Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Biała i czarna robota inteligencji

Слово Просвіти, №52 за 2017 рік

Aby zrozumieć ukraińską inteligencję, warto przeczytać choćby te dwie książki: „Talent” Stepana Wasylczenki i „Chmury” Iwana Nečuja-Lewyckiego. Chodzi oczywiście o tę inteligencję, która pozostaje w wiecznym konflikcie z kolonialną władzą i zrusyfikowaną inteligencją. Trwa on również obecnie i bardzo często staje się przedmiotem publicznych drwin oraz prywatnych ataków na zapleczu, co nie boli mniej. Za to, że w XXI wieku, w epoce globalizacji, zajmuje bezkompromisowe stanowisko: tylko państwo narodowe pozwoli Ukrainie odrodzić się. Doprecyzowuję: narodowy biznes, dyplomacja, edukacja i kultura. A ponieważ Ukraina znajduje się w stanie wojny, to narodowa armia uzbrojona po zęby. Wszystko to musi się bezwzględnie dokonać, lecz nie wiadomo, ile jeszcze kręgów piekła trzeba będzie przejść. Świadomość tego uspokaja serce i pobudza rozum do działania. Ale nieuchronnie nadchodzi moment, gdy ogarnia poczucie beznadziei. Wskutek wieków poniżenia i terroru łatwo zachorować na psychozę maniakalno-depresyjną, kiedy po intensywnej pracy opadają ręce i człowiek szepcze: „Dokąd on, i dokąd on przeciw nocy?”. Zaczyna pić, odbiera sobie życie, urządza publiczne samospalenie albo z jakąś masochistyczną rozkoszą przechodzi na stronę wroga: zostaje tajnym współpracownikiem lub zawodowym patriotą. I piętno spada na całe to nieliczne wojsko wytrwałych ołowianych żołnierzyków: sprzedajni, bierni, zastraszeni. Rozumiemy, że nie zobaczymy wymarzonej Ukrainy w tym życiu, bo to wojna na kilku frontach z nieuniknionymi Krutami i Termopilami. I najważniejsze teraz, by nie dać się uśpić, lecz wykonywać swoją czarną robotę w zawszawionej- Autorka strony Halina PAGUTIAK, laureatka Narodowej Nagrody im. T. H. Szewczenki w tych zimnych okopach, po kolana w wodzie. Mój krewny, lekarz Hryhorij Kwiatkowski, strzelił sobie w łeb pod Winnicą, nie wytrzymawszy depresji, w 1918 roku. Mój dziadek Hryhorij Basarab wrócił stamtąd i przeżył uczciwe życie, ale jego trauma przeszła na dzieci, bo wszystko, zdawało się, poszło na marne. Jednak światło miłości do Ukrainy nie zgasło nawet u jego prawnuków. Uczyć dzieci kochać ukraińską książkę, przestrzegać przysięgi Hipokratesa, chronić zabytki starożytności, prowadzić badania historyczne i krajoznawcze, wspierać uczciwymi pieniędzmi kulturę narodową, bronić spraw publicznych, popularyzować historię — to właśnie jest ta czarna robota, której stronią ambitni ludzie o zawyżonej samoocenie. Praca niezauważalna, ciężka, niewdzięczna, ale usprawiedliwia się sama dopiero wtedy, gdy przekazujesz ją uczniom, którzy kontynuować będą twoją sprawę. Bo pies na sianie — to wielki gandż, który tak często się zdarza. Podobnie jak kompleks Tytanii, kiedy człowiek dźwiga wszystko na sobie. Jest też biała robota filozofów, artystów, uczonych, którzy pracują dla przyszłości wyłącznie w jednej dziedzinie, lecz i oni muszą od czasu do czasu udowadniać czynem, że pracują dla swojego narodu, a nie tylko dla ludzkości. Praca dla dobra swojego narodu to właśnie praca dla dobra ludzkości, i za nią kiedyś zostanie to wynagrodzone, gdy skończą się te szalone globalizacyjne wyścigi manipulacji i technologii i ludzkość w końcu zrozumie, że jesteśmy ludźmi, dopóki jesteśmy różni i dopóki mamy ogród, który zasadził i pielęgnował nasz ród. Bo kiedy serce i rozum nie nadążają za wyścigami, zastygają. Zdarza się bowiem i tak, że czarna robota staje się białą, i odwrotnie. Zależy to od stanu duszy tego, kto ją wykonuje. …Gromadka twórczej wiejskiej młodzieży, ogarnięta pragnieniem jednoczenia się, idzie do pańskiego dworu, bo tam właśnie gościnią są tacy świadomi młodzi ludzie, którzy studiują w Petersburgu, z którymi wczoraj wspólnie śpiewali ukraińskie pieśni, marzyli o upadku reżimu. Chcą podzielić się z nimi przyszłym projektem. Tymczasem przyjmuje się ich niechętnie, służba patrzy z pogardą na ubogie ubranie, a liberalne panienki i panicze starają się ich pozbyć, częstując zimną herbatą. I ci odchodzą, rozumiejąc, że naprawdę nie mają ze sobą nic wspólnego, że „Oda do radości” Schillera nie zabrzmi w finale. Słychać tylko wycie wiatru, który pędzi opadłe liście gdzieś w noc. Trzeba szukać światła. Jeśli wasze dzieci czy pradziadowie nie zdołali go dla was zachować, to trzeba na nowo wykrzesać, bo jest z czego. Naprawdę, jest z czego.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин