Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 10Originalseite ↗

Tryptyk – rozmyślania o Osobowości

Слово Просвіти, №01 за 2012 рік

1 stycznia 2012 r. doktorowi nauk filologicznych, profesorowi, kierownikowi katedry radiofonii i telewizji Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki, zasłużonemu dziennikarzowi Ukrainy, członkowi Akademii Nauk Szkolnictwa Wyższego Ukrainy, laureatowi Ogólnoukraińskiej Nagrody im. Iwana Ohijenki, Wasylowi Wasylowyczowi LYZANCZUKOWI stuknęło 75 lat oraz 60 lat pracy dziennikarskiej. Wasyl Wasylowycz pochodzi ze wsi Hanewa w rejonie kołomyjskim obwodu iwanofrankiwskiego. Jest autorem 29 książek (monografii, poradników, podręczników, broszur), ponad 500 artykułów naukowych i naukowo-publicystycznych. Opublikował w prasie ponad 900 materiałów różnych gatunków, prawie 600 razy występował w radiu i telewizji, poruszając ważne tematy społeczno-polityczne ukraińskiego państwowotwórstwa. Wołodymyr KACZKAN, doktor nauk filologicznych, profesor, m. Iwano-Frankiwsk. 1 Od myśli do serca zamknie się „wysokonapięciowy łuk”, podgrzeje się ogromną amplitudą oddechu i z męskiej piersi, niczym z kowalskiego miecha, posypią się iskry namysłu o niezniszczalności naszego języka, świętej idei narodowej, o autentyczności ukraińskości i jej historii, o jeszcze do końca niepojętym i niewyśpiewanym w karkołomnych losach bojowników-poprzedników krwawym doświadczeniu ojców i braci, i dławiących się od syberyjskiej furii historiach-opowieściach, i zwiędłych w chrypce śpiewach matek i sióstr. Ten zakorzeniony w pokucką ziemię człowiek, doprawdy gdzieś pod wieczór, a być może jutro czy później, zostawi na białym papierze ważne lub wręcz niezaprzeczalne świeże myśli, które nadają się do użytku tylko świadomym, zdolnym nie złamać się w czasach wichur. W tym myślącym dyskursie uczonego Wasyla Lizanczuka będą „bolesne” cyfry, będą piekły żarem prawdy słowa, całe strony, z których odczytywać się będzie filozofem niezniszczalności narodu, rozległa utwierdzalność antropoukrainocentryzmu, tej jakościowej istoty, treściotwórczego paradygmatu. Ale to na pewno będzie, bo on już jest zbudowany do tej misji: właśnie tak mówić o istocie ukraińskości, że najsroższe wichry nie są w stanie znieść go z prawej drogi. A obecnie?.. Pierś Wasyla przyozdobiła jasna, pełna pomarańczowo-żółtawych krzyżyków koszula; a jasnoszare oczy chciwie piją ciepło, które otula jego twarz, całe przedmieście Lwowa. Zmierza do greckokatolickiej świątyni — do cerkwi świętego Jozafata. 2 Cerkiew jest tu dawna, latami wymodlona. Jej energetyka jakby namagnesowana zdumiewającą i niepojętą siłą, wypełnioną świętym duchem. Tutaj ciało jakby w szczególny sposób odpoczywa, a dusza, jak ptak z rozpostartymi skrzydłami, lata, pracuje i wypełnia się jasnością modlitwy, kadzidlanymi ruchami bezmiaru czasu, niezaprzeczalnymi stałymi mądrości, która utwierdza się całym liturgicznym obrzędem. Odbywa się niewidzialne udoskonalenie wewnętrznego świata; trwa przerabianie owego małego ludzkiego „ja” na wywyższenie duchem świętym, tajemnicą najświętszej modlitwy i eucharystii, spowiedzią i komunią. Człowiek rozpościera skrzydła i wznosi się w Bożej radości i obecności, w uświadomionej i pogłębionej wierze, w zbliżeniu do ziemskiej bezgrzeszności… Jego myśli jakby dały spokój duszy, znów atakują mózg, urządzają niełatwy egzamin na pokonanie licznych pytań, na które szuka w Piśmie Świętym odpowiedzi latami. ...Boże mój, może to jeszcze nie nazbyt uzasadniona, dokonana przeze mnie korzyść, bo na życiowej drodze niemało się pogubiło-roztrwoniło, ale ja, grzeszny, mój Sprawiedliwy, uświadamiam sobie swoje przewinienia, spowiadam się przed Twoim wzrokiem i Duchem Twoim, pragnę oczyszczenia duszy i wypełnienia jej niebiańską modlitwą, która uzdrawia moje ciało, ładuje mój mózg, jak doborowym ziarnem przed siewem, myślami, które potwierdzają Twoją bezmierną i niepojętą wielkość, podnoszą mój skromny czyn do zapotrzebowania otaczającego myślącego ludu. Modlę się do Ciebie, Boże, nie opuść mojej istoty, trzymaj moją, czasem zapętaną codziennymi kłopotami duszę, bliżej swojego Ołtarza, nie pozwól zwątpić w prawość i potrzebę tego, co robię, i wybacz mi, Panie, jeśli gdzieś zboczyłem na ścieżkach chodu i poszukiwań. Doprawdy, tak mi się widzi: nie byłem ani zachłanny, ani zazdrosny. Ja jedynie zawsze byłem niezadowolony z tego, co już wyżnąłem na swoim zagonku. Może tego snopka nie w całości przyjmiesz, Nauczycielu, do ludzkiej księgi mądrości, może tylko jeden kłos godny jest spożycia, a być może tylko jedno ziarno odwieje od plew skrupulatny czas — i to będzie moim uszczęśliwionym uświadomieniem, że jednak coś wrzuciłem w spragnioną wiosenną rolę swojego narodu. Panie-Panie, uzdrów moje ciało, daj mi siły i krzepy na jutrzejszy trud, bo moje pióro czuje Twoje naładowanie, a dusza przekazuje mózgowi polecenie Twoje: nie zatrzymaj się, jeszcze nie ma pozwolenia na spoczynek. Pracuj!..” 3 Noc wydała się długa, jakaś nużąca. Stałem naprzeciw swojego przedziału i długo przyglądałem się niebu, które było jakby poszarpane błyskawicami-biczami. Pociąg stukotał po nieskończonych szynach aż do Zaporoża, pasażerowie wreszcie uspokoili swoje szuranie tam i z powrotem, a konduktorzy dali znak do snu, błysnąwszy korytarzowymi lampkami. Dzienne zmęczenie zsyłało w wagonie ciszę. I nagle do głowy przyplątały się to jeden, to drugi sen, które jakoś urywanie przenoszą go do rodzinnej Hanewy, tam, gdzie spoczywają rodzice. „Widzę cię, Wasylku, my wczoraj z mamusią zaoraliśmy pagórki, powyżej chaty, u Bozi wyprosiliśmy deszczyku — i, mam nadzieję, zazielenią się wschody… Ty, synku, wyrosłeś na ziemi, kochasz pole, z ciebie wybiłby się dobry gospodarz, oj, dobry!..” — i jakaś cisza, jak pustka, otuliła Wasyla, coś zwilgotniały dłonie, spociło się czoło. Może chciał coś odpowiedzieć ojcu, poprosić o coś, a czy usłyszeć jakąś dobrą nowinę, przekazać pozdrowienia na spracowane matczyne ręce, a może i pocałunkiem ostudzić jej łzę?.. Ale ojcowska nauczycielska siła była silniejsza od synowskiej i Wasyl jednak oparł się o poręcz okna, jakoś objął dłońmi gorącą głowę, pokiwał nią, jakby wytrzepał coś zbędnego czy drugorzędnego i jednak uparcie patrzył w ten zaciemniony koniec korytarza, gdzie, wydawało się, stał jego ojciec. „Nu, cieszę się tobą, synku, oto w mojej biblioteczce prawie wszystkie twoje ważkie słowa; o, te książki, gdzie ratujesz naszą mowę od stuletniego kata, w których rozpalasz młot i obcęgi, aby porozbijać kajdany, które wiszą nam na rękach, nogach i szyjach, — te książki zaczytali ludzie, którzy nie są w stanie zapomnieć, że urodzili się i umrą Ukraińcami!.. Dobrze czynisz, moja krwinko, cieszymy się twoim dorobkiem, ale…” Może tata miał zamiar pomachać ostrzegawczo na syna palcem, mówiąc, nie zadzieraj na starość głowy, nie zasyp jej wyniosłością, pychą, bo wywyższanie się ponad innych — wielki grzech, którego trudno odpokutować. „Nie chwal się, niech ludzie ocenią twoją pracę…” * * * Profesor Wasyl Łyzanczuk rozpoczyna tydzień pracy, idąc do Uniwersytetu Franki. Niesie w sobie światło. Nim, jak duchową lampą, zapala pragnienie poznania u młodych, tych, którzy mogliby być jego wnukami. Idzie Lwowem Osobowość! Och, te szybkie jubileusze! Och, coraz żwawsze lata! Wiem, nie utoniesz w olejku, głowo złota. Ludziom kozackiego kroju nigdy nawet się starzeć. To na takich bohaterach i Ukraina stoi! P.S. Od redakcji. Przyłączamy się do gratulacji poety Wasyla Marsiuka i szczerze życzymy poecie i proświcianinowi Danyłowi Andrijowyczowi Kononence mocnego zdrowia i twórczych osiągnięć na wiele długich i dobrych lat!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn