Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

PRZEŚLADOWANI PRZEZ ODESKIE WŁADZE CZŁONKOWIE PROŚWITY WYSZLI NA WIECE

Слово Просвіти, №42 за 2011 рік

Po tym, jak 12 października komornicy sądowi drugiego Primorskiego oddziału państwowej służby komorniczej Odeskiego miejskiego zarządu sprawiedliwości w towarzystwie milicji wdarli się do biura obwodowego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki z żądaniem natychmiastowego zwolnienia wynajmowanego od rady obwodowej pomieszczenia, członkom Proświty ledwo udało się porozumieć z władzami w sprawie odroczenia przymusowej eksmisji o cztery dni, aby wywieźć mienie organizacji. W poniedziałek, 17 października, odeska „Proświta” znalazła się na ulicy. Tego samego dnia jej aktywiści przy wsparciu patriotycznej społeczności miasta pikietowali radę obwodową, żądając zwrotu nielegalnie odebranego pomieszczenia. Serhij SŁOBOŻANSKYJ, m. Odessa. Uczestnicy pikiety byli jednomyślni: pozbawienie odeskich członków Proświty pomieszczenia to polityczna rozprawa miejscowych władz z ukraińską organizacją społeczną, kolejny krok w dalszej rusyfikacji Odessyjszczyzny i wyniszczaniu ukraińskości w Południowym Nadczarnomorzu. Przewodniczący zarządu Odeskiego obwodowego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Ołeksandr Stepanczenko nazwał bezpodstawnymi i przeciwprawnymi działania odeskiej rady obwodowej oraz decyzje sądów o pozbawieniu członków Proświty wynajmowanego pomieszczenia. Zostało to szczegółowo i argumentowanie wyłożone w oficjalnym oświadczeniu organizacji. Wskazano w nim, że towarzystwo „Proświta”, zgodnie ze statutem, jest społeczną organizacją kulturalno-oświatową, która istnieje na Ukrainie od 1868 roku. Pomieszczenie, które zajmowała „Proświta” w Odessie przy ulicy Puszkińskiej 19, wykorzystywane było wyłącznie do przeprowadzania wystaw, koncertów i prezentacji. Działało tam unikalne muzeum Tarasa Szewczenki, pracowała biblioteka, kółka artystyczne itp. Podczas procedury zawierania umowy najmu w 2008 roku przedstawiciele zarządu rady obwodowej ds. stosunków majątkowych obiecywali pomóc w przyznaniu ulgowej stawki czynszu. Jednak obietnicy nie dotrzymano, a „Proświta” zmuszona była płacić za wynajem jak struktura komercyjna. Trudno nazwać to inaczej niż dyskryminacją. Odeska rada obwodowa, ustalając czynsz w wysokości 3291,62 hrywien miesięcznie (a w 2011 r. przekraczał on już 5000 hrywien), wiedziała, że takich środków „Proświta” nie posiada. Zatem rada obwodowa faktycznie postawiła sobie za cel likwidację jedynego narodowo-kulturalnego towarzystwa, które reprezentuje interesy ukraińskiej społeczności. Zgodnie z pkt 10 „Metodyki obliczania i trybu wykorzystania opłaty za wynajem mienia państwowego”, zatwierdzonej uchwałą Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 786 z 4 października 1995 roku, „wysokość rocznej opłaty za wynajem nieruchomości przez organizacje budżetowe, które utrzymywane są kosztem budżetu państwa, wynosi jedną hrywnę”. Wychodząc z tego, wynajmujący powinien był przyznać przewidziane prawem ulgi, ale nie zrobił tego celowo, choć rozumiał, że narusza normy ustawodawstwa. W przeddzień zawarcia umowy najmu przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, deputowany ludowy Ukrainy Pawło Mowczan zwrócił się z pismem do ówczesnego przewodniczącego