu — to nie powód do wrzawy. I rzeczywiście, one jakby się nie śpieszą, bo w marcu widzimy szare żurawie na czarnomorskim wybrzeżu, i dopiero pod koniec kwietnia, kiedy dni stają się dłuższe, znajdują się w ojczyźnie. Zauważono to dawno: „Przyleciały żurawie i południe przyniosły”. W odróżnieniu od bocianów, są to odludne stworzenia, których życie ukryte jest przed nami przez nieprzebyte leśne bagna, błotniste zarośla łęgowe. Jednak nazwa ż u r a w i n a wcale nie świadczy o zainteresowaniu ptaków kwaśną bagienną jagodą. Natomiast żartobliwa pieśń na Zielone Świątki „Uganiał się żuraw za babcinymi konopiami” potwierdza, że te ptaki nie omijają pól. Wbiwszy dziób w ziemię, żuraw podważa korzenie, wyciągając spod nich różne ko- Z HISTORII PIEŚNI Wołodymyr KAPUSTIN, pisarz Szeroki i głęboki błękitny Dunaj bije falami o brzegi. Kozacy rozbudzili go, roztrwożyli… Tysiące jeźdźców, tyle samo koni płynęło, pokonując nurt, szerokość rzeki, a na mieliźnie wychodzili na niski pochyły brzeg, rozbryzgując wodę. Jeźdźcy suszyli swoją odzież, rozesławszy ją na gorącym piasku, rozwiesiwszy na gałęziach krzewów i drzew. A potem, wybrawszy wygodne miejsce, odpoczywali w cieniu, pod koronami drzew, podłożywszy pod głowy siodła. Niedaleko na zielonej łące konie smakowały wyborną soczystą trawę. Pilnowali ich dżury — młodzi chłopcy. Kozacy gwarzyli, wspominali, jak za Dunajem w okrutnej bitwie rozbili wielkie tureckie wojsko. Wspomnieli poległych pobratymców. A tymczasem dżury, którzy nie pilnowali koni, szybko nazbierali gałęzi, rozpalili ognisko. Trzeszczą płonące gałęzie. W kociołkach kipi, warzy się smaczna kozacka potrawa — kulesz ze słoniną. Zjedli obiad. W stepie zelżał upał. Jeszcze powiał świeży wietrzyk. Powietrze zapachniało wonnymi macierzankami oraz gorzkim piołunem. Każdy kozak wspomniał dom. Osiodłali konie, wyruszyli w drogę. Oddziały jechały w pewnej odległości od siebie. Kołyszą się jeźdźcy, morzy ich sen. Czas dodać otuchy kozakom. Krępy sotnik dopalił fajkę i zwrócił się do pobratymców: — Kozakom w milczeniu jechać nie przystoi, a i smucić się nie warto. Z wyprawy wracamy do domu ze zwycięstwem. Czyż nie tak?

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин