Сторінка · с. 7сторінка оригіналу ↗
«Harmonia duszy» we Lwowie
Слово Просвіти, №46 за 2012 рік
— Gdybym nie był romantykiem, to dawno rzuciłbym pióro do „redakcyjnego kosza”. Romantykiem — na realistycznej podstawie! — Czy można w Ukrainie coś osiągnąć za pomocą Słowa? — Ukraina przetrwała dzięki Słowu, dlatego dzisiaj, kiedy jest ono w pewnej mierze „odkute”, trzeba naciskać na nie jak najintensywniej, gdzie tylko możliwe — i „racjonalnie”, i ofiarnie, — u kogo jak nastawiona jest dusza. Pomimo ironicznego syczenia opłaconych przez imperia błaznów. — Czy jest sposób, w jaki można wesprzeć w należyty sposób ukraińskie wydawnictwo książkowe? — Nie jestem specjalistą w tej dziedzinie. Tylko czytelnicze zainteresowanie ożywi wydawnictwo książkowe. Zatem trzeba to zainteresowanie maksymalnie podsycać nowymi, potrzebnymi utworami. — Pańskie utwory to spowiedź duszy, jak przyznaje Myrosław Doczynęć w „Wicznyku”, czy bardziej pragnienie zwrócenia uwagi czytelnika na życiowe realia teraźniejszości, na to, by naród starał się zaadaptować do współczesnych wyzwań historycznych? — Myrosław Doczynęć wspaniale włada słowem jako prozaik, ale niechby powstrzymał się od gołych pouczeń, — one psują cudowną tkankę powieściową „Wicznyka”. Jaka „spowiedź duszy”?! Po co te wielomówności?! Pisarz — nie jest takim wielkim grzesznikiem, żeby publicznie się spowiadać. Wręcz przeciwnie. Literat jeszcze wiele czegoś nieprezentowalnego ukrywa w swoich utworach. A woli wywołać do „spowiedzi” czytelnika i udzielić mu komunii jądrowym słowem, — żeby czytelnik nim przesiąkł i poczuł pewne duszewne i duchowe oczyszczenie, przynajmniej zastanowił się nad wieloma życiowo ważnymi sprawami, o których przed czytaniem nie myślał. Zatem w wielu przypadkach nie „spowiedź duszy”, a „krzyk duszy”. — Czy może w obecnym skrajnie skomercjalizowanym społeczeństwie literatura być ideologiczną? — Komercyjnie nastawieni pisarze zdarzali się zawsze. Ale byli też ofiarnicy, którzy tworzyli „ideologiczną” literaturę. Jest to możliwe i teraz. Wszystko zależy od twórczej osobowości, od stanu duszy autora, wychowania, natury talentu. — Jak nam, Ukraińcom, naprawić ten „nieszczery, bo czynami niepoparty patriotyzm”, który „musi ustąpić miejsca poważnemu, milczącemu” (Iwan Franko)? — „Nieszczery” i „milczący” patriotyzm istniał zawsze i będzie istniał obok, dopóki są ludzie o różnych życiowych dążeniach. Jeden chce „wyskoczyć” językiem, inny pragnie osiągnąć uznanie nieustanną pracą. Krzykaczowi „pyska nie zamknąć” w demokratycznym społeczeństwie. Uczciwa dziennikarstwo powinno bystrzej dostrzegać „milczących”, a z językatych „drzeć łacha”, — to też będzie sprzyjać wyrównaniu sytuacji. — Czy w tym stuleciu dojdzie do dialogu cerkwi w Ukrainie — z tym, żeby zakończył się stworzeniem jednej Pomieśnej ukraińskiej cerkwi? — Dopóki hierarchom cerkiewnym nieopłacalne jest materialnie i glorifikacyjnie zjednoczenie, dotąd nie będzie nadziei na jedną Pomieśną Ukraińską Cerkiew. Możliwe jest tylko ideologiczno-narodowe zbliżenie, — powiedzmy, Greckokatolickiej i Prawosławnej Kijowskiego patriarchatu jako narodowych cerkwi. Maksymalne zbliżenie będzie figurować jako jedna Pomieśna cerkiew — w idei! Może tego na jakiś czas — dla pokonania moskiewskiego natarcia — wystarczy… — Jest Pan autorem ponad 20 książek — zbiorów opowiadań i nowel, powieści, powieści-esejów. Która z nich — jest Pańskim najdroższym dzieckiem? — Od wszystkiego, co napisałem, nie odżegnuję się. Wszystko pisało się szczerze. Żeby być szczerym w czasach radzieckich, ściśle przestrzegałem tematów moralno-psychologicznych, gdzie udawało się omijać radziecką ideologię, nie bić jej „parowozowych” pokłonów. Teraz nie ma problemów z otwarcie narodową tematyką. Żeby tylko ciągnął do tego czytelnik… W każdej z rzeczy czuję pewne „niedociągnięcie”. Dlatego też zabierałem się za każdym razem za nowe zamysły, mając nadzieję złapać żar-ptaka szczęścia za ogon. Rozmawiał Bohdan ZALIZNIAK. Chrystyna ŁUSZYNA, uczestniczka pracowni twórczej „W Kobzarowej świetlicy” muzeum Tarasa Szewczenki Lwowskiego pałacu sztuki. W październiku urodził się wybitny ukraiński poeta i literaturoznawca Bohdan Ihor Antonycz. Dla uczczenia 103. rocznicy od dnia jego urodzin we Lwowskim muzeum historii religii odbyła się kompozycja literacko-muzyczna. Główny organizator tego wydarzenia — muzeum Tarasa Szewczenki Lwowskiego pałacu sztuki. Wszystkim zaproszonym i gościom rozdano ulotki z programem wieczoru, pod tytułem „Harmonia duszy”. W ramach tego lirycznego programu występowali utalentowani Ukraińcy ze Słowacji. Słowo wstępne wygłosił Iwan Hwat — szanowany Rusin-Ukrainiec z Łemkowszczyzny. Ciekawie było słuchać jego myśli o poecie. Do tajemnic wokół imienia Antonycza doprowadziło także odnalezienie i odnowienie jego grobu na cmentarzu Janowskim. Jednymi z „pionierów” w tym stało się małżeństwo Kałynciów. Prelegent odnalazł fascynujące wspomnienia ludzi o Antonyczu. Na przykład to, jak ten mistrz wykwintnej poezji tworzył swoje skarby. Deklamując wiersze, autor mimowolnie pogrążał się w świat melodyjnego brzmienia słowa, nie uświadamiając i nie zauważając niczego wokół. Ze wspomnień jego współczesnej „…on jakby „wyczarowywał” słowa, nad którymi nadpisywał mnóstwo synonimów i wariantów, wybierając najbardziej trafne”. Wśród obecnych na sali był poeta i prozaik Ihor Kałynęć, który nazywa Antonycza swoim nauczycielem na pisarskiej niwie. W jubileuszową 100. rocznicę od dnia urodzin sławnego poety u pana Ihora zaświtała idea stworzenia książki „Znane i nieznane o Antonyczu”, która dzisiaj jest jednym z najważniejszych źródeł biografii i otwiera zasłonę na nieznane czy zapomniane wydarzenia z życia Bohdana Ihora. Przyjemnie, że takie wydarzenie nie ominęła uwagą Lwowska rada obwodowa, przedstawiciel której też był wśród gości i wręczył prezenty uczestnikom twórczego wieczoru, powiedziawszy swoje słowo wstępne. Podczas wydarzenia publiczność delektowała się deklamowaniem wierszy Antonycza oraz pieśniami w wykonaniu Liny Hwat razem ze Słowaczkami Janą Adamišinovą i Ivetą Kosmačovą, które niezwykle subtelnie i zgodnie przekazały całą zmysłowość ukraińskiej pieśni. Główny cel święta — akcent postawiony na poetyckich osiągnięciach Antonycza. W jednym ze swoich wierszy człowiek sam pozycjonuje siebie: „Ja walczyłem z Bogiem zawzięcie”. Autor nie jest pewny, że Bóg zawsze jest obok, jednak mimo wszystko uznaje potęgę Stwórcy i znajduje harmonię w duszy. Warto tutaj przypomnieć skrzydlate powiedzenie dotyczące uogólnienia biografii Antonycza: „Jestem człowiekiem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”. Nie wiadomo, jak potoczyłby się los poety poza granicami Lwowa. Właśnie tutaj Antonycz odkrył dla siebie niepoznane krajobrazy i wymiary poezji, w których jego dusza uskrzydlona buja do dziś, inspirując i podnosząc do wysokości nowe obdarzone pokolenia. Miasto Lwa, gdzie odbyły się metamorfozy młodości Antonycza i przez kamienie wyrosły jego kwiatowe melodie, z szacunkiem przechowuje każdą chwilę pamięci o poecie światowej wielkości. Ihor Kałynęć wita uczestników święta Antonycza.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
