Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Sto zwiędłych kwiatów

Слово Просвіти, №52 за 2017 рік

Zastępowanie kultury jej surogatem to dziś bardzo powszechne zjawisko. Na tyle powszechne, że nie podlega już dyskusji nawet sama możliwość równoprawnego współistnienia kultury masowej, wysokiej i alternatywnej; taka mieszanka się wytworzyła. I wielu to odpowiada, bo daje każdemu szansę na chwilę wzbicia się ponad ogół i zebrania oklasków. Pamiętam jeszcze natrętne forsowanie myśli, że na Ukrainie musimy natychmiast napisać tysiące powieści kobiecych, kryminalnych i detektywistycznych, które wyprą zagraniczną literaturę tego samego rodzaju. Że trzeba niemal dyrektywą wymusić pisanie prozy urbanistycznej i wzbogacić język rosyjskim przekleństwem. I brać za wzór trzeciorzędne bestsellery pierwszego świata. I oto fast food triumfuje, a za nowatorstwo podaje się wtórne rzeczy i to, co dawno zostało w tyle za kulturami innych narodów. Ilość nie przeszła w jakość i, jak się wydaje, nie przejdzie, bo wymagania wydawców są tak zaniżone, że krytykom wstyd nawet zbliżać się do tej góry makulatury, której i krytyka nie potrzebuje, bo promocja może wynieść każdy tekst i uczynić autora twórcą „planetarnej skali”. I to wszystko skończy się degradacją kapitału ludzkiego, bo nie da się zostać specjalistą bez pewnego poziomu kultury, którego nie mają prawa obniżać ani rynek, ani urzędnicy, ani autorytety. A krytycy będą lizać jednego jedynego autora, zawsze tego samego. Żadnych bodźców do rozwoju w takich okolicznościach być nie może. Trzeba po prostu utrzymywać się na powierzchni i przyjaźnie machać ręką. W każdym rzemiośle obowiązują dwie złote zasady: 1. Talentom trzeba pomagać, a przeciętności same sobie torują drogę. 2. Aby zostać mistrzem, potrzeba co najmniej 20 lat. Sądząc po tym, jacy profesjonaliści są dziś w Ukrainie, nikt się tych zasad nie trzyma i nie dba o skromność i zawodowy honor. A co do konkurencji, to nie w niej tkwi szczęście. Wygrywa nie produkt wysokiej jakości, lecz ten, który lepiej wypromowano. Nie pisałabym o tym teraz, w tak złych czasach, kiedy nikt z nas nie wie, czy świat wybuchnie jutro, czy pojutrze, i od jakiej broni zginie, od jakiej zarazy. Obecnie najważniejsza jest walka o umysły. O to, czy będą wypełnione śmieciami, czy rozumem. A mówiąc precyzyjniej — walka o wykształcone serce, pełne szacunku dla kultury i tradycji swojego narodu, zdolne do rozwoju, a nie do bezmyślnej konsumpcji wulgarnego, prymitywnego produktu. Takich wykształconych serc mamy u nas mało, za mało jak na naszą Ukrainę, gdzie władza należy do kleptokratów i zdrajców-przewrotnych. Za mało, by powstrzymać epidemię konsumpcjonizmu, która zmusza potencjalnych wojowników do wyjazdu na zarobek do kraju agresora, a nastolatków do sprzedawania ciała na organy, by kupić sobie iPada. Za mało, by powstrzymać potop wirtualnego ekshibicjonizmu i przemocy wśród dzieci. I oczywiście za mało, by godnie przeciwstawić się liberalnemu i imperialnemu terrorowi z zewnątrz i od wewnątrz. Aby przetrwać, trzeba wyrzec się egoistycznych ambicji, partactwa i koniunkturalizmu, a także lenistwa. Bez tego nigdy nie wyjdziemy z babilońskiej niewoli z jej dawno już zwiędłymi kwiatami, które wzięliśmy ze sobą na pamiątkę.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин