Сторінка · с. 7сторінка оригіналу ↗
Z punktu widzenia siwowłosej mądrości
Слово Просвіти, №47 за 2012 рік
I. ZUBRYCKI, W. PYŁYPENKO, Berdiańska „Proświta” Obecni mieli rzadką okazję zagłębić się w ponad półwieczną dramatyczną, tragiczną i zarazem heroiczną przeszłość ukraińskiej ziemi, ponieważ na święcie byli obecni jedni z najstarszych mieszkańców miasta — każdy ma już ponad 90 lat: to uczestnik II wojny światowej Ołeksandr Omelianowycz Chomienko oraz Mykoła Ołeksijowycz Cholawko — w przeszłości łącznik OUN, represjonowany. Mimo tak sędziwego wieku Ołeksandr Omelianowycz, artysta ludowy, kontynuuje malowanie, organizuje wystawy, a Mykoła Ołeksijowycz bierze aktywny udział w pracy Berdiańskiego Miejskiego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki. Oto co powiedzieli ci mądrzy mężczyźni. Mykoła Ołeksijowycz Cholawko: „Nie siedziałem w zaciszu, lecz walczyłem” — Urodziłem się 27 października 1921 r. na ziemi kubańskiej, stanica Połtawska, chutor Kozaczyj, jestem Ukraińcem. Mój rodowód po matce i po ojcu jest ukraiński, kozacki. Na Kubaniu wszyscy mówili po ukraińsku. Kiedy naziści okupowali Dniepropetrowsk, gdzie wtedy przebywałem, nie słyszałem o działaniach radzieckich partyzantów. Za jednego zabitego żołnierza Niemcy rozstrzeliwali 50 cywilnych mężczyzn, za zabitego oficera — 100. Latem 1942 roku w Dniepropetrowsku, na stadionie „Łokomotyw”, Hałyna JEHOROWA, ZOO Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” poznałem chłopaka z Zachodniej Ukrainy. Na spotkaniach dawał mi ulotki, w których opowiadano o walce OUN-UPA w lasach Zachodniej Ukrainy przeciwko niemieckim okupantom, Polakom, a przeciwko komunistycznym partyzantom w bój nie wchodzili. Przytaczał takie fakty: kiedy Polacy palili wsie, gdzie mieszkali Ukraińcy, pozwalano uczyć się w gimnazjach tylko tym Ukraińcom, którzy stawali się katolikami. Po raz pierwszy dowiedziałem się od niego, że kiedy Niemcy weszli do Lwowa, to OUN proklamowała Ukrainę niepodległym państwem, że cały rząd Ukrainy pod przywództwem J. Stećki, S. Bandery aresztowano, że OUN zeszła do podziemia. Opowiadał o tragedii w Kijowie, kiedy cały sztab OUN i Ołenę Telihę Niemcy rozstrzelali w Babim Jarze, że ona w celi napisała słowa, które stały się sztandarem walki OUN: „Za krew, za łzy, za ruinę — zwróć nam, Boże, Ukrainę”. Ten chłopak z Zachodniej Ukrainy opowiedział, że Bandera jest aresztowany i przebywa w niemieckim więzieniu. Dał mi broszurę z przysięgą ukraińskiego nacjonalisty „Zdobędziesz państwo ukraińskie albo zginiesz w walce o nie...” i inne. Pewnego razu zapytał mnie: „Jak ty, Mykoło, odnosisz się do OUN?”. Powiedziałem, że byłoby dobrze, gdyby mnie przyjęto w szeregi OUN. Mykoła Dyriawko, tak nazywał się ten chłopak, powiedział, że to bardzo odpowiedzialne i tylko jeśli jesteś gotów umrzeć za Ukrainę, to wstępuj. „Tak, nie boję się umrzeć za Ukrainę” — odpowiedziałem i wypowiedziawszy to, poczułem, jak po moim ciele przebiegły „mrówki”. Otrzymałem pseudonim „Amur” (od słowa Amur-Naddnieprze, które znajduje się na lewym brzegu Dniepru). Tak zostałem członkiem OUN. 27 marca 1945 roku aresztowały mnie organy NKWD. Oskarżenie przedstawiono z art. nr 11 oraz 54/a radzieckiego Kodeksu Karnego, nazwisko śledczego — Masłow. Jakoś na przesłuchaniu powiedział mi: „My, moskowskije kommunisty, nakormim was, chachłow, waszej ziemloj”. Śledztwo prowadzono w nocy. Za każdym razem, gdy prowadzili na przesłuchanie, wydawało się, że zaraz zaczną karmić mnie moją ziemią… Sądziła mnie tak zwana „trójka”. Dowodów materialnych nie było, świadków też. Dano mi 10 lat zamkniętych specjalnych obozów. Przebywając w obozie, nie żałowałem, że poszedłem do OUN. Męczyłem się, cierpiałem, ale byłem zadowolony, że nie siedziałem w zaciszu, lecz walczyłem o los swojego narodu, swojej nacji. Jeśli chodzi o pojednanie walczących stron, porozumienie, to w UPA był rozkaz — nie wchodzić w walki z Armią Czerwoną — i żołnierze nie strzelali, bo czerwoni bojownicy też bronili Ojczyzny. Żaden z nas, Ukraińców, nie był z bronią w ręku w Rosji, ale kiedy szli na nas okupanci — czy polscy, czy radzieccy, czy niemieccy — my broniliśmy swojej ziemi. Ołeksandr Omelianowycz Chomienko: „Bądźcie wszyscy zdrowi i słuchajcie nas!” Urodziłem się 15 lutego 1922 roku. Chciałem zostać marynarzem. Walczyłem w moskiewskim okręgu, odznaczony orderem Wojny Ojczyźnianej 2. stopnia, medalami „Za obronę Moskwy”, „Weteran PWO”. Obecnie jestem artystą, moje obrazy zdobią muzea wielu miast Ukrainy oraz za granicą. Podstawą dobrobytu każdego państwa jest jego wewnętrzny spokój, wzajemne zrozumienie i wzajemny szacunek obywateli. Niestety, u nas tylko niezgoda: to wprowadzają język rosyjski, to propagują wrogość w stosunku do mieszkańców Zachodniej Ukrainy. Walczyłem w II wojnie światowej pod Moskwą i też słyszałem wtedy komunistyczną propagandę, która negatywnie charakteryzowała zachodniaków. Choć w rzeczywistości mieszkańcy zachodnich obwodów to ludzie pobożni i nie popełniali zbrodni. Zawsze szanowałem żołnierzy OUN-UPA. Jestem przekonany, że nacja, która walczyła o niepodległość, z punktu widzenia prawa międzynarodowego jest stroną walczącą. Dawno trzeba uznać na Ukrainie, na ukraińskiej ziemi weteranów UPA za stronę walczącą. W Berdiańsku w obwodzie zaporoskim odbyły się uroczystości z okazji Dnia Ukraińskiego Kozactwa i 70. rocznicy powstania UPA.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