Odeskiej rady obwodowej Mykoły Skoryka, w którym prosił o wsparcie w sprawie zmiany warunków opłaty za wynajem zgodnie z obowiązującym prawem. Niestety, i to zwrócenie się pozostało bez odpowiedzi. Zgodnie z regulaminem Odeskiego obwodowego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, u podstaw swojej działalności stawia ono rozwój w obwodzie kultury narodowej oraz podnoszenie duchowości, szacunku do historii i kultury narodu ukraińskiego. W celu realizacji swoich zadań oddział wydaje i rozpowszechnia literaturę popularnonaukową, dydaktyczno-metodyczną i artystyczną, czasopisma, gazety, biuletyny, zbiory referatów, wykładów, organizuje i przeprowadza święta ukraińskiej sztuki ludowej i kultury. 16.01.2009 roku Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła uchwałę nr 901-VI „O wprowadzeniu moratorium na eksmisję redakcji drukowanych środków masowego przekazu, placówek kultury, w tym bibliotek, wydawnictw, księgarni, przedsiębiorstw zajmujących się rozpowszechnianiem książek i prasy”, którą zabroniła organom samorządu terytorialnego tymczasowo, do czasu przyjęcia odpowiedniej ustawy, podejmować decyzje o eksmisji z pomieszczeń własności komunalnej placówek kultury oraz zrywać z nimi umowy najmu wskazanych pomieszczeń. Ale w Odessie ani sądy, ani organy władzy państwowej nie zamierzają wykonywać tej uchwały. Sądowa batalia „Proświty” z radą obwodową trwała dwa lata. Takim samym wymownym przykładem natarcia miejscowej władzy na ukraińskość jest sytuacja dotycząca jedynej obwodowej ukraińskiej gazety „Czornomorski nowyny”, którą w 94. roku istnienia urzędnicy próbują zniszczyć. Eksmisję odeskiej „Proświty” można wyjaśnić jedynie zemstą władzy na ludziach i organizacjach, które bronią interesów ukraińskiej społeczności. Sądy na Ukrainie stały się narzędziem do prześladowania opozycji i jej liderów. Niestety, władza nie szuka kompromisów, a idzie błędną drogą konfrontacji ze społeczeństwem. Ale ta droga prowadzi tylko w otchłań — powiedziano w oświadczeniu. W poparciu dla członków Proświty na wiecu podczas pikiety pod odeskim „Białym Domem” wystąpili przedstawiciele miejscowych komórek Ukraińskiej Partii Ludowej oraz ogólnoukraińskiego zjednoczenia „Swoboda”. Wykładowczyni Południowoukraińskiego Uniwersytetu Pedagogicznego, dziennikarka Alina Pliaczenko przytoczyła liczne fakty prześladowań, nękania i prowokacji, dokonanych w ostatnim czasie przeciwko „Proświcie” przez miejscowych ukrainofobów, których podjudzają szowinistyczna organizacja „Dozor” oraz kierowana przez Ihora Markowa partia „Rodina”. Na polecenie mera Odessy, zagorzałego ukrainofoba Ołeksija Kostusiewa, członków Proświty pozbawiono nawet możliwości komunikowania się z młodzieżą bezpośrednio w szkołach i uczelniach. „Ale my nie skłonimy głowy i nie złożymy rąk — oświadczyła pani Alina. — Odeska „Proświta” w swojej ponadwiekowej historii ze wszystkich prób wychodziła jedynie bardziej zahartowana i monolityczna, ona była, jest i będzie”. Na żądanie pikietujących przewodniczący rady obwodowej Mykoła Pundyk zgodził się spotkać z nimi. Szef rady obwodowej ze zrozumieniem odniósł się do ostrego problemu z wynajmem pomieszczenia przez „Proświtę”. Eksmisja faktycznie nastąpiła, a komunikaty niektórych mediów o jej tymczasowym wstrzymaniu podyktowane są ich dążeniem do przedstawienia życzeń jako rzeczywistości. Podczas godzinnej rozmowy z Mykołą Pundykiem omawiano różne warianty rozwiązania, który od razu stał się duchowym centrum życia miasta. Takie ulgi przewiduje ustawodawstwo, hojnie rozdaje je władza miejska i obwodowa. Nie chce się mówić źle o reszcie beneficjentów ulg, ale wielu z nich, delikatnie mówiąc, daleko do tej patriotycznej, państwowotwórczej pracy, którą prowadzą członkowie Proświty. Obwodowa „Proświta”, przedstawiciele innych narodowo-demokratycznych sił są oburzeni atakiem na dom Proświty. Złożono już apel do przewodniczących rady obwodowej i administracji obwodowej Anatolija Przewodniczący organizacji obwodowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Ołeksandr Stepanczenko odpowiada na pytania dziennikarzy dotyczące kwestii, jednak mówienie o konkretnych wynikach spotkania jest przedwczesne. Na razie nie wiadomo, czy biuro „Proświty” pozostanie przy ulicy Puszkińskiej 19, czy też zostanie jej wynajęte inne pomieszczenie. Nie wiadomo, jaki los czeka eksmitowane muzeum Tarasa Szewczenki „Odeszczyzna Tarasowi”, stworzone na bazie unikalnej kolekcji znanego kolekcjonera ukrainistyki Tarasa Maksymjuka. Nadzieja, że muzeum historyczne przydzieli mu salę, jest płonna. Wieloletnie doświadczenie tułaczki przebogatej kolekcji wydań dzieł T. Szewczenki z czasów jego życia, rękopisów wybitnych pisarzy XIX—XX wieku, obrazów i rzeźb znanych ukraińskich artystów przekonało Tarasa Maksymjuka, że władze Odessy nie są zainteresowane jej popularyzacją. Kolekcjoner wydał ogromne sumy na remont pomieszczenia, gdy zawalił się tam sufit, a teraz na przewiezienie eksponatów. Tak więc uliczny protest odeskich proświtian przy wsparciu społeczeństwa uwieńczony został jedynie obietnicą szczegółowego rozpatrzenia i rozwiązania problemu na sesji rady obwodowej. Aby uniknąć nowej fali wzburzenia nastrojów protestacyjnych i zaostrzenia napięcia międzyetnicznego w rejonie południowego wybrzeża Morza Czarnego w przededniu kolejnej kampanii wyborczej, władze lokalne, jak się wydaje, poczynią pewne ustępstwa wobec „Proświty”. Czas pokaże. Melnyka oraz Wołodymyra Chomęki z prośbą o ochronę go przed zakusami urzędników. Rozpoczęto zbieranie podpisów obywateli w obronie domu proświtian. Pierwszą akcję przeprowadzono w święto Pokrowy, podczas uroczystości z okazji rocznicy UPA przy cerkwi św. Katarzyny w mieście. Przewodnicząca miejskiej „Proświty”, poetka Nadija Hałkowśka, ogłosiła zamiar urzędników eksmitowania proświtian i nazwała go rejderstwem. Tutaj, na święcie, pod apelem do przewodniczących rady obwodowej i administracji obwodowej zebrano 115 podpisów. Swoje podpisy złożyli: deputowany Rady Najwyższej IV kadencji, przewodniczący organizacji obwodowej UNP Wołodymyr Stupak, pierwszy przewodniczący Czernihowskiego Ruchu i jeden z założycieli obwodowej „Proświty” Wałerij Sarana, inni znani działacze polityczni i społeczni, radni miejscy, dziennikarze. A rodzina Lubenków podpisała się w pełnym składzie — czworo patriotów. Przewodniczący obwodowej „Proświty” Wasyl Czepurnyj udzielił komentarza radiu obwodowemu, wspominając w szczególności o eksmisji z biura odeskiej „Proświty”. Tak oto w dwudziestym pierwszym roku niepodległości znowu i znowu trzeba walczyć o ukraińską sprawę.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин