Seite · S. 6Originalseite ↗
Szukajmy go w słowie
Слово Просвіти, №01 за 2012 рік
Znów się śmiejemy i milkniemy. Myślę o tym, że oto on, wątek z powojennego dzieciństwa Je. Hucała, W. Drozda, A. Pohribnoho: chłopiec, który wie, czym są wojna, głód i zimno, szyje buciki psu. Dla wielu z nas, wiejskich dzieci, psy były nieodłącznymi druhami w zimowych zabawach, ale u tego pokolenia stosunek do zwierząt domowych jest szczególny. Czy nie dlatego, że kotki i pieski przeżywały równie ciężko, jak dzieci w dzieciństwie napół zniszczonym przez wojnę? Dobry, wyrazisty wątek… — Luboszu, proszę nie myśleć, ten wątek już sobie zostawiłem! Zapisałem! — znów odwraca się do mnie Anatolij Hrehorowycz, a jego oczy się śmieją, ale jakoś trochę smutno. — Rozprawy, artykuły, wykłady… Wątki odkładam na później, ale — kiedyś! — na pewno to wszystko napiszę! Na pewno! I zaczyna opowiadać mi o czernihowianach, zwłaszcza o ukraińskim pedagogu Waszczence, który wtedy był jego odkryciem i jego sprawą. Teraz, gdy Anatolija Hrehorowycza już nie ma, często myślę o jego nieodzownej obecności w wielu wątkach mojego życia. Dzwoni telefon późno wieczorem. Tak mógł zadzwonić Anatolij Hrehorowycz: — Luboszu, czy oglądała pani wiadomości? Tego nie wolno zostawić! Ja naszkicuję swój projekt oświadczenia, pani napisze swój — po wykładach wpadnę, uzgodnimy. Najważniejsze, żeby zdążyć do numeru! Zdążali. Wielu zdążyło dzięki niemu, z nim, przez niego. I zawsze było to stosowne. W ogóle Anatolij Hrehorowycz był bardzo stosownym człowiekiem. A do tego był utalentowany, obdarowany, precyzyjny, pomysłowy. Stosowny mężczyzna — czy to w Związku Pisarzy, czy na katedrze uniwersyteckiej, czy w fotelu ministerialnym. Wszędzie był przekonujący, naturalny. „Człowiek na swoim miejscu” — to o nim.
Poznaliśmy się z Anatolijem Hryhorowyczem dawno, w latach osiemdziesiątych minułego stulecia. A rozmawiać zaczęliśmy w 1988 roku, po nagraniu telewizyjnego programu o Ołesiu Honczarze w muzeum Łesi Ukrainki. Wtedy rozmawialiśmy o noweli „Latają uśmiechnięte ptaki”. Szliśmy ulicą Saksahańskiego, z pamięci cytowaliśmy Honczarową nowelę, a naszą rozmowę przerywały dzwonki tramwajów, ale było nam ciekawie. Pohribnyj przyglądał się mi jak studentce, która chce dostać piątkę na jego egzaminie, a ja bałam się, czy mój poważany rozmówca nie zacznie mówić językiem uniwersyteckiego podręcznika literaturoznawstwa. Obeszło się. Oboje po ludzku rozmawialiśmy o literaturze. Było nam ciekawie. Dzięki Bogu, takie rozmowy zdarzały się nie raz. On był interesujący. To znaczy: słuchanie go było ciekawe, obserwowanie go, spieranie się z nim, przyznawanie, że jego słowo jest bardziej przekonujące, precyzyjniejsze. A jeszcze interesowało go wszystko: jaką książkę czytasz, co myślisz w tej czy innej sprawie, czym żyjesz. Słowem, był ciekawy życia, a życie gorąco interesowało się nim, podsuwając mu pod dłonie gorące krzemienie ze swego paleniska. …Układając puzzle własnego kijowskiego życia, nagle zauważam, jak wiele z nich naznaczone jest obecnością Pohribnoho. Wezmę do rąk kilka z nich. Oto pierwsze wybory przebudowy — chyba do Rady Miejskiej Kijowa. Wśród kandydatów wielu pisarzy. W Związku nawet odbywają się w tej sprawie jakieś zebrania. Pohribnyj — wśród kandydatów. Wokół niego od razu roi się grupa wsparcia. Wierzono w niego, ufano mu. Kto mógł, szedł z nim do końca. Temu, komu zabrakło sił, nie wyrzucał. Nie było w nim ani zjadliwości, ani pychy. Już wtedy, gdy rozpoznawano go na ulicach — ktoś
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
