Сторінка · с. 6сторінка оригіналу ↗
CECHY DYSKUSJI PUBLICZNYCH PO MIEJSCOWEMU „...I każdemu, kto powie słowo przeciw Synowi Człowieczemu, będzie odpuszczone, lecz kto powie przeciw Duchowi Świętemu, nie będzie mu odpuszczone...” (Mat. 12, 32)
Слово Просвіти, №70 за 2000 рік
Ukraina powoli, ciężko, ale nieuchronnie przeżywa napięte i bolesne czasy własnego przewartościowania i samoświadomości, wpadając przy tym to w jedną, to w drugą skrajność. Sam fakt tego procesu jest obiecujący: świadczy o tym, że żyjemy, nasza myśl pracuje, że rozgrzebiemy skostnienie i jarmarczną maskaradę, w którą musieliśmy się chować, by przetrwać pod reżimem wrogim Ukrainie, i wypłyniemy na wolne, cywilizowane przestrzenie. Sporom poglądów między różnymi grupami społeczeństwa brakuje niewiele — tolerancji, powściągliwości i szacunku. A także tego, co najważniejsze: wspólnej platformy, jeśli tylko mowa o odnawiającej, zbawiennej dyskusji wewnątrz jednej wspólnoty, a nie o ostatecznej walce między narodem, który dopiero co pozbył się kolonialnej zależności, a jego potężną, utuczoną piątą kolumną. Panorama naszych zmagań jest bardzo niejednorodna. Czasami, nie rozumiejąc tego, do mnie na platformie krytyki rodzimych nacjodemokratów lub całej ukraińskiej wspólnoty, u której zalęgło się mnóstwo nieatrakcyjnych cech, zaczynają „bratać się” moi antypodzi, którzy biją, by zabić, podczas gdy ja — by przywołać do porządku. O tym, czyli o walkach, mogliby opowiedzieć nasi sławni bracia Kliczko, którzy są już niemal poliglotami — znają kilka języków europejskich, jednak „swojego — daj Boże...”, po swojemu bracia nie głoszą. Wciąż świeże w pamięci są tegoroczne święta szewczenkowskie. W wysoki marcowy dzień przyszłam, jak robię to, odkąd sięgam pamięcią, do pomnika Szewczenki. Wokół — znajome twarze, hasła, które już nikomu o niczym nie mówią, tradycyjne wieńce, bukiety, niezdarne dzieci, które drapią się po schodkach do Poety, by i swój bukiecik przebiśniegów dołączyć. Stoimy, rozmawiamy. Nagle z głośnika popłynęło „Gwiazdo moja wieczorna...”. I sceptyczna, a trochę otwarcie zobojętniała moja dusza wypełzła ze swojej ochronnej skorupy i oczami dziecka spojrzała na park, na pomnik naszego Poety, na grupkę ludzi z narodowymi flagami. Świeżo i przejmująco, jak swoją własną, poczuła tęsknotę tego, kto cierpiał i męczył się, rzucony przez satrapę na okrutne zesłanie, i tylko w niespokojnych snach widział swój ziemski raj, swoją Ukrainę; tego, kto, nieszczęsny jak wszyscy prorocy, przejrzał jej historię od początków i aż tam, gdzie my jeszcze dzisiaj nie jesteśmy w stanie zajrzeć; komu dostępne były i znane warstwy kultury, ludzkiego poznania i prorocze wizje w takich wymiarach, których my dzisiaj nie ogarniemy, bo jesteśmy mali, zadyszani, nachapani, samouwielbieni, ambitni i pewni siebie. Jak człowiek cierpi na duszność w rozrzedzonym powietrzu, tak my dzisiaj w swoim społeczeństwie cierpiemy na krytyczne rozrzedzenie kultury i człowieczeństwa. Chwyciwszy w jedno ucho Freuda, a w drugie Ortegę y Gasseta, i tak pozostaniesz nikim, jeśli z banalnej miejscowej gliny, z krwi i kości twoich przodków, z ich okrutnej i bolesnej, ale przetrawionej i pojednanej przez ciebie historii nie zbudowane jest twoje ciało, twoje niskie materialne, którym będziesz przyswajać wysokie, w tym rodzimą i obcą kulturę, i jeśli nie znasz elementarnych nawyków higieny, dzięki którym to ciało będzie w formie. Człowiek nie może być narodowo nieokreślony czy rozmyty. Orędownicy internacjonalizmu kłamią: za ich frazami stoi bardzo jednoznaczna i wojownicza orientacja narodowa. Narodowość — to te cegiełki, z których wznosi się budynek, niech to będzie lepianka czy wystawny pałac, który chowa swoją cegłę za warstwą zamorskich kafli. Jedno jest jasne: zamorskie kafle nie kleją się do pustki. I społeczeństwo obywatelskie nie buduje się na pustym miejscu — ono buduje się na narodowym fundamencie. Pragną utopii ci, którzy rozprawiają o społeczeństwie obywatelskim, nie uznając w nim narodu tytularnego, bazowej kultury narodowej. Na czyim gruncie na Ukrainie zamierzają pielęgnować swoje kultury narodowe mniejszości? Na ukraińskim, innego tutaj być nie może, inny grunt — w innej stronie, a dlatego dla własnej korzyści powinni ten ukraiński grunt podlewać i nawozić, troszczyć się właśnie o to państwo, o jego dobrobyt, o jego miejsce w świecie — jak o swoje własne, bo tak ono w rzeczywistości jest. Zgodnie z cywilizowanym porozumieniem, jeszcze chyba od tej siwej starożytności, kiedy jeden ród zaczął bratać się z drugim rodem dla życia i żywotnego potomstwa, — ród, a z czasem — naród, społeczeństwo pod pojęciem narodu zaczęły rozumieć właśnie naród polityczny. I Ukraińcy, i Rosjanie, i Żydzi politycznie mogą być Amerykanami, Niemcami czy Izraelczykami, — w zależności od tego, jakie obywatelstwo posiadają, z dóbr jakiego społeczeństwa korzystają. Znam niemało etnicznych Ukraińców, którzy na Ukrainie reprezentują interesy Ameryki. Bo oni są Amerykanami i tutaj wszystko jest zrozumiałe. Dlaczego więc tak wszystko jest wypaczone, tak wszystko zagmatwane u nas? Dlaczego tak wielu Ukraińców duszą(!) — przez Rosyjską Cerkiew Prawosławną — i ciałem — przez Partię Komunistyczną — oddanych jest Federacji Rosyjskiej! Dlaczego tak wielu zdrowych, wolnych, nowoczesnych ludzi nienawidzi — inaczej nie da się powiedzieć — Ukrainy i wszystkiego, co można nazwać ukraińskim! Czyli i pierwsi, i drudzy, i trzeci faktycznie nie są Ukraińcami. A spory i zmagania na Ukrainie tylko wtedy będą oczyszczające i pożyteczne dla jej jeszcze rozluźnionego od imperialnej polityki organizmu, kiedy będą prowadzone przez Ukraińców, politycznych Ukraińców, Ukraińców — bo żyją na Ukrainie, przestrzegają jej praw, bo wreszcie troszczą się o nią, a nie szydzą z niej. Jeśli zaś nie chcą być Ukraińcami — politycznymi Ukraińcami, to — wolna wola, ale w takim razie muszą rozumieć, że wyrzekając się obowiązków i politycznej narodowości, — wyrzekają się także praw, w tym do działalności publicznej, która jest w ich przypadku nie czym innym jak działalnością antykonstytucyjną. Ze swoim statutem do cudzego klasztoru, jak wiadomo, pchać się nie zaleca. A jeśli się wbiłeś — to szanuj tutejsze statuty. Niestety, właśnie szydzący, a nie troszczący się o naród i lud charakter miało wiele publikacji i telewizyjnych reportaży, poświęconych tradycyjnym Dniom Szewczenkowskim na Ukrainie.
Zniszczyć organizm na poziomie komórkowym — to go zrujnować; zniszczyć dom na poziomie cegły — to go zrujnować; zniszczyć człowieka na poziomie narodowym — to go zrujnować. Najwyraźniej dobrze rozumieli to stalinowsko-susłowscy ideolodzy, bo wielkie ruiny pozostawili po sobie na Ukrainie. Z jakiegoś powodu ostatnio raz po raz przychodzi mi na myśl obraz ajtmatowskiego mankurta. Kiedy wielbłądzi żołądek bezlitośnie ściskał głowę — pojawiał się ból, od którego albo się umiera, albo przestaje się czuć w ogóle, tracąc pamięć genetyczną i historyczną. Bardzo żal mi ucznia Kijowskiego Gimnazjum im. Tarasa Szewczenki „Sergieja Wasiljewa-mładszego”, który nie widzi w twórczości Szewczenki niezwykłego życia wielkiego człowieka, nie odczuwa powściągliwej tęsknoty, czułej miłości, iskrzącej ironii, dowcipnego sarkazmu, subtelnego zachwytu, potężnego gniewu, mrożących krew w żyłach proroctw — oceanu żywych ludzkich uczuć i przeżyć, zanurzywszy się w który, wyniesiesz i poznasz siebie, człowieka, który jest zdolny rosnąć i wzbogacać się światem, bo — żyje i czuje. Ciekawe, czy zręczny młodzieniec w pracach na temat twórczości Szewczenki na ocenę z literatury ukraińskiej pisze tak samo, jak w gazecie „dwóch stolic”, czy może młodzież uczy się teraz przede wszystkim cynicznej koniunktury? „O Tarasie Szewczence, z reguły, przypominają sobie tylko w związku z kolejną rocznicą” — pewnie siebie deklaruje gimnazjalista w liście do gazety „Stolicznyje nowosti”. Jeśli początkowo jego ironia jest złodziejsko-lękliwa — to bliżej środka młodzieniec nabiera pewności siebie i oto już tradycyjnie dla ukrainofobów pisze się po ukraińsku i bierze w cudzysłów „historyczna niepodległość”. A dalej podaje się jako dokonana prawda twierdzenie kolegi z klasy naszego gimnazjalisty: „U niego co wiersz, to kogoś zabijają albo DO PRZEWODNICZĄCEGO CZERNIOWIECKIEJ OBWODOWEJ ADMINISTRACJI PAŃSTWOWEJ pana T. J. BAUERA 22 marca 2000 r. Szanowny Teofilu Józefowiczu! Już prawie rok w Czerniowcach ciągnie się sprawa sądowa pisarki Haliny Tymofiijiwny Tarasiuk, którą prokuratura miasta na podstawie prawa powinna natychmiast zamknąć, zobowiązać powoda — wojskowego prokuratora, podpułkownika sprawiedliwości Leonida Mielnikowa do przeproszenia jej. Krótko o istocie sprawy. 4 grudnia 1998 roku niezależna czerniowiecka gazeta „Doba” wydrukowała artykuł „Dezerter”, w którym felietonistka gazety H. Tarasiuk na przykładzie losu poborowego Mykoły Rachmistra analizowała przyczyny i skutki dezercji w ukraińskiej armii. Artykuł wywołał rezonans wśród opinii publicznej i gniew wojskowego prokuratora Czerniowieckiego garnizonu L. Mielnikowa, który zaczął otwarcie szantażować autorkę artykułu i redaktora gazety „Doba” W. Stefancia. I chociaż sąd uniewinnił poborowego M. Rachmistra jako takiego, który jest niezdolny do służby w armii — prokurator L. Mielnikow nie uspokoił się, zamiast tego złożył pozew przeciwko autorce artykułu „Dezerter” H. Tarasiuk i gazecie „Doba” o „ochronę jego czci, godności i dobrego imienia”, a także o odszkodowanie za straty moralne na znaczną sumę. Na czym polega obraza moralnych i zawodowych cech prokuratora, w jego mniemaniu? Po pierwsze, na tym, że pisarka, przewodnicząca Kobiecej Wspólnoty Bukowiny i pracownica gazety odważyła się bronić chorego młodzieńca z wielodzietnej rodziny, którą stawia na nogi sama matka. Po drugie, odważyła się wyrzucić wojskowemu prokuratorowi, że w gabinecie służbowym rozmawiał z nią w „czystym rosyjskim języku”, nazwała go obcojęzycznym „stróżem” ukraińskiego porządku, który „urzędowym językiem rosyjskim” uczył ją — „matkę i ukraińską pisarkę, jak służyć ojczystemu państwu”. Z powyższego wynika, że faktycznie obrażona została ukraińska obywatelka — jej narodowa, ludzka i zawodowa godność. A jednak organy ścigania obwodu nie odrzuciły bezzasadnego pozwu swojego kolegi. Sąd nad Haliną Tarasiuk i gazetą „Doba” był przekładany kilka razy (na wrzesień, październik, styczeń, marzec). Nie odbył się on również w marcu. Przyczyny podawane są różne: choroba sędziego, konferencja, sędzia nie jest gotowa itp. Następna rozprawa sądowa w sprawie wyznaczona jest na 11 kwietnia tego roku. Czyżby funkcjonariusze organów ścigania m. Czerniowce nie widzieli, że cała ta „sprawa sądowa” zbudowana jest na rażącym naruszeniu przez powoda 10 artykułu Konstytucji Ukrainy? Tym bardziej, że znanym postanowieniem Sądu Konstytucyjnego Ukrainy z 14 grudnia 1999 roku potwierdzono państwowy status języka ukraińskiego! I w ten sposób urzędnik państwowy, wojskowy prokurator L. Mielnikow zobowiązany jest na swoim miejscu pracy posługiwać się państwowym — ukraińskim językiem. Mało prawdopodobne, że w Czerniowcach nie znają ukraińskich praw. A zatem istnieją wszelkie podstawy uważać, że tak po barbarzyńsku rozciągnięta w czasie próba dokonania faktycznie sądowej rozprawy nad Haliną Tarasiuk za jej prawne i całkowicie akceptowalnie wyrażone pretensje do prokuratora L. Mielnikowa — to nie tylko brak szacunku, ale próba poniżenia ukraińskiego pisarza, „postawienia na miejscu” popularnej działaczki społecznej Bukowiny, zatkania ust uczciwemu dziennikarzowi. Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki prosi Pana, Teofilu Józefowiczu, o ochronę prawnych praw, czci i godności znanej osoby Czerniowiec, pomoc w wycofaniu bezzasadnych pretensji wobec Haliny Tarasiuk, zmuszenie winnych do przeproszenia za poniżającą przewlekłość trwającą prawie rok wokół jej osoby, za pozbawienie pisarki normalnych warunków życia i pracy. Z poważaniem Przewodniczący Towarzystwa, deputowany ludowy Ukrainy Pawło MOWCZAN
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
