Сторінка · с. 7сторінка оригіналу ↗
Zakończenie. Początek na s. 5
Слово Просвіти, №71 за 2000 рік
I ile by różni przybysze nie nazywali ich bandytami, oni dla nas, Ukraińców, są prawdziwymi bohaterami, rycerzami ducha ukraińskiego. Właśnie wysoka idea narodowa stała się siłą napędową, podstawą heroizmu dla młodych krutian w 1918 r., żołnierzy UPA podczas wojny 1941—1945 i w latach 70. Ołeksy Hirnyka jako wyraz niezłomnej siły ducha przeciwko rosyjskiemu zniewoleniu. DZIŚ UKRAINA, JAK NIGDY DOTĄD, POTRZEBUJE KULTU RYCERSTWA, KULTU WIELKOŚCI I SAMOSZACUNKU, ABY CZUĆ SIĘ WOLNIE I DUMNIE NA TYM ŚWIECIE. Bo, jak pokazuje życie, ani najbogatsze czarnoziemy, ogromne bogactwa naturalne, ani rozum, ani miliony zabitych nie mogą być gwarancją rozkwitu i dobrobytu, zaspokojenia potrzeb kulturalno-duchowych. Ponad tym wszystkim musimy postawić kult siły ducha, bo to, co duchowe, jest pierwotne. „PROŚWITA” STAŁA U POCZĄTKÓW UKRAIŃSKIEGO ODRODZENIA NARODOWEGO. DZIŚ JEDNYM Z GŁÓWNYCH ZADAŃ JEST WYCHOWANIE I ZJEDNOCZENIE NARODOWEJ ELITY, KTÓRA BĘDZIE PRACOWAĆ DLA FORMOWANIA WŁAŚNIE NARODU I PAŃSTWA NARODOWEGO. CZYNNIKIEM KONSOLIDUJĄCYM SPOŁECZEŃSTWO JEST JĘZYK UKRAIŃSKI — TEN CZYNNIK POLITYCZNY, KTÓRY MOŻE SKONSOLIDOWAĆ NARÓD UKRAIŃSKI. Obecnie mamy Konstytucję Ukrainy, gdzie w art. 10 zagwarantowano państwowość języka ukraińskiego, mamy Państwowy program rozwoju języków (1990), uchwałę Gabinetu Ministrów z 8.09.1997 r., mamy Radę ds. polityki językowej przy Prezydencie Ukrainy, decyzję Sądu Konstytucyjnego (grudzień 1999 r.), a stan języka ukraińskiego doszedł do krytycznej granicy. Takiego czegoś nie było nawet w czasach komunistycznych. Proces niszczenia języka ukraińskiego, ukraińskiej duchowości rozpoczął się w 1994 roku od niesławnego przemówienia inauguracyjnego Prezydenta Ukrainy, kiedy zapowiedziano nadanie językowi rosyjskiemu statusu oficjalnego. Ten proces trwa do dziś. I rezultat jest dla nas wszystkich oczywisty. Przyczyn można wymienić wiele, ale główna tkwi w tym, że brak jest twardej, konsekwentnej i pryncypialnej postawy władzy państwowej w tej sprawie. Toczą się tylko puste dyskusje. Wysuwa się błędną tezę o prymacie gospodarki, wszystkiego, co materialne, a duchowe, kwestie języka, spycha się na drugi plan, a nawet nie bierze pod uwagę. JĘZYK UKRAIŃSKI JEST DEMONSTRACYJNIE IGNOROWANY PRZEZ WIĘKSZOŚĆ WYŻSZYCH URZĘDNIKÓW W PAŃSTWIE. JĘZYK — TO DUCH NARODU. DO TEGO CZASU, DOPÓKI DUCHOWA PODSTAWA SPOŁECZEŃSTWA, CZYLI CAŁY KOMPLEKS SFERY DUCHOWEJ, BĘDZIE IGNOROWANY PRZEZ URZĘDNIKÓW, TO O JAKIEJKOLWIEK POPRAWIE NIE MOŻNA NAWET MARZYĆ. Taka polityka prowadzi nie do zjednoczenia narodu, jego pokoju i zgody w społeczeństwie oraz skupienia uwagi elity na rozwiązaniu palących problemów społeczno-ekonomicznych, lecz do zaostrzenia sprzeczności w sferze duchowej. Oprócz tego brak jest polityki państwowej w sferze stosunków międzywyznaniowych. Budzi zdziwienie i niezrozumienie flirtowanie władzy raz z jedną, raz z drugą gałęzią Kościoła Prawosławnego. Poza szkodą i zaostrzeniem sprzeczności na tle religijnym, niczego to nie da. Jak pokazuje praktyka, w tej sytuacji „Proświta” nie ucieka się do płaczów, nie czeka na mannę z nieba, lecz wytrwale, codziennie pracuje. Być może jeszcze nie tak, jak byśmy tego chcieli, ale twardo i konsekwentnie idziemy naprzód, aby być przy czystych ukraińskich źródłach, bo w przeciwnym razie 40-letni standardowy termin — dopóki wszyscy płaczący nie wymrą. Jednym z mechanizmów utwierdzania sprawy ukraińskiej, idei narodowej, który „Proświta” wykorzystuje i będzie jeszcze intensywniej wykorzystywać, jest zwracanie się do organizacji międzynarodowych, społeczności międzynarodowej w sprawie faktów rażącego naruszania praw narodowych Ukraińców do zdobywania wykształcenia, informacji w języku ojczystym oraz zaspokajania potrzeb duchowo-kulturalnych. Jesteśmy nastawieni zdecydowanie, nie zatrzymamy się przed niczym w obronie interesów narodowych narodu ukraińskiego! Mykoła NESTERCZUK, sekretarz odpowiedzialny Towarzystwa „Proświta” atrybutu narodu nowego wieku. Trzeba przypomnieć, że główną cechą wyróżniającą w społeczeństwie feudalnym nie były przywileje, nie język, nie przynależność etniczna. My, oczywiście, nie możemy twierdzić, że język w tamtych czasach w ogóle nie pełnił funkcji oznak przynależności etnicznej. Podkreślimy jedynie, że tej funkcji nie pełnił jedyny wspólny dla wspólnoty etnicznej język pisany. Dlatego Słowacy w razie potrzeby mogli używać kilku języków, przede wszystkim — łaciny i języka czeskiego — za każdym razem w różnych dziedzinach jego (pisanego) użycia. Do czasu powstania języka literackiego funkcję oznaki przynależności etnicznej pełnił język słowacki w formie dialektów i innych kulturowych (kultywowanych) przejawów językowych. Jedność języka formowała się w procesie etnicznego rozwoju narodowo-integracyjnego — w wyniku tego rozwoju. Jedność języka słowackiego można scharakteryzować, opisać na podstawie czysto językowych znaków. Tę jedność mają wszystkie formy istnienia języka narodowego. Ten wspólny dla wszystkich Słowaków język, od najdawniejszego czasu istnienia słowackiej wspólnoty etnicznej, pełni rolę oznaki, atrybutu tej wspólnoty. Dlatego, na przykład, język czeski, który pewien czas odgrywał u Słowaków rolę praktycznego porozumiewania się, przede wszystkim w formie pisanej, nie wywarł prawie żadnego wpływu na rozwój języka słowackiego (ogólnosłowackiego). Dzieje się tak dlatego, że trafiał on na terytorium Słowacji w czasie, gdy w wyniku procesów integracji etnicznej i językowej u Słowaków dawno już utrwaliła się słowacka (ogólnosłowacka) świadomość językowa, która stała się naturalnym wymiarem (kryterium), normą, która nieomylnie ustalała zasady spontanicznej adaptacji obcojęzycznych elementów w słowackiej sytuacji etniczno-językowej. Rozwój językowo-historyczny u Słowaków przebiegał dość określoną drogą — drogą kultywowania własnego języka słowackiego. Adaptacji, która odbywała się zgodnie z prawidłami zakodowanymi w ogólnosłowackiej świadomości językowej, uległy, oczywiście, także zapożyczenia z innych języków. Istotne znaki jedności językowej stają się składnikami świadomości językowej, która obejmuje główne prawidłowości, zasady funkcjonowania języka. Te prawidłowości z kolei ustalają także zasady adaptacji obcych elementów językowych. Świadomość językowa formuje się w dzieciństwie wraz z przyswajaniem języka ojczystego, macierzystego. Zatem z procesami etniczno-integracyjnymi wiąże się poczucie wzajemności etnicznej, formowanie wspólnego języka, społeczeństwa etnicznego, które się integruje, a także jego samonazywanie. Historyczna głębia tych procesów znajduje swoje odzwierciedlenie w historycznej i językowej świadomości współczesnego narodu słowackiego. Wspomniane procesy i wyniki rozwoju historyczno-etnicznego i językowego są dla współczesnych wyjątkowo ważną lekcją i jednocześnie gwarantem sukcesu dzisiejszego i przyszłego rozwoju, który kontynuuje wytyczanie dawno nakreślonej drogi. Jan DARULA, profesor, m. Bratysława MAJ, NR 5 (71), 2000 ROK
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
