Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Imperialne odrodzenie zamiast narodowego

Слово Просвіти, №41 за 2012 рік

Odsłonięcie odnowionej kolumny Aleksandrowskiej Serhij HORYCWIT, m. Odessa Zdjęcie autora Nasza niepodległa Ukraina z wielkimi trudnościami odzyskuje splądrowaną przez lata carskich i komunistycznych imperiów historię, a odeskie władze aktywnie odradzają dawną carską Noworosję, dążą do przekształcenia Odesszczyzny w forpoczt „Ruskiego miru”. Jego symbolem w Odessie jest pomnik Katarzyny II, którą ukrainofoby uważają za założycielkę miasta. Pomnik stanął w 2007 roku, pomimo protestów ukraińskich organizacji społecznych i partii. We wspólnym oświadczeniu monument nazwano „stale działającym generatorem waśni narodowościowych”. Dlaczego rzekomo narodowo świadomy prezydent W. Juszczenko nie zwrócił należytej uwagi na ukrainofobiczne zakusy odeskich władz — do dziś pozostaje zagadką. Rada miejska zaś zrobiła wrażenie, że nie jest zaangażowana w ustanowienie monumentu, ponieważ zostało to zrealizowane kosztem jej deputowanego z partii Witrenko, Hennadija Truchanowa. Obecne regionalne antyukraińskie kierownictwo rady miejskiej, na której czele stoi Ołeksij Kostusiew, nie tylko wspiera podobnych sponsorów imperialnego odrodzenia, ale samo inicjuje podobne przedsięwzięcia. Na początku września mer uroczyście otworzył w parku Szewczenki zrestaurowaną na jego propozycję kolumnę Aleksandrowską, zwieńczoną czapką Monomacha i ozdobioną dwugłowymi carskimi orłami. Jak świadczy tablica pamiątkowa, miejsce to jest rzeczywiście historyczne: „W tym miejscu Car-Wyzwoliciel 7 września 1875 r. raczył być w parku Jego imienia i posadził pierwsze drzewo”. Mer Odessy i inni mówcy z zachwytem sławili imperatora. Tutaj powiewały rosyjskie trójkolory, flagi „Za wiarę, cara i Ojczyznę”, sztandary prorosyjskich organizacji „Noworosja” i „Dozor”, czerwone sztandary komunistów. Nie obyło się też bez propozycji przywrócenia parkowi imienia Tarasa Szewczenki dawnej nazwy Aleksandrowskiego. Mówiono, że sam Kobziarz nie miałby nic przeciwko temu, wszak urodził się w rodzinie pańszczyźnianej, a Aleksander II zniósł pańszczyznę. Ale inicjatorzy przemianowania zapominają, że właśnie ten „car-wyzwoliciel” w 1876 roku swoim ukazem emskim zakazał języka ukraińskiego, w tym drukowania utworów Szewczenki. Tak postanowił ukarać ukraińskich prośwician za to, że dążą do „wolnej Ukrainy w formie republiki, z hetmanem na czele”. I oto teraz O. Kostusiew „obdarował” miasto odnowionym pomnikiem ciemiężyciela narodu ukraińskiego. Pomógł zrealizować ten zamysł deputowany rady miejskiej z Partii Regionów Wołodymyr Kirejew. Za to dostąpili pochwały Nadzwyczajnego i Pełnomocnego Ambasadora Rosji na Ukrainie Mychajła Zurabowa, który specjalnie przybył, aby wziąć udział w uroczystej ceremonii. Wielbiciele dawnej Noworosji, gorący zwolennicy „Ruskiego miru” dobrze wiedzą, kogo w imię „historycznej sprawiedliwości” powinni czcić. 29 września uwiecznili w monumencie rosyjskiego dowódcę Aleksandra Suworowa. Konna statua — kopia pomnika dowódcy autorstwa odeskiego rzeźbiarza XIX wieku Borysa Eduardsa, znajdującego się w Izmaile, ustawiona kosztem H. Truchanowa — to, można rzec, wydatki na jego kampanię wyborczą, które ma nadzieję odzyskać, zostając deputowanym Rady Najwyższej. Nieprzypadkowo plac przy wjeździe do rejonu Suworowskiego, gdzie odbyło się uroczyste odsłonięcie monumentu, był otoczony namiotami agitacyjnymi, billboardami i flagami z symboliką PR oraz sloganem kandydata: „Ufaj czynom!”. Monument odsłaniali i przemawiali gubernator regionu odeskiego (zawsze tak siebie tytułuje) Eduard Matwijczuk, Hennadij Truchanow oraz metropolita odeski i izmailski UCP PM Agafangel, który poświęcił pomnik i zbudowaną obok kapliczkę. Gubernator zaznaczył, posługując się przyjętym językiem regionalnym: „Naród, który nie czci i nie pamięta swojej historii, nie ma przyszłości”. Inni mówcy również podkreślali „powrót do źródeł” oraz „przywrócenie historycznej prawdy”. Przy tym Suworowowi, który nie brał bezpośredniego udziału w szturmie Chadżybeju i nigdy nie odwiedzał Odessy, przypisano zaszczytną rolę współzałożyciela miasta. Niemało mówiono też o wojnach rosyjsko-tureckich końca XVIII wieku, kiedy to wyzwolono Północne Nadczarnomorze, lecz nikt ani słowem nie wspomniał, że decydującą rolę w tamtych bitwach odegrało ukraińskie kozactwo. A warto przypomnieć zapominalskim, że twierdzę Chadżybej 14 września 1789 roku zdobyło sześć pułków kozaków czarnomorskich w liczbie 3000 osób pod dowództwem atamana Zacharija Czepihy. A ogółem podczas wojny 1787—1791 lat w różnych operacjach brało udział około 42 tysięcy ukraińskich kozaków. Całkiem zapomnieli włodarze Odessy i regionu o porozumieniu z 2007 roku, kiedy ówczesny przewodniczący obwodowej administracji państwowej Mykoła Serdiuk i mer miasta Eduard Hurwic uzgodnili ustanowienie w Odessie monumentu na cześć ostatniego atamana koszowego Wojska Zaporoskiego Petra Kałnyszewskiego. Podstawą takiej decyzji była szczegółowa ekspertyza naukowców wydziału historycznego Odeskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Miecznikowa, którzy uznali, że „ustanowienie w Odessie pomnika atamana koszowego P. Kałnyszewskiego jest celowe i historycznie uzasadnione”. Wyznaczono nawet miejsce, gdzie miał pojawić się ten monument. Ale w ubiegłym roku merostwo, kierowane przez ukrainofoba O. Kostusiewa, anulowało decyzję swoich poprzedników. Odsłonięcie odnowionej kolumny Aleksandrowskiej i pomnika Aleksandra Suworowa w przededniu wyborów do Rady Najwyższej odbyło się według tego samego scenariusza, który został rozegrany przy wznoszeniu pomnika Katarzyny II. Takie imperialne odrodzenie nie ma nic wspólnego z odrodzeniem narodowym. Odsłonięcie pomnika Suworowa odbyło się pod flagą Noworosji

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин