Сторінка · с. 8сторінка оригіналу ↗
POKÓJ POD LUFIAMI TRANSPORTERÓW OPANCERZONYCH
Слово Просвіти, №45 за 2011 рік
Tak samo, jak Dniepr dzieli Ukrainę na Prawobrzeże i Lewobrzeże, Dniestr dzieli Mołdawię na zachodnią prawobrzeżną część i wschodnią lewobrzeżną, przylegającą do Ukrainy. Jednak w odróżnieniu od Ukrainy, gdzie te dwie części są prawie równe, Lewobrzeże Dniestru, Naddniestrze, to w przybliżeniu ósma część Mołdawii, której terytorium 33 tysiące kilometrów kwadratowych (razem z Naddniestrzem) jest równoznaczne z powierzchnią każdego z dwóch największych obwodów Ukrainy — odeskiego czy czernihowskiego. Naddniestrze zaś ma ponad 4 tysiące kilometrów kwadratowych. W każdym razie Naddniestrze jest dość gęsto zaludnione: ponad 500 tysięcy osób, ale to też jedna ósma część mieszkańców Mołdawii. Jeśli chodzi o skład narodowościowy Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej: w przybliżeniu po 30 procent Mołdawian, Ukraińców i Rosjan, reszta — Bułgarzy, Gagauzi, inne narodowości. Historia samozwańczej i przez nikogo nieuznanej Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej zaczyna się od 1990 roku, czyli jeszcze za czasów ZSRR. Narodowo-demokratyczne siły Mołdawii, przede wszystkim Front Narodowy, otwarcie podjęły walkę o niepodległość republiki. W Mołdawii ruch na rzecz niepodległości opierał się na idei Wielkiej Rumunii — w republice otwarcie głoszono ideę przyłączenia Mołdawii do Rumunii. To stało się pierwszym czynnikiem, który doprowadził do rozłamu. Drugi czynnik — ekonomiczny. Naddniestrze posiadało prawie 40 procent potencjału przemysłowego republiki. Przy czym ta gospodarka była mocno związana z przyległą Ukrainą, Rosją, zintegrowana z ZSRR. Polityczna i biznesowa elita Naddniestrza (prokomunistyczna i prorosyjska) zdecydowała się na zerwanie z Mołdawią: 2 września 1990 roku na zjeździe deputowanych rad lokalnych została proklamowana Naddniestrzańska Mołdawska Socjalistyczna Republika Radziecka ze stolicą w Tyraspolu jako odrębny podmiot ZSRR. Napięcie między Kiszyniowem a Tyraspolem narastało. Jego szczytem stała się kilkumiesięczna wojna między dwiema republikami w 1992 roku. W tym momencie ZSRR rozpadł się, Mołdawia i Naddniestrze ogłosiły niepodległość. Najkrwawsze były wydarzenia w Benderach. Tutaj zginęło kilkaset osób, i to, że od 1924 do 1940 roku cała Mołdawia (taką wtedy była nazwą) razem z Naddniestrzem była autonomiczną republiką w składzie Ukraińskiej SRR. Z prawie 200 tysięcy Ukraińców Naddniestrza 130 tysięcy posiada obywatelstwo Ukrainy. …Nad Dniestrem panuje złudna, spokojna cisza. Wymowny przejaw tego widzieliśmy przy wyjeździe z Bender do Tyraspola. Na obrzeżach miasta stoi posterunek sił pokojowych: najeżone transporterami opancerzonymi, żołnierze z automatami. A obok wrze codzienne życie nieuznanego państwa. Przy okazji kilka obserwacji dziennikarskich. Język ukraiński dobrze rozumieją wszyscy, do kogokolwiek byśmy się nie zwracali w miejscach publicznych. A oto usłyszy się ten język niezbyt często: miasta są zrusyfikowane (a właśnie w miastach mieszka dwie trzecie populacji regionu). Żyją biednie. I te 15 dolarów (120 hrywien), które Rosja z jakiegoś powodu dopłaca każdemu emerytowi, nie są im zbędne. Tanie w sklepach i na rynkach są chyba tylko owoce i warzywa, co nie dziwi w tym błogosławionym kraju. Ale chleb, masło, wyroby mięsne i mleczne są droższe niż na Ukrainie. Republika ma własną walutę — rubel naddniestrzański. Jest on o jedną trzecią tańszy od hrywny: za dolara dają 10,5 rubla, za hrywnę 1 rubel 30 kopiejek. Na banknotach od 1 do 25 rubli przedstawiony jest Suworow, który jest tutaj niemal bohaterem narodowym, ponieważ odbijał te ziemie od Turcji. A na banknocie 50-rublowym — Taras Szewczenko.
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
