Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

WIOSNA NASZEGO NIEPOKOJU...

Слово Просвіти, №72 за 2000 рік

...Boli? Piecze? — Nic gorszego być nie mogło. Wspomnij tylko: Mazepa i Kulisz. Niech płomieniem huczą szalone wiersze I każda rym — jak święcony nóż... Jewhen Małaniuk Chcemy tego czy nie, żyjemy w czasach, kiedy to, co idealne — jest trywializowane, świętości — są opluwane, nawet życie wielkich ludzi staje się przedmiotem niezdrowych dyskusji. Zamiast powszedniego chleba idei niektórzy wieszczowie od idei narodowej oferują nam zakalec z łobody. Czasem odnosi się wrażenie, że pokolenie młodych ludzi w ogóle nie ma pojęcia o duchowości, o źródłach i tradycjach, które wiekami żywiły ducha narodowego. Korzyść i wyrachowanie przenikają nawet w najdelikatniejszą sferę ludzkiej działalności — w duchowość. ...I starzał się Mahomet, i mylił słowa... A «narodowi prorocy» utyli, roztyli się, stali się kłamcami u bram miejskich, zgubili niejedno pokolenie świadomych patriotów. Nie wychowali godnych mężów... Mimowolnie przypominają się frontowe strofy O. Honczara: Grzmią dnieprowe progi, Jedwabne śpiewają trawy: Nie zawsześmy padali do nóg Pokornie, jak psy gończe. Nie zawsze nas znieważali I rządzili nami kretyni, A teraz osłami stali Dumni synowie Ukrainy. Gorzka prawda tych wersów niepokoi nas i dzisiaj. Taka już jest natura Prawdy. Jak prawdą jest i to, że w wierszach wielu (nawet znanych) współczesnych poetów dzisiaj wyraźnie obecna jest orientacja na profesjonalną pozę, nawet na pozorność. Coraz częściej spotyka się profesjonalne wyszkolenie, formalną wykwintność, a rzadziej słowo, które płynie z serca, z potrzeby pisania. Traci się też pojęcie wartości jednej doskonałej rzeczy. Mało jest indywidualnego, osobistego głosu. Bywa, że trudno rozpoznać, kto jest autorem wiersza... Dla Arystotelesa środkowa droga, która biegnie pomiędzy pokorą a gniewem, — to stałość... ...Stałość przemyślana, plastyczna, nawet cyniczna, wyostrzone poczucie przynależności do dramatyzmu życia, niepokojąca koncentracja na nieprzystosowaniu ludzkiej duszy — to daleko nie wszystkie cechy poetyckiego wszechświata Ihora Rymaruka, które cały szereg «uczuć»... które wyodrębnia samą historię walki ducha. Poczucie przestrzennej nieogarniętości w wielkim i małym, które dzieli i rozróżnia wewnątrz nieskończonej sfery koła otaczających nas przedmiotów. Poczucie głębi, które starannie odpycha w nieskończoność, w nieogarnione czasy, wydarzenia, które pewna siła, podobna do ciężaru, nieustannie pragnie sprasować dla nas w cienki listek przeszłości. Poczucie ilości, które odkrywa i, nie drgnąwszy, ocenia straszną ilość materialnych i żywych elementów, które biorą udział w najmniejszym przekształceniu uniwersum. Poczucie propozycji, które — dobrze to czy źle — dostrzega różnicę w fizycznej skali, która odróżnia rozmiarem i rytmem atom od mgławicy, maleńkie od wielkiego. Poczucie jakości i nowości, które, nie naruszając fizycznej jedności świata, rozróżnia w naturze absolutne stopnie udoskonalenia i wzrostu. Poczucie ruchu, które zdolne jest postrzegać w symbolistycznym, a raczej w barokowym rozumieniu. Autor potrafi znanymi tylko jemu, magnetycznymi motywami «zaciągnąć» czytelnika w wir wzburzonych uczuć, zaproponować mu swoją moralno-estetyczną interpretację świata. Nie na darmo strofa z Jewhena Małaniuka została wyniesiona na czoło artykułu. Właśnie strofa Małaniuka (moim zdaniem) mogła być wzorcem dla Ihora Rymaruka. W każdym razie, wiele jest współbrzmiącego... I strofy Małaniuka, i Rymaruka są napojone jednakową temperaturą — sensu i emocji — treściwymi (historycznymi, kulturologicznymi, psychologicznymi) skojarzeniami. Co prawda, strofa Rymaruka jest świeższa pod względem emocji, pod względem znaczeniowo-emocjonalnej wielopiętrowości, pod względem bohemistyczno-egoistycznych (bolesnych, właśnie w opinii autora) wiedzy, w najlepszym rozumieniu tych słów. Ihor Rymaruk to «poeta tematycznej zdrady». On «zdradza» i temat, i czytelnika. On zawsze wie więcej od czytelnika. Poeta rozrywa psychologiczny świat ludzkich więzi (mostki, które sam buduje) i odpycha się od zbudowanego przez siebie świata (często świata zła), żeby iść dalej... Doradczynią na tej drodze jest u niego emocja, przeżywanie świata takim, jakim jest, a nie takim, jak podpowiada rozum. Poezja Ihora Rymaruka wyrosła nie na pustym miejscu. Czasami jest współbrzmiąca z nastrojami tematycznymi J. Płużnyka, W. Swidzinskiego, ze współczesnych — M. Winhranowskiego. Językowo-stylistyczna gracja wierszy I. Rymaruka przypomina bezbłędną grę, która spotyka się chyba tylko w poezji ludowej. Język jego utworów jest bliski najlepszym wzorcom języka neoklasyków. Poetycka lekcja Ihora Rymaruka — to przypomnienie wielu poetom o tym, jak można pracować nad jednym wierszem, nad strofami, wewnątrz strof, w wersie, w złączeniu słów, w jednym słowie. Można powiedzieć, że I. Rymaruk zreformował poetykę w kierunku ideału. Kiedy myśl poety nie znajduje dla siebie w wyimaginowanym świecie twardego oparcia (bo coś strasznego poeta widzi w głębi), wtedy struktura wiersza rozpada się i wersy, niczym ptasie skrzydła, migoczą wokół światła prawdy. Potopem rozumu nazywali filozofowie księgę nad księgami — Biblię. Niemało, właśnie w metodzie poznania, zaczerpnął I. Rymaruk również z tej księgi. A jeszcze w wierszach I. Rymaruka obecne jest odczucie kosmicznego przeciągu, społecznego nieprzystosowania, pewnego zdystansowania artysty od świata. Za tym wszystkim stoi niewidoczna ukryta myśl: suetne życie — to tylko pozór życia. Egzystencjalne jest u niego rozumienie piękna tego świata, w którego podstawie smutek można rozpatrywać jako rytm życia. Po bodlerowsku przejmujący stosunek ma I. Rymaruk do ludzkich relacji i do przejawów ludzkiego... Niepokojące i zarazem dumne uczucie z tego, że poezja — mimo wszystko — istnieje, przetrwa w naszym okrutnym świecie, otula nasze dusze. Eppur si muove! (wł.). A jednak się kręci! Właśnie te słowa, które powiedział Galileusz, kiedy wyszedł z sądu, przychodzą na myśl po przeczytaniu nowego zbioru Ihora Rymaruka «Diva Obyda», wydanego w Iwano-Frankiwsku w 1999 roku. Wasyl OSADCZYJ

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин