Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Język — DNA narodu i państwa

Слово Просвіти, №46 за 2018 рік

Taki ludobójstwo mogło się udać tylko w warunkach całkowitego milczenia. Milczenie ofiar było kontynuacją ludobójstwa, ono dalej zabijało tych, którzy przeżyli głód. Przekształcało ich w nieme i bezmyślne zwierzęta, które nie miały przeszłości, a zatem i przyszłości. I oni milczeli. Co więcej — zaczęli zapominać: tak bezpieczniej i dla siebie, i dla swoich rodzin. Dlatego Ukraińcy USRR milcząco nie zauważali wielkich zbiorowych mogił na wiejskich cmentarzach, pustych klas w szkołach. Jednak Stalin przeliczył się: nie wszyscy Ukraińcy wtedy, w 1933 roku, byli pod jego kontrolą. Miliony żyły poza granicami USRR. Mieszkańcy Zachodniej Ukrainy dowiedzieli się o tragedii zbyt późno, by jakoś jej zapobiec. Zresztą jak mogli zatrzymać celową politykę sąsiedniego państwa? Wtedy zrobili wszystko, aby zwrócić uwagę świata na straszliwą zbrodnię. W tej sprawie połączyli swoje siły dawni polityczni konkurenci. Tworzenie komitetów pomocowych, kampanie informacyjne legalnych instytucji politycznych i społecznych, krwawa zemsta na radzieckim urzędniku we Lwowie ze strony podziemnej OUN — w 1933 roku te działania już nie mogły uratować umierających. Ale one uratowały ukraiński naród. Akcje zaświadczyły: Ukraińcy, niezależnie od tego, obywatelami jakiego państwa byli, czuli się jedną wspólnotą, mimo że setki lat rozdzielały ich wytyczone przez okupantów granice. Potem, 10 lat po Hołodomorze, pamięć o nim stała się jednym z tych czynników, które popchnęły mieszkańców Galicji i Wołynia do zbrojnej walki przeciwko władzy radzieckiej. Ukraińska Powstańcza Armia stała się niesymetryczną odpowiedzią na milczącą. Zakończenie. Początek na str. 1. 9 listopada kijowscy proświcianie przeprowadzili w Narodowym Uniwersytecie Pedagogicznym imienia Mychajła Drahomanowa. Tego dnia tradycyjnie świadomi Ukraińcy piszą radiodyktando jedności narodowej. Biorą w nim udział wszyscy chętni — nawet obcokrajowcy i Ukraińcy poza granicami Ojczyzny. W uniwersytecie pedagogicznym tego dnia w przestronnej sali posiedzeń rady naukowej radiodyktando razem ze studentami i wykładowcami pisali także przewodniczący Towarzystwa „Proświta”, szef-redaktor tygodnika „Słowo Proświty” Pawło Mowczan, rektor uniwersytetu, akademik Wiktor Andruszczenko, wykładowcy — doktorzy i kandydaci nauk. Zdjęcie Heorhija Łukjanczuka. Na scenie proświcianin-kobziarz Witalij Moroz. A po napisaniu radiodyktanda uczestnicy, goście i gospodarze wzięli udział w Ogólnoukraińskiej konferencji naukowo-praktycznej z okazji Dnia Języka Ukraińskiego „Język ukraiński wczoraj, dziś, jutro na Ukrainie i w świecie”, która była poświęcona 150-leciu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Podczas pracy konferencji Pawło Mowczan wystąpił z referatem o stanie języka ukraińskiego oraz prawno-ustrojowych aspektach utwierdzenia go w statusie państwowego. Bo choć jak przykro i gorzko dziś, w Dniu Języka Ukraińskiego i Piśmiennictwa o tym mówić, ale my do tej pory nie mamy Ustawy o języku ukraińskim. Na zakończenie proświcianie wręczyli przyszłym nauczycielom prezenty — książki wydane przez WC „Proświta”. Wśród nich — Ukraińsko-rosyjski słownik frazeologiczny. W krótkim przedmowie do słownika wydawnictwo zaznacza, że „bardzo rzadko zdarza się wydawcom dawać drogę w świat książkom, których autorzy są nieznani. A zwłaszcza, jeśli jest to tak skomplikowany gatunek, jak słownik”. Okazuje się, że i takie rzeczy zdarzały się w naszej tragicznej historii. Dokładniej o tym wydaniu mowa w przedmowach Pawła Mowczana i Petra Wolwacza. W swoich przemówieniach, wykładach, artykułach, jak i w przedmowie, Pawło Mowczan zaznacza: „Jaki nieogarniony i niezgłębiony jest świat Słów, które kształtują nie tylko pamięć naszą, ale i wytwarzają emocjonalno-sensową czasoprzestrzeń. Słowa są prawdziwymi pośrednikami między nami obecnymi i nieobecnymi, między niebem i ziemią, między człowiekiem i Bogiem. Dlatego nie przypadkiem Słowo — ubóstwione, bo na początku było... Na początku i pozostaje, bo „przez nie wszystko się stało...” Więc rzeczywiście wolna, soborna i niepodległa Ukraina może zaistnieć pod warunkiem, że kamieniem węgielnym budowy państwa niezachwianie stać będą nie tylko silna armia, Kościół lokalny, ale przede wszystkim ukraiński język państwowy. Mykoła CYMBALUK

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин