Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗
Dmytro HORBACZOW, Paola UTEWSKA
Слово Просвіти, №67 за 2000 рік
W. Borowykowski. Portret poety W. Kapnista. Lata 90. XVIII w. RUSSO I SKOWORODA Tego wieczoru u Mikołaja Lwowa zebrali się „na światełko” przyjaciele. Kiedy Borowykowski wszedł do gabinetu gospodarza, rozmowa toczyła się wokół Rousseau. — Znowu Rousseau, wszędzie tylko słychać: Rousseau, sentymentalizm, Rousseau... — uśmiechnął się Borowykowski. — Nie mów tak — odpowiedział Lwów. — Ten genewczyk ma bardzo poważne idee. Dostrzega cnoty w ludziach, nie zepsutych miejską kulturą. Rousseau wyrzucał nawet Wolterowi, że zadaje się z koronowanymi głowami... — Nie jestem do końca przekonany — rzekł Dierżawin — że prostota stroju, którą proponuje Jean-Jacques, to ratunek dla społeczeństwa. A wy co sądzicie? — Nie warto upraszczać. Przecież najważniejsze w filozofii Rousseau jest twierdzenie, że tylko harmonia duszy może podpowiedzieć człowiekowi drogę do samodoskonalenia. Włodzimierz Borowykowski niespodziewanie zaśmiał się: — Wybaczcie niestosowny śmiech, ale takie same myśli wyrażał mój rodak, Hryhorij Skoworoda. Wysławiał on rozumność życia prostego człowieka niskiego stanu, którego szczęście tkwi w jedności z naturą. Artysta zamilkł, a po chwili zaśpiewał: Stoi jawor nad wodą, Wszystkim kiwa głową. Bujne wiatry powiewają, Ręce jaworu łamią. A wierzbki szumią nisko, Wleką mnie do snu. Tam płynie strumyczek blisko; Widać wodę aż do dna. Po co mam rozmyślać, Co we wsi urodziła matka? Niechaj tym mózg pęka, Kto wysoko w górę się pnie, A ja będę sobie cicho Skracać miły wiek. Tak minie mnie wszelkie zło, Szczęśliwy będę człowiek. Ratunkiem dla ludzkości — kontynuował Włodzimierz Łukicz — Skoworoda uważał samopoznanie swoich naturalnych skłonności, właśnie w tym widział drogę do harmonii: „Duszę rozwesela pokrewne działanie”, „Bez natury praca słodką być nijak nie może”. Z własnego doświadczenia powiem: szczęście jest w pracy, która odpowiada twoim naturalnym skłonnościom. Czy zdołałbym żyć, gdyby odebrano mi pędzel? POEZJA ZAMARZENIA Jeszcze na Ukrainie, a następnie w Petersburgu Włodzimierz Borowykowski pasjonuje się tworzeniem portretów miniaturowych. Jeden z najlepszych to portret Wasyla Kapnista. Wesołek i dowcipniś w życiu, w swoich wierszach wysławia elegijny smutek, subtelną melancholię. Takim zamyślonym, nieco melancholijnym widzimy go na portrecie-miniaturze. Najsłynniejszy miniportret artysty to podwójny, dworskie dziewczęta Mikołaja Lwowa — Lizieńka i Daszeńka. Są delikatne, ubrane choć w prosty, to jednak szlachecki strój, który imitował antyczną prostotę, prawdziwe „panny-wieśniaczki”. Artysta zachował w duszy czar niełakomej, prostodusznej patriarchalności, który wyniósł z ukraińskiej sztuki i który niemało poruszył petersburskich amatorów malarstwa. Pragnął wszędzie widzieć piękno, dobroć,
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
