Сторінка · с. 4сторінка оригіналу ↗
Wołodymyr OHRYZKO: «Budujmy demokratyczne państwo typu europejskiego»
Слово Просвіти, №48 за 2012 рік
— Wołodymyrze Stanisławowiczu, spotykamy się w rocznicę Pomarańczowej Rewolucji, w Dniu Wolności. Czym dla Pana jest wolność? — Spędziłem na Majdanie bardzo dużo czasu, dla mnie to nie jest formalna data, a część życia, wszak dla każdego normalnego człowieka najważniejsze jest poczucie wolności. Niestety, wolność jest obecnie zagrożona i lekceważona. Ale jestem optymistą i uważam, że wolność dla ludzi nie jest pustym słowem, a częścią ich istoty. I dlatego mamy ukraińską perspektywę. — Jaka jest Pana ocena wyników wyborów parlamentarnych? — Społeczeństwo, pomimo nacisków, zamachu na wolność mediów i prawa człowieka, budzi się z letargu obojętności i pesymizmu. Partia władzy poniosła druzgocącą klęskę w głosowaniu na listy, i gdyby nie manipulacyjne zmiany w ordynacji wyborczej, znalazłaby się w „świetlanej izolacji”. Tutaj, niestety, trzeba wspomnieć, że opozycja również przyłożyła rękę do przyjęcia tej ustawy i wzięła na siebie część odpowiedzialności za to, co otrzymaliśmy — te naruszenia, fałszerstwa. A przekonywano nas, że ta ustawa uniemożliwi takie rzeczy. Ale społeczeństwo nie będzie tolerować zniewagi i wkrótce sytuacja zacznie się radykalnie zmieniać. — Porażka sił narodowo-demokratycznych, której przejawem było fiasko partii „Nasza Ukraina” wspólnie z UNP i KUN. Jak to wyjaśnić i co najważniejsze — co dalej? — Nieprawidłowo jest mówić, że idea narodowa poniosła porażkę. Ponieśli ją ci politycy, którzy nie zaproponowali społeczeństwu realnego wyjścia z sytuacji. Dlaczego tak się stało? Te partie nadal pozostają postradzieckimi, partiami wodzowskimi, gdzie w rzeczywistości nie ma lub jest bardzo mało wewnątrzpartyjnej demokracji, gdzie o wszystkim decyduje nie społeczność partyjna, a liderzy i ich otoczenie. Dzisiaj na Ukrainie dotyczy to także innych partii, zarówno opozycyjnych, jak i nieopozycyjnych. Jak żartował kiedyś znany rosyjski polityk: „cokolwiek byśmy budowali, wychodzi KPZR”. Dlatego nie dziwi, że te partie narodowo-demokratyczne, zwłaszcza po rozczarowaniach ostatnich lat, dały taki, a nie inny wynik, a ludzie, którzy chcą widzieć realizację swoich narodowych marzeń, oddali głosy na „Swobodę”. Jej dość wymowny wynik świadczy o tym, że ten segment w naszym społeczeństwie istnieje. Gdyby przed wyborami sformowano w nowy sposób i choć trochę „wypromowano” siłę narodowo-patriotyczną, stworzoną według europejskich zasad, jestem przekonany, że nie tylko weszłaby do parlamentu, ale uzyskałaby 10%. Niestety, takiej partii w momencie wyborów nie było. Próbę stworzenia jej na bazie partii Ukraińska Platforma „Sobór” podjęto, ale nie było już czasu na jej realizację. To jednak nie oznacza, że siły narodowo-patriotyczne zaprzestały swojej pracy, wręcz przeciwnie, nabiera ona tempa. Obecnie pracuje kilka grup w Kijowie i obwodach w celu budowania nowej siły politycznej według standardów europejskich, gdzie mowa byłaby o pełnej przejrzystości finansowania, zupełnie innych zasadach formowania organów kierowniczych, list partyjnych, otwartych i opartych na rywalizacji. Mam nadzieję, że w najbliższym czasie etap przygotowawczy zostanie zakończony i wyjdziemy do ogółu Ukraińców z propozycjami. Będziemy tworzyć nowe struktury: będzie to zarówno ruch społeczno-polityczny, jak i nowa siła polityczna, które będą się wzajemnie uzupełniać i jednoczyć ludzi chcących żyć w cywilizowanej, demokratycznej Ukrainie. Bo to, co dzisiaj mamy, to zamiana pojęć. Chcemy zjednoczyć ludzi według innych zasad. Ta siła będzie bronić interesów narodowych Ukraińców. Ale musimy powiedzieć otwarcie: to proces nie na jeden rok. — Mówi Pan o pracy, którą prowadzi partia Ukraińska Platforma „Sobór”, z którą szedł Pan do wyborów, będąc w czołówce jej listy partyjnej? Czym zakończy się ta praca — stworzeniem nowej partii, zjednoczeniem wokół istniejącej? — Obecnie nie należę do żadnej z sił politycznych. Byłem na społecznej liście kandydatów wspomnianej partii, którzy nie byli jej członkami. Kierownictwo partii zaproponowało działaczom społecznym — i uważam to za unikalną sytuację w polityce — wzięcie udziału w wyścigu, aby stworzyć możliwość tego społecznego „windy” dla ludzi, którzy chcą zmienić sytuację. Bo w innych partiach dążą do wykorzystania działaczy społecznych do celów partyjnych. Tutaj podejście było inne: społeczność, która lepiej wie, co niepokoi społeczeństwo, stała się podstawą listy społecznej. Wspomniana praca jest obecnie prowadzona nie tylko na bazie Ukraińskiej Platformy „Sobór”, działa kilka platform społecznych, które pracują nad tym, jak zmienić kraj. A kiedy propozycje zostaną omówione, przeprowadzimy coś w rodzaju zgromadzenia społecznego, zaproponujemy utworzenie zarówno ruchu społecznego, jak i nowej siły politycznej. — Chodzi o stworzenie partii? — Tak, bo właśnie poprzez partię jako narzędzie walki politycznej można dzisiaj na Ukrainie realizować różne idee. Oczywiście, jeśli przygotowane propozycje społeczności i partii „Ukraińska Platforma „Sobór” się pokryją, to kwestia rozwiąże się sama. W statucie partii już zapisano bardzo ważne, fundamentalnie nowe podejścia do budowania partii nowego typu. Dlatego mam nadzieję, że będziemy mieli wspólne stanowisko. — Proponuje Pan te idee partiom, o których wspominaliśmy i które obecnie znajdują się na marginesie życia politycznego? „Naszej Ukrainie”, UNP, KUN, pozostałościom innych partii? A jeśli każda partia zacznie formować coś wokół siebie? — Dyskusja na temat tych idei toczyła się od stycznia 2012 roku do początku kampanii wyborczej. Te idee nie zostały przyjęte, w szczególności przez „Naszą Ukrainę”, dlatego wystąpiłem z jej szeregów, bo nie widziałem perspektyw (a wybory to potwierdziły) w tych formach pracy, które ukształtowały się w partiach startujących pod szyldem „Naszej Ukrainy”. — Brakuje tam demokracji? — Brakuje tam demokracji i praktycznych działań dla osiągnięcia celu, trzeba wsłuchiwać się w głos szeregowych członków partii. To właśnie stało się przyczyną takich wyników podczas wyborów. — Wielu członków tych partii w wyborach głosowało na inne partie. To absurdalna sytuacja. — Co więcej, setki członków tych partii pracowały w sztabach innych partii. To nie jest normalne. A dlaczego tak robili? Bo nie wierzą w to, co dzieje się w tych samych partiach. Dlatego chcemy tworzyć partię z ludzi, którzy nie idą potrzymać flagę za pieniądze, a są gotowi włożyć swoje środki, czas i siły w sprawę społeczną. I w ciągu pewnego okresu wyjdziemy z tymi ideami do ogólnoukraińskiej społeczności. — Ukraina i Rosja: relacje dwóch państw po naszych wyborach. — Nic w tych relacjach się nie zmienia: pozostaną takimi, jakimi chce je widzieć Rosja. Według zasady: kierownik — wykonawca, Rosja — Ukraina. Zgadzam się z opinią I. Łosiewa, który o dzisiejszej Rosji mówi jako o imperialnej i beznadziejnie despotycznej. Czy więc warto czekać na zmiany? Jeśli chodzi o budowę niezależności energetycznej, przynajmniej są oznaki, że ta nasza władza robi więcej niż poprzedni rząd. Zmniejsza się — niemal dwukrotnie — zakup rosyjskiego gazu. Rozpoczyna się budowa nowego terminalu skroplonego gazu w obwodzie odeskim. Planuje się na ten okres budowy wynająć amerykański pływający zakład skroplonego gazu. Zwiększa się wydobycie własnego gazu, szuka się nowych źródeł jego dostaw — zawiera się kontrakty nawet z Niemcami. Czyli, wykorzystując różne możliwości, można zmniejszyć zależność energetyczną od Rosji co najmniej dwukrotnie. Na to poprzednie kierownictwo rządu nie zwracało uwagi, a wręcz sprzyjało zależności energetycznej od Rosji. Z punktu widzenia obiektywnych interesów naszego państwa, zmniejszenie zależności energetycznej od Rosji, doprowadzenie jej do 25—30%, jak to jest w krajach Unii Europejskiej, jest absolutnie uzasadnione. I oto reakcja Moskwy — jest strasznie rozgniewana, gdyż słabnie jeden z głównych instrumentów wpływu na Ukrainę. Jednocześnie nie możemy zapominać ani o porozumieniach charkowskich, kiedy wbrew naszej Konstytucji przedłużono na 25 lat pobyt rosyjskiej floty na Ukrainie, ani o ustawie językowej, skierowanej na zniszczenie ukraińskiej tożsamości, ani o próbach fałszowania ukraińskiej historii. Wszystko to po zmianie władzy wróci „na swoje miejsce”: Ukraina będzie bronić swoich interesów narodowych. — Energetyka to ważny, ale nie jedyny instrument wpływu Rosji na Ukrainę. Jest jeszcze sfera gospodarki, wciąganie Ukrainy w unie celne i inne. — Niedawno po raz kolejny próbowano nas zwabić do Unii Celnej podczas rozmów premierów obu krajów w Moskwie. Prawda, ograniczyliśmy się tylko do oświadczeń: „To dobrze, ale pomyślimy”. Czyli bezpośredniego pragnienia wstąpienia do Unii Celnej w Kijowie nie ma. Nieprzypadkowo zastosowano formułę „3 plus 1”, co oznacza: wy we trójkę się jednoczcie, a my na Ukrainie zobaczymy, co z tego wyjdzie. To absolutnie normalne podejście. A w rządzie są tacy, którzy teoretycznie myślą o tych uniach, i tacy, którzy praktycznie dążą do rozwijania relacji z Unią Europejską na podstawie Umowy stowarzyszeniowej.
Jeśli chodzi o UE, bardzo zasmuciło mnie oświadczenie przedstawicieli opozycji, że będą doradzać Unii Europejskiej, aby nie zawierała Umowy z Ukrainą, dopóki nie spełni ona pewnych wstępnych wymagań. — Czy chodzi o ustalenie uczciwych wyników wyborów, uwolnienie więźniów politycznych? — To nieodpowiedzialne stanowisko sił opozycyjnych, gdyż w ten sposób podważa się interesy strategiczne. Mam nadzieję, że liderzy opozycji rozumieją, co oznacza zawarcie tej Umowy. Jeśli nie rozumieją, wyjaśnię: oznacza to, że Ukraina przekracza cywilizacyjny Rubikon i deklaruje: ostatecznie wybieramy europejską drogę rozwoju. Zwlekanie z podpisaniem to gra na korzyść tych sił, które nie chcą takiego kroku Ukrainy. I choćby jak to uzasadniano, to cudza gra. — Czyli Stowarzyszenie jest ważniejsze od tej listy wymagań opozycji wobec władzy? — Stowarzyszenie to strategia, a wymagania to taktyka. Otóż, jeśli myśleć o Ukrainie strategicznie, to jest to zawarcie Umowy stowarzyszeniowej. A jeśli myśleć o tym, jak komu przypodobać się w tej sytuacji, to wtedy mówimy o wymaganiach. Tym bardziej, że one nigdy się nie skończą. Ważne, że liderka opozycji Julia Tymoszenko, która obecnie przebywa w więzieniu, również publicznie oświadczyła, zwracając się do europejskich liderów, aby nie wiązali kwestii jej uwolnienia ze stowarzyszeniem Ukrainy z UE. — Co oznaczają wyniki niedawnych wyborów parlamentarnych w Gruzji, kiedy przegrała partia prezydenta Saakaszwilego? Czy to porażka kolorowych rewolucji na obszarze poradzieckim? Czy błędy tamtejszej władzy? Czy „ręka Moskwy”? — Wewnętrznym czynnikiem wydarzeń w Gruzji są rudymenty poradzieckiej psychologii społeczeństwa. Ludzie zmęczyli się zmianami, które przeprowadzała władza. Bez wątpienia władza rzeczywiście dopuściła się pewnych rzeczy, których nie powinno być w demokratycznym społeczeństwie: to przypadki „kumoterstwa”, autorytaryzmu, „naciskania” na nie swój biznes, co wpływało na ogólne nastroje i zmniejszyło pewną liczbę zwolenników poprzedniej władzy na korzyść opozycji, która wygrała wybory. Ale zadziałał też czynnik zewnętrzny. Rosja widzi w kolorowych rewolucjach zagrożenie dla siebie. Każdy demokratyczny kraj na obszarze poradzieckim to wyzwanie dla totalitarnej Rosji. I ten eksces w gruzińskich więzieniach, który wykorzystano na kilka dni przed wyborami, choć chodziło o wydarzenia sprzed roku, nie był przypadkowy. Tak pracują dobrze przygotowane służby specjalne. Dlatego była to zaplanowana akcja, której celem było przedstawienie władzy w negatywnym świetle. — Kraje byłego bloku socjalistycznego i kraje bałtyckie już odeszły od Rosji. Pozostaje jej pilnować innych terenów byłego ZSRR? — Pamiętamy przecież, że to credo prezydenta Rosji Putina — odnowić dawny ZSRR, niech już bez krajów bałtyckich. Idee „ruskiego miru”, Unii Eurazjatyckiej to cel rosyjskiej polityki zagranicznej. Szczególnie niepokoją Rosję Ukraina, Gruzja, Mołdawia, gdyż tutaj dążą do innych systemów tworzenia państwa niż w Rosji, przynajmniej próbują odejść od tego „sowka”, który do dziś tam dominuje. A to zagrożenie dla ich planów stworzenia nowej „wspólnoty”. To będzie trwało. A ta wypowiedź Putina, że plan agresji przeciwko Gruzji opracowano jeszcze w 2006 roku, świadczy, że nasze podejrzenia nie są bezpodstawne. Rozmawiał Petro ANTONENKO. Wołodymyr Ohryzko, minister spraw zagranicznych Ukrainy za prezydentury W. Juszczenki, jako dyplomata uważnie śledzi sytuację międzynarodową. Obecnie aktywniej włącza się w ukraińskie życie społeczno-polityczne. Jego próby zreformowania „Naszej Ukrainy” zgodnie z wymogami czasu nie zostały poparte w partii i zakończyły się wyjściem polityka z jej szeregów. Obecnie prowadzi aktywną działalność społeczną w celu odnowienia sił narodowo-demokratycznych, ich zjednoczenia po ciężkiej porażce w wyborach parlamentarnych. Zatem uwadze czytelników „Słowa Proświty” polecamy wywiad z Wołodymyrem OHRYZKĄ.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
