Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

CZY ZACZNIEMY ODRODZENIE MUZEUM M. LEONTOWYCZA W DNIU JEGO URODZIN?

Слово Просвіти, №49 за 2011 рік

W „Słowie Proświty” (nr 3 z 2011 r.) pisarka Hałyna Tarasiuk w artykule „Tragicznie hojny los” poruszyła bolesny dla Ukrainy temat pamięci historycznej, temat niewłaściwego honorowania wybitnych ludzi, co obserwuje się w stosunku władz i społeczności do lokalnych placówek muzealnych, takich jak muzeum Mykoły Leontowycza w Markiwce, wsi w rejonie teplickim obwodu winnickiego, gdzie światowej sławy kompozytora 90 lat temu zabił „agent ujezdczeka Hryszczenko” 23 stycznia 1921 roku. W następnym, 2012 roku, światowa społeczność będzie obchodzić 135. rocznicę urodzin Leontowycza, którego hojny talent uczynił ukraińską pieśń ludową dziedzictwem ludzkości. Co zrobiono dla uwiecznienia pamięci kompozytora w tym czasie, jak idą przygotowania do jubileuszu oraz o życiu duchowym ukraińskiej prowincji — rozmowa z naczelnikiem wydziału kultury i turystyki Teplickiej Rejonowej Administracji Państwowej Wiktorem PROKOPENKĄ. — Wiktorze Wołodymyrowyczu, wielu ludzi, nawet rodowitych mieszkańców rejonu teplickiego, uważa nasz kraj niemal za „koniec świata”, choć geograficznie jest on położony w samym centrum Ukrainy. Nie zważając na oddalenie od stolicy i wielkich magistrali, ludzie żyją tu pełnym życiem duchowym oraz kulturalno-artystycznym. A jednak, panie Wiktorze, jak to jest być „ministrem kultury” jednego z „najgłębszych” rejonów ukraińskiej prowincji? — Myślę, że na naszym „końcu świata” z kulturą są te same problemy, co w każdym rejonie stolicy czy dużego centrum obwodowego. To — trudności finansowe. A jednak dzięki środkom budżetowym, datkom od lokalnych darczyńców i środkom z usług płatnych udało nam się wzmocnić bazę materialno-techniczną Rejonowego Domu Kultury i wiejskich placówek kultury: wyremontować foyer biblioteki rejonowej dla dorosłych, kupić projektor, mikrofony, niektóre elementy strojów dla zespołów artystycznych. Jednak aktualnym pozostaje zakończenie remontu RDK, odnowienie ekspozycji gabinetu metodycznego, konieczne jest zakupienie kompletu instrumentów dla orkiestry dętej, szeregu instrumentów muzycznych, ukraińskich strojów narodowych i kostiumów dla uczestników zespołów choreograficznych… Pomóc w remoncie wiejskim placówkom kultury… Oto i trzeba skromne możliwości finansowe rekompensować szczerym entuzjazmem i miłością do piękna teplickich rolników oraz inteligencji. Jeśli chodzi o geografię, to chyba ona też wpływa, bo żyć w tak przyjaznym, kwitnącym kraju i nie śpiewać — to po prostu grzech… Zresztą z historii wiemy, że od wieków na Tepliczczyźnie żyli utalentowani, energiczni ludzie, którzy umieli i niwę orać, i szablą machać, i pieśni śpiewać. Choć pierwsze pisemne wzmianki o naszym kraju jako pograniczu Księstwa Litewskiego pojawiły się dopiero w XV wieku, pozostałości osad kultury trypolskiej, czerniachowskiej i zarubinieckiej świadczą, że życie tu tętniło Wyroby teplickich mistrzów ze słomy jeszcze przed naszą erą, a naszymi najbliższymi przodkami były wojownicze i tajemnicze plemiona uliczów. Początkowo Teplyk nazywano Smiłhorod (tak Teplyk jest oznaczony na mapie Beauplana z 1648 roku), co świadczy o śmiałości i wolnościowych dążeniach naszych pradziadów. Tepliccy rolnicy, garbarze, kowale brali udział w wojnie wyzwoleńczej pod wodzą Bohdana Chmielnickiego (1648—1654). Teplyk wchodził w skład pułku umańskiego. Więc kiedy w maju 1652 roku przez nasze miasteczko przechodziło wojsko kozackie na Humań, dołączyło do niego wielu mieszkańców, którzy później wzięli udział w bitwie pod Batohem, zakończonej pogromem wojsk polskiej szlachty. Nasi krajanie nie tylko chodzili na Humań z pułkami Maksyma Zalizniaka, ale i w 1755 roku rozgromili majątek lokalnego feudała. Witał naszymi łanami i legendarny duch Karmeluka… Na początku XX wieku, w okresie rewolucji i wojny domowej na naszych terenach ścierali się w pojedynku Austriacy, białopolacy, petlurowcy, oddziały Wołyncia i bolszewickie oddziały Pierwszej Armii Konnej… Więc żadne wydarzenie o znaczeniu światowym nie ominęło naszego rejonu… — Skoro już tak zagłębiliśmy się w historię, to kto i dlaczego przemianował Smiłhorod na Teplyk? Jakie jest pochodzenie tego słowa? I czy nie zamierza Pan przywrócić historycznej sprawiedliwości? — Możliwe, że nazwa Smiłhorod nie podobała się polskim panom — hrabiom Potockim, którym Teplyk przeszedł we władanie od księcia Ostrogskiego. Potem był własnością magnatów Żabokrzyckich i Kalinowskich i, być może, bardzo przypominał im minioną kozacko-hajdamacką sławę… Opinie naszych krajoznawców o pochodzeniu nazwy Teplyk są podzielone: jedni mówią, że wzięła się od rzeki Tepłyczki, inni uważają, że w dawnych czasach teplikami lokalni osadnicy nazywali piwnice, w których w czasie pokoju przechowywali zbiory z pól, a w złej godzinie ukrywali się przed koczowniczymi najeźdźcami. A może nazwę miasteczku dał lekki i ciepły wiatr stepowy — teplyk, albo gościnność i serdeczne ciepło lokalnych mieszkańców? Jak by nie było, od nazwy naszego centrum rejonowego robi się tak ciepło i przyjaźnie na duszy… więc czy warto ją zmieniać?.. — Chyba ma Pan rację… Przejdźmy więc od historii do teraźniejszości, a mianowicie do kultury, o której zapominają, kiedy trzeba dawać pieniądze, a wspominają, kiedy trzeba się czymś pochwalić. Rejon teplicki ma się czym pochwalić… — Naprawdę mamy co pokazać ludziom: i katolicki kościół Najświętszej Maryi Panny, zbudowany w 1822 roku w Tepliku, i cerkiew św. Mikołaja w Załużżu z końca XIX wieku, i cerkiew Opieki Matki Bożej we wsi Karabeliwka, założoną w 1747 roku, świątynię Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy z 1887 roku we wsi Kywacziwka, św. Michała w Skarżeniwce — zbudowaną w 1785 roku, oprócz tego — muzeum Bohatera Związku Radzieckiego Mykoły Woroncowa w Tepliku i pałac hrabiego Stanisława Potockiego w Udychu, zabytkowy młyn we wsi Połohy, wreszcie uroczysko Butowa, które przygarnęło powstańczych hajdamaków… Prawie każda wieś ma swoje muzeum krajoznawcze lub izbę, gdzie można dowiedzieć się o jej niepowtarzalnej historii, pełnej niestrudzonej pracy i walki o wolność oraz niepodległość… Jeśli chodzi o „zieloną turystykę”, to możemy zaproponować wypoczynek w malowniczej wsi Zawadiwka nad brzegiem Bohu Południowego, z zakwaterowaniem w sektorze prywatnym… — Boję się pomylić, ale moim zdaniem dzisiaj na naszej dawnej Smiłhorodczyźnie obserwuje się wprost kulturalny, a dokładniej folklorystyczno-pieśniarski boom. Potwierdził to również raport twórczy jej samo- działalnych zespołów, który odbył się niedawno w sąsiednim mieście powiatowym Hajsyn. Mówią, że utarliście nosa sąsiadom, z którymi macie dawną rywalizację? — Kiedyś rejon teplicki wchodził w skład rejonu hajsyńskiego, a w 1966 roku został utworzony rejon teplicki i staliśmy się samodzielni. Stąd też duch rywalizacji, skądinąd bardzo dobroczynny. Oto i w tym roku na twórczym przeglądzie amatorskich zespołów rejonu „Kwitnij, Tepliczyzno, chlebem i pieśniami”, poświęconym 20. rocznicy Niepodległości Ukrainy, który odbył się w Hajsynie, każda wspólnota wiejska (a to 34 placówki kultury) przedstawiła wszystko, co najlepsze: od wytworów ludowych mistrzów różnych gatunków po kulinarne cuda: potrawy i wypieki. Szczególnie oczarowała sąsiadów i przedstawicieli z obwodu umiejętność naszych gospodyń pieczenia korowajów. Oprócz tego spodobał się także ponad dwugodzinny koncert, który rozpoczął się choreograficzno-literacką kompozycją „Błogosławiona ziemio moja — Tepliczyzno” w wykonaniu wzorowego amatorskiego zespołu choreograficznego „Fantazja” Rejonowego Domu Kultury pod egidą Ludmyły Juchymczuk. Także w koncercie wzięły udział zespoły różnych gatunków: męski kwartet pracowników organów państwowej władzy wykonawczej pod kierownictwem Mykoły Ilnyćkiego, studio wokalne „Perłynka” Domu Twórczości Dziecięcej, zespół wokalny „Lubystok”, ludowy amatorski chór akademicki „Widrodżennia” (kier. Mykoła Sokotniuk), orkiestra dęta (kier. Witalij Chimicz) oraz męski kwartet „Smiłhorod” rejonowego domu kultury, chór kameralny „Perwocwit” domu kultury w Soboliwce, kwartet „Rapsodija”, zespół bandurzystów „Poswit” Teplickiej Szkoły Muzycznej, żeński zespół wokalny „Jaworyna”, grupa estradowa „SzyK”, zespoły folklorystyczne: „Berehynia” — z Orliwki, „Podolany” z Bdżilnej, „Nadija” wiejskiego klubu w Pobirowie, „Wasyłycha” — z Załużżia, „Kalyna” — z Mysariwki… Wszystkich nie sposób wymienić, wszak w rejonie działa 80 zespołów wokalno-chóralnych, 12 instrumentalnych, 17 choreograficznych, 22 teatralne… Skądinąd niemal każdy z tych zespołów jest laureatem prestiżowych konkursów, na przykład Międzynarodowego festiwalu twórczości dziecięcej „Słowiański wieniec”, ogólnoukraińskich festiwali „Wielkanocne pisanki”, „Świtanky nad Rossiu”, „Skarby Podola”, słynnego konkursu zespołów folklorystyczno-autentycznych o nagrodę H. Tanciury… — Opowiadały mi kobiety z grupy folklorystycznej „Berehynia” z Orliwki, że nie tylko bierzecie udział we wszystkich ogólnoukraińskich wydarzeniach kulturalnych. Rejon słynie także z własnych festiwali, konkursów, takich jak święto folklorystyczne „Dusza bez pieśni — co bezskrzydły ptak”, imienia Jewhenii Tondij — niezapomnianej propagatorki ukraińskiej pieśni ludowej z Soboliwki… — Tak, na ten festiwal przyjeżdżają do nas zespoły z całej Ukrainy. Oprócz tego popularny jest także regionalny festiwal śpiewu duchowego „Bożonarodzeniowe dzwony”, festiwal stylowej muzyki „Teplyk — ROXU”, twórczej młodzieży „Teplocwit”, festiwal humoru i satyry „Tepliczyzna się śmieje”, twórczości rodzinnej „Kraj Teplicki śpiewający”, konkursy „Szanujmy skarby rodu naszego”, „Serca dwojga”, „Komu za…” Tak niemal codziennie odbywa się u nas jakieś wydarzenie: konkursy „Panna Teplyk”, „Miss profilowego liceum zawodowego”, programy rozrywkowe „Karaoke”, „Dzieci — nasza przyszłość”, akcje charytatywne dla dzieci z niepełnosprawnościami: „Uwierz w siebie”, „Tworzymy dobro”, a jeszcze różne wieczory tematyczne, rozmowy, wykłady, prezentacje książek lokalnych autorów — członków literacko-artystycznego zrzeszenia „Dywo słowo”, któremu przewodniczy członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Ołena Herasymenko. Organizowane są wystawy artystyczne, przyуроczone do znaczących dat. — Rzeczywiście, życie kulturalno-artystyczne w rejonie jest ciekawe i burzliwe. Takie wrażenie, że stoi za tym cała armia dobrze opłacanych organizatorów czasu wolnego… — Za tym stoi rzeczywiście armia amatorów — utalentowanych, zakochanych. Wiktor Prokopenko — wśród uczestników sztuki amatorskiej

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин