Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗
KRONIKA JĘZYKOWYCH KONFRONTACJI
Слово Просвіти, №52 за 2008 рік
działają antyukraińskie siły. Niektórzy z nich postulują, aby Ukraińcy zapomnieli o swojej przeszłości, mówiąc: zacznijmy nasze relacje od nowej strony. A to, że język rosyjski na Ukrainie znów wypiera ukraiński, nie warto rzekomo dramatyzować, bo „tak historycznie się złożyło”. Ale to „nie złożyło się” przypadkowo, panowie, a, jak wynika z książki profesora W. Lizanczuka, za pomocą różnych rozkazów, postanowień, okólników język ukraiński umyślnie próbowano doprowadzić do takiego stanu. Oczywiście, niektórym z trzeźwo myślących obcokrajowców być może jest wstyd za daleko nieświęte działania swoich rodaków. A zapominać nie wypada! Bo to tragedia, której nie ma przebaczenia. Czyż można zapomnieć sztucznie zorganizowany Hołodomor, wymorzone całe ukraińskie wsie! A czy zapomnieć, jak radosne spotkanie czerwonogwiazdowych „wyzwolicieli” zachodnioukraińskich ziem w 1939 roku zamieniło się w tragedię dla Galicjan, Wołynian i Bukowińczyków? Właśnie ostrzeżeniem przed tym jest książka W. Lizanczuka, w której każda z tez jest poparta dokumentalnie. Do napisania i usystematyzowania podanego materiału badacz opracował zasoby największych bibliotek Ukrainy i Rosji, znalazł niemało ciekawych dokumentów we wcześniej „zamkniętych” archiwach. Dało mu to możliwość stworzenia książki, w której każdy fakt, każda cyfra mają konkretne naukowe podłoże i swoją siłą są w stanie przekonać tego, kto chce słyszeć, otworzyć świat temu, kto nie boi się światła, kto jest gotowy zdjąć czarne okulary przed prawdą i poprosić o wybaczenie język za to, że świadomie czy nie był współwinny jego poniżenia. …Fakty, tylko fakty. W książce zostały one podane w porządku chronologicznym. I choć zebrane, odpowiednio przemyślane te fakty, cyfry i wyciągi z różnych oficjalno-urzędowych, rządowych, partyjnych dokumentów, przede wszystkim z aktów rządowych Imperium Rosyjskiego i ZSRR, jednak wszystkie one przeszły należytą autorską „ekspertyzę” pod kątem wiarygodności; dobrane tak, że jakby pogłębiają jeden drugiego, sprzyjają odkryciu tematu, a wszystkie razem stanowią wyrazistą kanwę tych cierpień, zakazów, prześladowań oraz różnych ucisków, które przypadły w udziale językowi ukraińskiemu i naszemu narodowi w ciągu ostatnich kilku stuleci. Zdziwienie, oburzenie i opór rodzi się w sercu każdego, kto świadomie wczyta się w te materiały. Przez stulecia nasi „starsi bracia” czy bliscy sąsiedzi z jakąś satanistyczną dzikością i uporem chcieli nas pozbawić własnych korzeni, lecz nie udało im się zniszczyć ukraińskości. Czy zdołałby takie coś przeżyć inny naród, czy nie stałyby się dla niego śmiertelnymi takie zakazy? Ukraińcy zaś mimo to zachowali swój język, kulturę, narodowe „Ja”. ka, Mykołę Semeniuka, przewodniczącą Sołomiańskiego rejonowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki w Kijowie Zoję Hołotę, bliskiego przyjaciela M. Winhranowskiego, towarzysza wielu pasjonujących podróży Iwana Dulę. Studenci nie tylko słuchali ciekawych opowieści o wyrazistej twórczej osobowości, jednym z uczniów i duchowych spadkobierców Ołeksandra Dowżenki, ale i szczodrze demonstrowali swoje talenty, głębokie przeniknięcie w twórcze laboratorium niezapomnianego autora wielu zbiorów pięknych poezji oraz „Seweryna Naływajki”, „Siromańca”, „Pierwinki” i wielu innych przykładów oryginalnej prozy. Iwan Semeniuk, Tetiana Kałasznikowa, Dmytro Ławrynenko, Ihor Dawydenko, Ołeksij Bakumenko, Natalia Szaidecka i inni młodzi wykonawcy mistrzowsko czytali wiersze, a ich przyjaciele darowali nam pieśni, zrodzone dzięki cudownym poezjom Mykoły Winhranowskiego. Oklaskiwali uczestnicy wieczoru i wykładowcę Serhija Masterkowa, który zapoznał ze swoją pieśnią do wiersza M. Winhranowskiego. Kiedy słuchałam pięknej, natchnionej, utalentowanej młodzieży, która myślała, żyła, oddychała Mykołą Winhranowskim, jego poetyckimi obrazami, to utwierdzałam się w myśli: „My już nie pokurcze, nie błazny, nie lakiernicy. I wolny duch, i wolnych myśli sojusze, i wolny świat w naszą krew krzyczy”. Zdjęcie Niny Hnatiuk …Mijały lata, stulecia, rozpadały się stare imperia i powstawały nowe, a ulg ukraińskość nie miała. Na przykład w 1620 roku Sobór Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej na czele z patriarchą Filaretem postanowił chrzcić ponownie Ukraińców — przybyszów z Litwy i Polski. Ukraińcy mieli od dawna sławne tradycje drukarstwa, rosyjska cenzura wzięła się za ukraińskie druki — już po dziewięciu latach archimandryta Ławry Pieczerskiej w Kijowie otrzymał z Moskwy naganę za to, że nie zabraniał drukować książek w języku ukraińskim. I nie zabraniał gdzie? W rodzinnym Kijowie! Jeśli czytelnik myśli, że taka haniebna polityka carskiej Rosji nie kontynuowała się i w następnych stuleciach, myli się: na przykład w sierpniu 1922 r. KC KP(b)U wymaga pilnie śledzić ukraińskie książki, bo one, rzekomo, niosą „szowinistycznego ducha”. Z faktów przytoczonych w książce zrozumiałe jest, że ukraińskie budowanie państwa odbywa się w bardzo skomplikowanej społeczno-politycznej, moralno-ekonomicznej, psychologiczno-ideologicznej sytuacji. Wciąż działają podstępne, złośliwe zewnętrzne i wewnętrzne siły, które próbują zatrzymać rozwój i utwierdzenie ukraińskiej Ukrainy. W tym celu do dziś wykorzystują najróżniejsze — wypróbowane i „odnowione” — sposoby, wśród których być może najpodstępniejszy — fałszowanie historii narodu ukraińskiego, w szczególności historii relacji Ukrainy i Rosji, w których odkrywa się otwarta brutalna polityka, od stuleci skierowana na zatrucie ukraińskiej mentalności, asymilację Ukraińców, zniszczenie Ukrainy jako państwa, a Ukraińców jako etnosu. Książka Wasyla Lizanczuka naświetla obiektywną, konsekwentną kronikę niszczenia ukraińskości przede wszystkim przez jej najbliższego sąsiada — Moskwę, częściowo odkrywa skutki germanizacji, polonizacji, madziaryzacji, rumunizacji oraz czechizacji. Jednak materiały podane w niej nie wzywają do zemsty, nie sieją wrogości między narodami, a radzą najściślej zjednoczyć się wokół tego rdzenia, który wyznacza i utwierdza nas jako naród, jako nację, — języka ukraińskiego, kultury. Bo przecież my jesteśmy narodem dawnym, mądrym. I jeśli nasi dziadowie i pradziadowie mimo wszelkich nieszczęść i tragedii mimo wszystko zdołali donieść do nas język ojczysty, to grzechem jest nam go nie rozwijać. I trzeba zrobić wszystko, aby ojczyste słowo nie było obce na swojej ziemi.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
