Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

POWRACAJĄC DO DRUKU DLACZEGO TRZĘSIE ZWIĄZKIEM PISARZY?

Слово Просвіти, №45 за 2011 рік

Do redakcji zadzwonił czytelnik, ale nie chciał się przedstawić, twierdząc, że wystarczy, iż jest zwolennikiem jednego z aktywnych mówców „Batkiwszczyny” Wołodymyra Jaworiwskiego. Zatem jak śmieliśmy napisać o tym, co działo się na VI zjeździe NSPU, nie przeprowadzając wywiadu z samym Jaworiwskim? Nie zwracaliśmy się do Wołodymyra Ołeksandrowycza, ale z własnej inicjatywy zrobiła to dziennikarka UNIAN Oksana Kłymonczuk. Proponujemy Państwu (i Panu, nasz nieznajomy czytelniku) jej materiał, zamieszczony na stronie www.unian.net z dnia 3.11.2011 r. Czytajcie także wywiad R. Skrypina na www.radiosvoboda.org z dnia 29.10.2011 r. Swoją drogą. 19 listopada o godzinie 10 w kijowskim Domu Artysty odbędzie się drugi etap VI zjazdu NSPU. Oksana KŁYMONCZUK, UNIAN Ostatnio na Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy zwrócona jest szczególna uwaga — odbył się jego zjazd, na którym mieli wybrać nowego przewodniczącego NSPU, a także omówić palące problemy pisarzy. Jednak wybory przewodniczącego tak się nie odbyły. Jak twierdzą oponenci obecnego szefa NSPU Wołodymyra Jaworiwskiego, nie stało się tak rzekomo dlatego, że Jaworiwski jednoosobowo zamknął posiedzenie, gdy okazało się, że na jego oponenta Wiktora Baranowa zagłosowało więcej delegatów niż na niego. „Ja jako urzędujący przewodniczący uważam, że wybory się nie odbyły, przegłosujemy za miesiąc”. Czyli sami delegaci zjazdu nie głosowali za jego zamknięciem. Pan Jaworiwski stoi na czele Związku już dwie kadencje i wygląda na to, że pretenduje na trzecią. O nieefektywności zarządzania Związkiem w ostatnich latach świadczy chociażby to, że pozostało w nim niewielu popularnych pisarzy. Redaktor naczelna „Słowa Proświty” Lubow Hołota, która jest jednym z oponentów Jaworiwskiego, uważa NSPU za „bagno niekończącego się podziału majątku”. — Wspólnikiem Anatolija Kryma (sekretarza związku. — Aut.) i Jaworiwskiego w wielu kwestiach majątkowych jest deputowany z BJuT Senczenko. To właśnie on pomógł „zachować” i przychodnię „Nowyj Zir”, i jałtański Dom Twórczości im. A. P. Czechowa, i pół budynku NSPU… Wiktor Baranow, który pretenduje na przewodniczenie w Związku, twierdzi, że ze Związku „dawno odeszła literatura”: — Nie pamiętam żadnej rady, żadnego sekretariatu, na które wniesiona byłaby kwestia twórcza. Wszystko tylko o majątku i o majątku. Trzy lata się męczyli, aby stworzyć dyrekcję zarządzania majątkiem, potem na jej czele stanął Anatolij Krym, i umowy zawierane są bezpośrednio między nim a najemcami. Lewe skrzydło budynku oddano komuś na własność. Nie zostało nawet miejsca, aby postawić trumnę z pisarzami dla pożegnania. Ostatnie pożegnania odbywały się na ulicy. Bibliotekarka wchodzi do księgozbioru nie przez pomieszczenia Związku, a przez jakieś przejście w płocie na podwórku, bo wszystko już rozdali. Sprzedali 7,5 ha w Koktebelu, które należały do Związku, pisarską przychodnię przy Rejtarskiej 15 w Kijowie, pół domu twórczości w Odessie, dwa hektary — w Irpieniu. I nikt nie wie, gdzie poszły pieniądze. Swoją drogą, jak pisano w prasie, połowa Domu Twórczości w Odessie została sprzedana w cenie trzypokojowego mieszkania. Jak opowiada Mychajło Słaboszpycki, który wtedy był sekretarzem NSPU, przyszedł do Jaworiwskiego i mówi: „Trzeba się bronić, tutaj coś jest nie tak”. — Mnie Jaworiwski wtedy powiedział, że dali nam darowiznę, a oficjalnie pieniądze są inne. „Kesz (gotówka), rozumiesz?”, — przekazuje słowa Jaworiwskiego pan Słaboszpycki. Kiedy zaś zapytał Jaworiwskiego, ile pieniędzy wpływa z wynajmu związkowego majątku, ten odpowiedział: „Mychajle, żebyś spał spokojnie, po co ci to?!” Pan Słaboszpycki wysuwa bardzo konkretne pretensje wobec Jaworiwskiego: — My oskarżamy Jaworiwskiego o to, że uczynił z NSPU „zamkniętą spółkę akcyjną”, klub obsługi ludowego deputowanego Jaworiwskiego, w szczególności Bloku Julii Tymoszenko. Oskarżamy go o to, że Związek jest upartyjniony, wykorzystywany jako siła do walki z władzą, bo rzekomo sam Janukowycz chce zabrać majątek Związku. NSPU to w istocie struktura biznesowa Jaworiwskiego, a Anatolij Krym jest jego prawą ręką. Jednoznacznie, Związek wymaga odnowienia, bo inaczej będzie degradował przez kolejne pięć lat. Były redaktor naczelny „Literaturnej Ukrajiny”, która należy do Związku, Mychajło Sydorżewski przypomina: ci pisarze, którzy bronili pisarskiego honoru i statusu NSPU, występowali przeciwko metodom kierowania Jaworiwskiego i zbliżonych do niego osób, znajdowali się poza granicami Związku, na przykład Hałyna Tarasiuk, którą z rażącym naruszeniem statutu wykluczono z NSPU za to, że opublikowała materiały o wywłaszczeniu przez Jaworiwskiego majątku związkowego. Ołeksandra Mychajlutę, który zajmował się częścią finansowo-gospodarczą Związku i, najwyraźniej, zbyt interesował się tymi sprawami, też wykluczono. Całkiem niedawno taki sam los spotkał przewodniczącą lwowskiego oddziału Związku Marię Jakubowską, która wcześniej była gotowa za Jaworiwskiego, jak to mówią, oczy wydrapać. Kiedy mówiono o nim coś „krzywego”, krzyczała: „Nie zamachajcie się na świętość!”. Pan Słaboszpycki przypuszcza, że po prostu między sobą czegoś nie podzielili. Sydorżewskiego też swego czasu usunięto ze stanowiska redaktora „Literaturnej Ukrajiny”. Wysunięcie Jaworiwskiego na trzecią kadencję oponenci uważają za zniewagę moralności. Zadzwoniliśmy do pana Jaworiwskiego… — Panie Wołodymyrze, kiedy odbędzie się następny, drugi etap zjazdu? — Na zjeździe ogłosiłem, że za miesiąc. Jeszcze nie było sekretariatu, a chcę, żeby właśnie on zatwierdził konkretną datę. Póki co wstępna data to 19 listopada, ale jest problem, trzeba, żeby było kworum. Bo wielu ludzi z regionów dzwoni do mnie i przekazuje, że wybrani delegaci mają takie nastroje — mówią, jakie nas to obchodzi, kogo tam wybiorą i co się dla mnie od tego zmieni, żebym ganiał tam i z powrotem. — Wiele dyskusji toczy się wokół „pisarskiej przychodni”, która jeszcze do niedawna należała do pisarzy, a teraz Pan ją sprzedał jakiejś innej klinice. Proszę powiedzieć, gdzie mieliby leczyć się kijowscy pisarze? — Tam, gdzie chcą. To już nie jest pisarska przychodnia, a wspólne przedsiębiorstwo… W czasach radzieckich była to przychodnia Funduszu Literackiego. Istniał taki system: od każdej wydanej książki odpisy trafiały do Funduszu Literackiego. To była bardzo bogata organizacja, która utrzymywała Domy Pracy Twórczej, wznosiła domy dla pisarzy. Ja, na przykład, mieszkam w ostatnim domu, który został zbudowany przez Fundusz Literacki, przy ulicy Ołesia Honczara. Tam mieszkają Lina Kostenko, Mykoła Żułynski… Potem to wszystko, oczywiście, połamano, żadnych odpisów z wydanych książek teraz nie ma. Fundusz Literacki nominalnie istnieje, ale konto jego jest puste, na nie nic nie jest przekazywane. Potrzebne są jakieś pieniądze sponsorskie, a znaleźć je dzisiaj jest niezwykle trudno. Dlatego utrzymywać przychodnię, która liczyłaby prawie 45 lekarzy, jest niemożliwe… Czy wyobrażacie sobie, co to znaczy dla ubogiego Związku Pisarzy utrzymywać przychodnię, przy czym obsługiwać pisarzy bezpłatnie? Dlatego znaleźliśmy wyjście — stworzyliśmy wspólne przedsiębiorstwo razem z kliniką „Nowyj Zir”. Powiem, że warunki nie są lichwiarskie dla Związku Pisarzy. — Nie są lichwiarskie — to znaczy jakie? Co może otrzymać pisarz w tej przychodni? — On może otrzymać pierwszą pomoc medyczną. Wszystko to, co otrzymywał i wcześniej. — Pierwsza pomoc medyczna — co ma Pan na myśli? — Co mnie pani przesłuchuje, — ja nie jestem lekarzem ani medykiem. No, człowiek może przyjść, przejść badanie, mogą mu udzielić pierwszej pomocy medycznej. Tak, jak to robiono w tamtych czasach. Oczywiście, o drogiej operacji nie ma mowy. Ale pisarz, jego żona, dzieci do szesnastego roku życia mogą przejść badanie. — Odwiedzałam tę przychodnię. Mnie na recepcji od razu oświadczono, że to już dawno żadna nie jest pisarska przychodnia, a prywatny szpital. Zainteresowałam się, z jakich usług może skorzystać pisarz. Poinformowano mnie, że dla pisarza może być tylko bezpłatna konsultacja. Wszystko inne — za pieniądze. I, nawiasem mówiąc, pierwszą pomoc medyczną udziela „pogotowie”… — A z kim pani rozmawiała? Nie wiem, z kim pani rozmawiała, ale mogę panią zapewnić, że nic się nie zmieniło, pisarze mogą otrzymać wszystko to samo. — Wybaczcie, ale 90 hrywien za ogólną analizę krwi — to jak w prywatnej klinice. Czyż to nie jest drogo? — Chcę pani powiedzieć, że wykonano 38 czy 39 operacji na oczach u pisarzy, ponieważ chodzi o „Nowyj Zir”, wyspecjalizowaną klinikę. Nic innego nie mogliśmy znaleźć. — Przepraszam, ale tam nie ma „Nowyj Zir”, a „Wieloprofilowe centrum leczniczo-chirurgiczne”. Nam powiedziano, że oni tylko udostępniali pomieszczenie dla „Nowyj Zir”… — Przecież wiecie, że Związek ciągle potrząsają i sprawdzają. Legalność tego wspólnego przedsiębiorstwa sprawdzała Prokuratura Generalna... ratura, milicja. Tę przychodnię zabrano by dawno jako zbankrutowaną. My weszliśmy (w spółkę joint venture) tylko pomieszczeniami, oni dali duże pieniądze na modernizację, dlatego jeśli interesują panią jakieś szczegóły, proszę zadzwonić do Anatolija Kryma, który prowadzi gospodarkę Związku, on wie wszystko dokładnie. — Dzisiaj byłam na podwórku NSPU. Od razu podbiegła do mnie ochrona, zaczęła wypytywać, po co ja tu chodzę… — Wychwyciłem pani ton, wie pani, nie jestem tak głupi, jak wyglądam. Przecież słyszę pani ton… Proszę pisać, co chcecie, mnie jest to już absolutnie obojętne! Pani sama rozumie, żeby przetrwać, Związek Pisarzy musi co miesiąc zapłacić 135 tysięcy hrywien podatków i za usługi komunalne. Skąd wziąć te pieniądze? Nie mamy prawa wziąć ani jednej kopiejki środków budżetowych. Trzeba choć trochę być biegłym ekonomicznie. Zadaje pani pytanie absolutnie populistyczne: pani weszła, tam była ochrona… My oddaliśmy w dzierżawę i tę ochronę wystawił nie Jaworiwski, to wystawiła ta restauracja, która nam płaci regularnie, co miesiąc! — Ile pieniędzy paniom przekazują? — Ja teraz nie mogę powiedzieć, panu powie Krym. Przecież nie mogę wszystkiego pamiętać, ale to duże pieniądze i regularnie. „Enej”… (restauracja, która kiedyś była w piwnicy Związku. — Aut.). W „Eneju” moja młodość minęła… Kiedy przejąłem Związek Pisarzy, „Eneja” zjadł grzyb, zaczęły odpadać wszystkie te freski (rysunki na ścianach. — Aut.). Uratować już niczego nie można było. Zrobiono nowoczesną restaurację, zostawiono kawałek tego fresku, czekano, że wejdą pisarze, ale nie poszli, bo jedni już chodzić nie mogą, inni po prostu nie mają środków, a młodym to nieciekawe. „Eneja” jako takiego dzisiaj już nie ma, bo do niego już nikt nie chodzi, absolutnie nikt, on nie jest opłacalny, on nie jest potrzebny nikomu. No kto tam przyjdzie, o czym pani mówi, dziewczynko? — A dlaczego „Enej” nikogo nie interesował? Ja osobiście nie raz słyszałam oburzenie, że pozbyli się „Eneja”… — Do „Eneja” praktycznie nikt nie przychodził. My całkowicie zrobiliśmy remont, otworzyliśmy kawiarnię, czekaliśmy i czekaliśmy, minął miesiąc-półtora, praktycznie ani jedna osoba tam nie przyszła, a ceny były po kosztach własnych. Tylko nie przekręćcie, bo ja już widzę pani uprzedzenie. Nadaliśmy prawo z legitymacją pisarską przyprowadzić jeszcze dwóch swoich przyjaciół, ale nie więcej. Czekaliśmy i czekaliśmy, parzyliśmy tę kawę, przez dwa miesiące przyszło dwie-trzy osoby… Kawa tam kosztowała 6—7 hrywien… — To czyż nie można było znaleźć innych źródeł finansowania? — Proszę iść, kierować Związkiem i będzie pani robić to wszystko, pani Oksano, a co pani ma do mnie pretensje? — Opowiada pan, że tak wszystko skomplikowane, ale mimo to aktywnie walczy pan o trzecią kadencję… — Ja nie walczę, kto pani powiedział, że ja walczę? Oksano, zakończmy tę rozmowę. — Przepraszam, przeprowadzam z Panem wywiad. — „Tak pan walczy, tak pan walczy”… Kto pani powiedział, że ja tak walczę? — Przecież kandyduje pan na trzecią kadencję. Czyż nie? — I co w tym strasznego?! „Pan walczy, pan walczy”… — Kupiłam dzisiaj gazetę Związku „Literaturna Ukrajina”. Może pan znowu nazwać mnie uprzedzoną, ale bardziej ocenzurowanego reportażu niż ten ze zjazdu pisarzy nie widziałam… — To czyż Jaworiwski cenzuruje gazetę? Zakończmy… — W gazecie wydrukowano tylko Pana referat i opisano wydarzenia absolutnie w sposób zniekształcony… W tym momencie pan Jaworiwski rzucił słuchawkę i więcej nie odpowiadał na nasze telefony. Żałuję, że tak i nie zdołałam zadać panu Jaworiwskiemu jeszcze bardzo wielu pytań: na przykład, dlaczego w NSPU mieszczą się biura deputowanych z BJuT; dlaczego nie zorganizuje audytu majątku związkowego, jeśli uważa za niesprawiedliwe zarzuty wobec niego; dlaczego do Związku praktycznie nie przychodzą młodzi ludzie; dlaczego ostatnie wiadomości na stronie Związku są z 2008 roku. Zadzwoniłam do Anatolija Kryma, jak prosił pan przewodniczący. Jeszcze wczoraj był gotowy się spotkać, bo mówił, że przez telefon nie udziela wywiadów. Zadzwoniłam następnego dnia, aby umówić się konkretnie na godzinę, ale nie zdążyłam jeszcze pół słowa powiedzieć, jak on od razu zaczął emocjonalnie opowiadać, że jeśli przyszłemu kierownictwu nie podoba się dzisiejsza przychodnia pisarska, to można wyjść z tego wspólnego przedsiębiorstwa. „A pani pisarze powiedzieli, że 35 osobom zrobiono bezpłatną operację zaćmy?” — emocjonalnie pytał mnie. I dalej zaczął coś takiego mówić, że ja do ładu nie mogłam dojść, dlaczego miałoby to mieć znaczenie. Pan Krym powiedział, że „prymitywnie” opowie mi, jakie usługi może otrzymać pisarz. „Jeśli potrzebny jest zastrzyk, jest robiony bezpłatnie, ale leki pisarz kupuje sam, jak każdy człowiek”. I w ogóle, w którymś numerze „Literaturnej Ukrajiny” było opublikowane, jakie bezpłatne usługi może otrzymać pisarz. Zapytaliśmy pana Kryma, czy 90 hrywien za ogólne badanie krwi to demokratyczna cena dla pisarza, którego pomieszczenia są we wspólnym przedsiębiorstwie. Oświadczył, że wciągam go w niezrozumiałą dyskusję i on nie pamięta dokładnie, jakie tam są ceny dla pisarzy, ale oni na pewno mają prawo wiele rzeczy robić bezpłatnie. Potem powiedział, że w ogóle nie ma do tego głowy, bo trzeba szukać środków na przeprowadzenie drugiej tury wyborów kierownictwa Związku. W końcu oświadczył, że napisał podanie o zwolnienie, jeśli z jego pracy są niezadowoleni, i dalej będzie zajmował się tylko twórczością. — Mógłbym nie odpowiadać na wszystkie pani pytania, bo ja już odchodzę, napisałem podanie i odchodzę, bo już znudziły mi się te wszystkie gry. Swoją drogą, jestem pisarzem. Doczekamy się drugiego etapu zjazdu?

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин