Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

poezja

Слово Просвіти, №49 за 2011 рік

Nadia KYRIAN Zdjęcie autorki Spotkanie otworzył kierownik muzeum Mykoła Płachotniuk. Opowiedział, jak zainteresował się twórczością Kijowskiej szkoły poetów, o której dowiedział się w drugiej połowie lat 60. XX wieku, będąc na wieczorze w Domu Nauczyciela. Ta poezja, której początkowo nie rozumiał, z czasem go urzekła. Ponieważ jest to zjawisko niełatwe, postanowił zaprosić specjalistów, badaczy twórczości Wałerija Illi. Dlatego wieczór zorganizowano w formacie okrągłego stołu. Wałerij Illa to zdumiewający poeta i niezwykły człowiek. On nie pisał wierszy, on nimi żył. O tym mogę zaświadczyć jako naoczny świadek. W żadnej rozmowie nie omijał tego tematu. Pamiętam, jak ważne było dla niego zdefiniowanie poezji. Długo do tego dążył i, jak świadczy Wałentyna Otroszczenko, ostatecznie określił to tak: „Poezja to obraz soborowej duszy narodu, który nie ma granicy między umarłymi a żywymi”. Ten obraz tworzył przez całe życie, ani razu nie ustąpił ze swoich przekonań. Znam wielu godnych ludzi, ale tylko podczas rozmowy z Wałerijem po prostu fizycznie czułam, że chcę wzrastać i jaśnieć duszą, stawać się uczciwszą, lepszą. Bohdan Bojczuk określił to, co najważniejsze: „Głównymi filarami, które podtrzymują twórczość Illi, są Szewczenko, kozaczyzna, religia oraz wiejski byt. Te główne motywy przeplatają się z podrzędnymi, przenikają niemal każdy wiersz i tworzą dziwną ogólną kanwę twórczości poety”. Warto przytoczyć wiersz, którym Bohdan Bojczuk się zachwyca i na przykładzie którego można zrozumieć twórcze zasady Wałerija Illi: wiatr kołysze kołyskę na kalinie matka bieli duszę pieśnią pochyliła się nad kołyską wyleciało z niej słowiczę w pieśń kołysze matka na kalinie puste gniazdeczko „Pierwsze, co rzuca się w oczy, to unikalny surrealizm, głęboko zakorzeniony w ukraińskiej tradycji, pieśniowej i rytualnej — uważa Bohdan Bojczuk. — Przez pryzmat tego surrealizmu Illa patrzył na byt, przez ten pryzmat przepuszczał swoją poezję. Widzimy w tym wierszu także tradycyjne paralelizmy (wiatr kołysze kołyskę — matka kołysze gniazdo) oraz pieśniowe zdrobnienia. I trzeba dłużej się zastanowić, by pojąć, o czym mowa w tym wierszu. Albo trzeba przeczytać motto. Oto ono: Hej! Lulaj, lulaj, dziecię moje, przy cerkwi miejsce twoje. Przy cerkwi na pagórku, dam ci bracie dolinkę. Zatem wiersz o śmierci dziecka — tak naturalny, spokojny, wszystko przyjmujący i rozświetlony od wewnątrz. Podobnego wiersza o śmierci nie spotkałem w żadnej poezji. Wiersz ten wskazuje także na nieomylnie indywidualny styl Illi. Jego z nikim innym pomylić nie można”. Ołeksandr Chomenko, autor artykułu o Wałeriju Illi, wydrukowanego w almanachu „Artanija”, uzupełnia tę charakterystykę. „Samą tą postacią otwiera się inny wymiar tradycji, tradycji twórczej, która ukraińską obyczajowość kontynuuje, a nie imituje. Kiedyś Kostomarow w pięknym eseju powiedział, że „Kobziarz” Szewczenki to rzecz, której naród nie napisał, ale mógłby napisać

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин