Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Rozbudowywać szeroką sieć

Слово Просвіти, №50 за 2012 рік

W przededniu 144. rocznicy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki w Narodowej Agencji Informacyjnej „Ukrinform” odbył się okrągły stół. Przewodniczący obwodowych oddziałów „Proświty”, znani politycy i działacze społeczni omówili sytuację, która wytworzyła się na Ukrainie po uchwaleniu niesławnej ustawy Kiwałowa-Kolesniczenki, oraz nakreślili plan przeciwstawienia się antyukraińskiej polityce obecnych władz. Nastawić się na aktywne działania. Obrady rozpoczął Pawło MOWCZAN, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki: — Witam państwa z okazji święta — 144. rocznicy „Proświty”. W kontekście historycznym musimy porozmawiać o obecnych problemach, które są powodem naszego spotkania. Główne pytanie okrągłego stołu brzmi: „Kiedy prezydent spełni swoje obietnice dotyczące zmiany ustawy językowej?”. Dotyczy to dwóch aspektów: poprawek do ustawy Kiwałowa-Kolesniczenki, faktycznie nowej redakcji, która została zatwierdzona przez grupę roboczą, w skład której wchodzili obecni tu Ołeksij Klasztorny, Wołodymyr Wasyłenko i ja, a także zatwierdzona przez rząd na posiedzeniu Gabinetu Ministrów, któremu przewodniczyła wicepremier Raisa Bohatyriowa, a sprawozdawcą był przewodniczący grupy roboczej, prezydent Łeonid Krawczuk. Pracowała duża grupa ekspertów i obiecano nam, że jeszcze ostatnia sesja VI kadencji Rady Najwyższej przyjmie ustawę w nowej redakcji. Drugi aspekt naszego tematu to finansowanie Programu rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego, które również zostało obiecane. W budżecie go faktycznie nie ma. Zatem, czy władza może dotrzymać słowa, jeśli nie zdobyła się nawet na to, by wnieść ten temat pod obrady rady koordynacyjnej? Nawet nie zaproponowano nam, abyśmy w porę zapoznali się z budżetem; ja i inni deputowani go nie widzieliśmy, poprawek nie rozpatrywano. Zignorowano moją poprawkę dotyczącą finansowania związków twórczych, ponieważ na związki twórcze, w szczególności na działania „Proświty”, przeznaczono jak nigdy dotąd znikomą sumę, za którą nie da się istnieć. Zaplanowaliśmy poważne wydawnictwa, programy, wydarzenia, konkursy w różnych regionach. Jeśli na jeden program Mychajła Popławskiego „Krok do gwiazd” i na wszystkie związki twórcze oraz „Proświtę” w budżecie zapisano taką samą sumę, to co to za władza i co to za budżet? Podobna sytuacja jest z finansowaniem Akademii Nauk. To budżet nie rozwoju, a nawet nie przetrwania, lecz wyginania. Zebraliśmy się, aby ustalić, co robić w tej sytuacji. Przeprowadziliśmy dwa etapy stale działającego Forum w obronie języka, co zostało odnotowane w mediach. Ten problem wpłynął na proces wyborczy, dobrze wiecie, jak zareagowało ukraińskie społeczeństwo. Planujemy przeprowadzić trzeci etap Forum, aby opracować kwestie organizacyjne dla rozbudowy w całej Ukrainie sieci obrony naszego języka „W obronie ukraińskiego słowa”. Chcę, abyśmy się zorientowali, jak powinniśmy działać, czego wymagać od opozycji i na co liczyć. Przecież w siłach opozycyjnych są różni ludzie, wśród nich nawet tacy, wobec których należałoby przeprowadzić lustrację, jak wymaga tego Ogólnoukraińskie Zjednoczenie „Swoboda”. Czy kwestia językowa będzie dla opozycji fundamentalna, pierwszoplanowa, tak jak dla nas? Musimy się rozeznać i nastawić na aktywne działania. Zmusić prezydenta do spełnienia obietnicy. Wołodymyr WASYŁENKO, doktor nauk prawnych, profesor, Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny: — Chcę omówić kwestię przedłożenia przez prezydenta pod obrady Rady Najwyższej tego projektu ustawy, który wypracowała grupa robocza. Już od dłuższego czasu obserwujemy akt politycznego oszustwa, skierowanego na zniszczenie języka ukraińskiego. Przecież prezydent, przyjmując w Forosie grupę przedstawicieli ukraińskiej inteligencji, obiecał, że ustawa Kiwałowa-Kolesniczenki musi zostać skorygowana i naprawiona. Ale już następnego dnia podpisał ten prawnie bezwartościowy projekt ustawy, obiecując, że w połowie września tego roku przedłoży pod obrady Rady Najwyższej projekt ustawy wypracowany przez grupę roboczą. Grupa robocza zaczęła pracować 13 sierpnia, odbyło się 8 posiedzeń i już 22 sierpnia gotowy był pełny tekst zmienionego projektu ustawy. 28 sierpnia grupa robocza zatwierdziła ten tekst i skierowano go do ekspertyzy w Akademii Nauk Ukrainy. Ta instytucja 6 września wydała pozytywną opinię. Czyli prezydent nie miał żadnych przeszkód, aby przedłożyć dokument pod obrady Rady Najwyższej, ponieważ zgodnie z Konstytucją to właśnie on jest podmiotem inicjatywy ustawodawczej. Ale prezydent tego nie zrobił. W październiku zwołano rozszerzone posiedzenie grupy roboczej, do której staraniami Dmytra Tabacznyka włączono szereg ukrainofobów ze wschodnich obwodów Ukrainy, w szczególności profesora Fomina z Uniwersytetu Ługańskiego, który publicznie oświadczył, że nie uznaje 10. artykułu Konstytucji Ukrainy i nie zgadza się z decyzją Sądu Konstytucyjnego z 1999 roku. Lecz nawet pomimo tego grupa robocza jeszcze raz zagłosowała za tym projektem ustawy. Wtedy dokument przedłożono do uzgodnień w resortach. Przeszedł uzgodnienia, są pewne uwagi, ale nieistotne. Prezydent powinien był przedstawić ten projekt ustawy pod obrady nowej Rady Najwyższej, nie czekając, aż te uwagi zostaną uwzględnione. Ale wygląda na to, że mają taki plan: po uzgodnieniach w resortach Krawczuk ma jeszcze raz zwołać grupę roboczą, uwzględnić te uwagi, grupa robocza znowu ma przyjąć ten projekt ustawy, potem przesłać go do Gabinetu Ministrów, który znowu przedłoży go do uzgodnień itd. To nieskończona procedura, obliczona na to, aby pogrzebać tę sprawę. Uważam, że przedstawiciele ukraińskiej inteligencji, którzy byli w Forosie, muszą przygotować ostre oświadczenie do prezydenta, w którym zażądają od niego spełnienia swojej obietnicy. To oświadczenie musi być publiczne. Musimy rozpowszechnić je w całej Ukrainie, aby podpisało się pod nim jak najwięcej ludzi. Przecież chodzi nie tylko o kwestię językową, ale także o zamach na państwowość Ukrainy. Najważniejsza jest konsolidacja Ołeksij KLASZTORNYJ, zastępca przewodniczącego organizacji społecznej „Ukraińska sprawa”: — Jest całkowicie oczywiste, że władza, która obecnie panuje na Ukrainie, ma cel, o którym wspomniał profesor Wasylenko: osiągnąć taki kompromis językowy, który utrwaliłby dyskryminację ukraińskojęzycznych obywateli na terytorium Ukrainy. Obecnie, zgodnie z ustawą Kiwałowa-Kołesniczenki, jeden rosyjskojęzyczny obywatel w swoich prawach jest zrównany z dziesięcioma ukraińskojęzycznymi. We współczesnym świecie znam tylko jeden analog takiego zjawiska, kiedy Izraelczycy obiecują za jednego swojego zabitego odpowiedzieć dziesięcioma zabitymi Palestyńczykami. Rozmywając ten temat, chcą, abyśmy taką sytuację uznali i się z nią pogodzili, wypełniając w ten sposób zamówienie Moskwy na asymilację narodu ukraińskiego, zniszczenie jego tożsamości, nawet pomimo tego, że formalnie mamy niezależne państwo. Przeciwstawić się temu można tylko jednocząc się, dlatego słusznie robimy, prowadząc obecnie pracę konsolidacyjną, dziedzicząc w szczególności tradycje „Proświty”. Tylko uświadamiając sobie ciągłość historyczną, która wyraża się w określonych symbolach i strukturach organizacyjnych, opierając się na niej i mając szacunek do samych siebie, możemy mocno stać na nogach. Dla mnie, przedstawiciela „Ukraińskiej sprawy”, ważne jest, że zarówno „Proświta”, jak i Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy, przedstawiciele Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej, towarzystwa „Memoriał” oraz innych organizacji będą uczestniczyć w szerokiej zjednoczonej sieci działań w obronie języka ukraińskiego, której formowanie organizacyjne planujemy zakończyć do 22 stycznia, Dnia Jedności. Jednak niedostateczna uwaga mediów, demonstracyjna nieobecność na naszym zgromadzeniu przedstawicieli sił parlamentarnych, które aktywnie wykorzystywały podczas kampanii wyborczej kwestię językową do konsolidacji swojego elektoratu, świadczą o tym, że formaty dyskusji i okrągłych stołów są niewystarczające. Trzeba sięgać także po inne działania. Jeśli deputowani nie przychodzą do nas, to my musimy przyjść do biur tych partii politycznych, które podczas wyborów miały na swoim sztandarze kwestię językową. Pikiety pod biurami Zjednoczonej Opozycji, UDAR-u i WS „Swoboda” są na czasie, aby nie zapomnieli, z jakimi obietnicami przyszli. Doniecczyzna — odwieczne terytorium ukraińskie Marija OLIJNYK, zastępca przewodniczącego Donieckiej Obwodowej „Proświty” im. Tarasa Szewczenki: — Dzisiaj język rosyjski to język okupanta na terytorium naszego państwa. Ci ludzie, którzy uchwalali ustawę Kiwałowa-Kołesniczenki, nie troszczą się o żadne inne języki poza rosyjskim. Chcemy być kontynuatorami „Proświty”, a ona nigdy nie mówiła o językach regionalnych, nie liczyła jakichś procentów. Dlaczego pojawiła się ta ustawa? Ukrainofoby zobaczyły, że na przykład na Doniecczyźnie w 1989 roku było 50,7% Ukraińców i 44% Rosjan. A w 2001 roku — już 57% Ukraińców i tylko 38% Rosjan. To nie jest wynik migracji ludności, po prostu Ukraińcy zaczęli przyznawać się do swojego języka, do swojego narodu. To władzę przestraszyło. Na 1 września w przedszkolach Doniecczyzny w języku ukraińskim uczy się 74,8% dzieci. To nie 57% Ukraińców, to także inne nacje, które w odróżnieniu od władzy szanują nasze państwo. Natomiast w szkołach na 1 września 2009 roku 55,5% uczniów uczyło się w języku ukraińskim, a w 2012 — tylko 50,5%. Czyli wraz z przyjściem tej władzy liczba dzieci uczących się po ukraińsku zmniejszyła się o 5%. Zamykają ukraińskie szkoły, my wraz z rodzicami stale bronimy ich praw w sądach. Znajdują różne powody: rzekomo ukraińskie szkoły są w stanie awaryjnym, albo mają zużyte kotły, albo wyszukują jakieś inne przyczyny. Doniecczyzna i Ługańszczyzna zostały złamane w czasach Hołodomoru. W latach 1932-33 mieliśmy 79% szkół ukraińskich. Po tym, do 1989 roku, liczba ta spadła do zera. W 1926 roku według statystyk było 62% Ukraińców i 24% Rosjan, a jeszcze wcześniej — Rosjan tylko 17%. To terytorium jest zasiedlone przez kozaków zaporoskich, to terytorium ukraińskie. Bronimy naszych praw. Wracam Jurij HNATKEWYCZ, deputowany ludowy Ukrainy: — Po zakończeniu kadencji deputowanego 12 grudnia wracam do aktywnej pracy w „Proświcie”. Przecież ta organizacja w 1990 roku uczyniła mnie deputowanym ludowym. Kiedy „Proświta” została założona, miała wyraźnie zaznaczone zabarwienie polityczne. Obecnie, moim zdaniem, „Proświta” i inne organizacje narodowo-patriotyczne straciły swoją bojowość. Na przykład Benkendorf „oddał” kanał telewizyjny Moskwie. Czy choć jedna nasza organizacja zorganizowała pikiety, występowała, krzyczała? Spokojnie się temu przyglądaliśmy. Aby działać, trzeba uświadomić sobie, kto obecnie jest u władzy. Nasz prezydent jest całkowicie pod kontrolą kryminalnego klanu donieckiego. I tylko ten klan kontroluje jego działania, uchwalanie ustaw. Czy język jest im na rękę? Nie jest, bo to świadomość. Po co klanowi donieckiemu ukraińska świadomość narodowa? Wydaje mi się, że musimy teraz przygotowywać się do szerszych walk. Jeśli przegramy tę ustawę, to trzeba przygotowywać się do referendum. Przede wszystkim zebrać się i w najdrobniejszych szczegółach omówić koncepcję naszej działalności. Przemyśleć nasze aktywne działania na ulicy, pracę w Radzie Najwyższej oraz ponowne włączenie „Proświty” do aktywnej działalności politycznej, ponieważ podczas ostatnich wyborów nie zajęliśmy jasnego stanowiska politycznego. Mam dwie propozycje: przejrzeć koncepcję naszej gazety. Jest ciekawa, intelektualna, ale raczej dla inteligencji, a nie dla masowego czytelnika. Trzeba doprowadzić do tego, aby na każdym kroku mówiono o „Słowie Proświty”, tak jak obecnie mówi się o „Faktach”. I drugie —

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин