Сторінка · с. 2сторінка оригіналу ↗
POLITEKONOMIA KOMUNO-KAPITALIZMU
Слово Просвіти, №41 за 2008 рік
Petro ANTONENKO “Niechłopska arytmetyka”: wzrost taryf o 30 procent oznacza inflację 1 procent. Taryfy — europejskie, pensje — afrykańskie. W czasach radzieckich w szkołach wyższych studiowano dziwny przedmiot: politekonomię, czyli ekonomię polityczną. Z jakiegoś powodu właśnie “ekonomię”, a nie “ekonomikę”. W każdym razie chodziło właśnie o gospodarkę, a nauka ta była jedną z trzech, zdaje się, składowych teorii marksistowsko-leninowskiej. Wspominam o tym, bo wygląda na to, że przedstawiciele ukraińskich władz do dziś działają według przepisów komunistycznej ekonomii politycznej, czy też gospodarki (z poprawkami na pokonywany przez nas obecnie etap dzikiego kapitalizmu). Nie jest to dziwne, biorąc pod uwagę kompartyjne czy komsomolskie wyszkolenie wielu możnowładców. Dlatego nasz byt ekonomiczny i społeczny jest tak przesiąknięty i nasycony polityką. Jaskrawy przykład — umiejętnie sterowany chaos z cenami i taryfami. Tworzy się go, by wskazywać na “przejście do gospodarki rynkowej”: mówiąc, że skaczą, przeklęte, ceny i taryfy, jak im się podoba, nie możemy wrócić do planowej gospodarki socjalistycznej. W rzeczywistości jednak chaos ten jest dobrze sterowany. A proces utrzymywania ludności jednego z najbogatszych krajów Europy w stanie półżebraków jest po socjalistycznemu planowy. I nie tylko po to, by prymitywnie żerować na ludziach, ale i by wykorzystywać nędzę w grach politycznych, co z powodzeniem czynią. Dlatego szukanie jakiejkolwiek logiki ekonomicznej w naszym kształtowaniu cen i taryf to sprawa niewdzięczna. Motywując potrzebę podniesienia taryfy za przejazd metrem od razu czterokrotnie (!), stołeczna władza użalała się, że obecne taryfy, rzekomo, pokrywają tylko jedną trzecią wydatków. Są wielkie wątpliwości co do tej tezy, bo już niejednokrotnie widzieliśmy, jak do tak zwanych wydatków zalicza się byle co. Ale nawet jeśli uwierzyć w tę bajkę, to nasuwa się logiczne pytanie: dlaczego nie podnieść taryf trzykrotnie, a nie czterokrotnie? To również pokryłoby “wydatki”. A jeśli podnieść je 3,5 raza, to będzie 50 procent zysku. W normalnej, a nie dzikiej gospodarce rynkowej taki zysk może się tylko śnić. Już nie mówimy o tym, że pozostają wszystkie inne źródła zysku, a pierwszym z nich jest reklama. Trochę zatrzymałem się na tym przykładzie, by podkreślić: w naszej “politekonomii” gospodarka nawet nie nocowała. Dlatego dalej można krótko choćby zasygnalizować kolejny krach, dokładniej, skok taryf. Już istnieje decyzja Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony, którą miejscowym organom władzy, ustalającym taryfy, nakazano doprowadzić je do “ekonomicznie uzasadnionych poziomów”. “Uzasadnienia” nie kazały na siebie czekać. Ze wszystkich regionów Ukrainy napływają wiadomości o gwałtownym podniesieniu taryf na gaz, ogrzewanie, ciepłą i zimną wodę, telefon, a nawet na jeszcze niezniszczone radio przewodowe (w jednym z miast cenę za punkt radiowy podniesiono od razu 4 razy). Wszystko to dzieje się pod kilkunastoletnie gadanie o potrzebie “rekonstrukcji i odnowienia” dobitej przez dziesięciolecia sfery komunalnej Ukrainy. Dopiero co, jak co kwartał, znów podrożały bilety kolejowe. Od początku stycznia, jak zapowiedziano, podrożeje energia elektryczna. Bieda nie tylko w trzymaniu ludności w półżebractwie, ale i w tym, że na tym gruncie rośnie cynizm społeczny. Po pierwsze, to zdumiewająca arytmetyka władców dotycząca tak zwanego obniżenia poziomu inflacji i operowania chytrym terminem “deflacja”, czyli tanienie, czy ekonomicznie poprawniej — wzrost siły nabywczej hrywny, a co za tym idzie ludności. Jak można jednocześnie ze wzrostem cen i taryf o 20—40 procent mówić o inflacji 1 procent, ludziom trudno pojąć. W każdym razie “jeden procent inflacji” może być i prawdą, jeśli liczyć średnie dochody i średnie ceny, co trochę przypomina obliczanie średniej temperatury u chorych w szpitalu. Mówią, że inflację zmniejsza coroczne sezonowe obniżenie cen pomidorów i innych warzyw, albo obniżenie cen drogich samochodów zagranicznych, które kupuje 0,1 procenta ludności. Więc dla 99,9 procenta współobywateli ogólna inflacja zostanie obniżona. Po drugie, przykładem cynizmu społecznego jest teza o tym, że trzeba przechodzić na “europejskie taryfy”. Ale nawet u zatrutej telewizją osoby pojawia się pytanie: a gdzież są europejskie pensje? Zatem, europejskie taryfy razem z afrykańskimi pensjami. W każdym razie, chyba niemało afrykańskich krajów dziwi się ukraińskim pensjom. Z czasów radzieckich dotarło do nas wiele. Na przykład, wtedy istniał wykaz tak zwanych towarów pierwszej potrzeby — iluzoryczny, oczywiście, w czasach totalnych deficytów. To jest to, co obowiązkowo trzeba było mieć nawet w wiejskim sklepie spożywczym: sól, zapałki, nafta. I to nie powinno drożeć. U nas, wygląda na to, też są towary pierwszej potrzeby. Na przykład, oszukiwanie ludzi i demagogia. One tylko tanieją. A ponieważ życie drożeje, chyba nie jest ono dla Ukraińców towarem pierwszej potrzeby.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
