Seite · S. 15Originalseite ↗
Jarosław Hawryluk: „Marzyłem, by zagrać Don Kichota…”
Слово Просвіти, №01 за 2012 рік
— Panie Jarosławie, znamy Pana jako utalentowanego aktora… W pamięci od razu pojawia się Łukian Sokołuk z filmu „Babilon XX”, Hołochwostyj w spektaklu „Za dwoma zającami”, niemało radzieckich filmów lat 80. Które role są dla Pana najdroższe? — Bez wątpienia Łukian z „Babilonu XX”. Bo od niego zaczęła się moja droga jako aktora filmowego. Uważam, że udana. Potem pasterz Hryć w „Dudarykach”. Za tę rolę otrzymałem nagrodę za najlepszą rolę męską na festiwalu „Mołodist—81”. Potem zagrałem Szurkę w „Graczkach” — bardzo ciekawa rola psychologiczna… A w teatrze — Hołochwostyj w komedii „Za dwoma zającami” W. Szułakowa i Petriakow w tragedii „Pójść i nie wrócić” W. Bykowa. Role były różnorodne, wiele z nich głównych… A w latach 90. nie było już kina. Pracowałem tylko w teatrze. — Jak udawało się Panu tak przeistaczać: od negatywnych postaci do pozytywnych. Jest Pan aktorem, który potrafi grać typy… — Aktor wtedy jest aktorem, kiedy umie wszystko. Chociaż negatywnych bohaterów grać znacznie łatwiej. Przed „Babilonem XX” grałem P. Korczagina, przyjechałem do Kijowa i znów dano mi tę rolę. Plakatowych bohaterów bardzo trudno grać, bo widz zawsze chce widzieć za tym jakiegoś człowieka, jakiś ludzki los. A kiedy bohater mówi hasłami, to nie porusza. Za władzy radzieckiej udawano, że się to podoba, i aktorom dawano wysokie nagrody. A ogólnie miałem szczęście, bo było od kogo się uczyć i z kogo brać przykład. — Kilka słów o nauczycielach i kolegach… — Nigdy nie ukrywałem i nie ukrywam, że znajomość z Iwanem Mykołajczukiem była przełomowa w moim losie twórczym. Po ukończeniu instytutu teatralnego powiedział mi: „Mały, jedź do teatru. Jeśli jesteś dobrym aktorem, kino cię znajdzie”. Z czasem Iwan Wasylowycz przyjechał do Lwowa i zaprosił mnie do „Babilonu XX”. Była to moja pierwsza rola w kinie, a jego pierwsza praca reżyserska. On jako reżyser, który wcześniej był aktorem, zawsze umiał stworzyć szczególną rodzinną atmosferę i wiedział, jak pracować z aktorem. Obok byli Kostiantyn Stepan- Ołena Szułha Filmów, którymi raportował Ukrtelefilm, było trzy: „Czas prawdy” reżysera Kostiantyna Krajnego i dwa obrazy z autorskiego cyklu Ołeha Bijmy „Niemilknące gwiazdy” — „Iwan Dracz” i „Dwa walce. Jewhenija Mirosznyczenko”. Więc wśród gości był i bohater filmu — laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki, Bohater Ukrainy Iwan Dracz, a także — dyrektor Instytutu Literatury im. T. Szewczenki Narodowej Akademii Nauk akademik Mykoła Żułynski, laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki, członek korespondent Akademii Sztuk artysta Serhij Jakutowycz, przewodniczący Narodowego Związku Kinematografistów Ukrainy Serhij Trymbacz, laureatka Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki kompozytorka Łesia Dyczko, pierwszy zastępca dyrektora generalnego studia Wiktor Petrenko, koledzy-kinematografiści, muzycy, pisarze, dziennikarze. Z powitalnym słowem do gości zwrócił się dyrektor artystyczny Uk- Zdjęcie Ołesia Dmytrenki kow, Łeś Serdiuk, Iwan Hawryluk, Lubow Poliszczuk. Słowem, był to dla mnie egzamin. Więc gdyby nie pierwszy obraz, gdyby nie Mykołajczuk, nie wiadomo, jak potoczyłby się mój los. Był bardzo dobry dla mnie i do dziś utrzymujemy kontakt z Mariczką Mykołajczuk. — Co jest Panu bliższe: sztuka filmowa czy działalność teatralna? — Kino — to sztuka, gdzie raz zagrałeś i już nie można czegoś zmienić. Teraz oczywiście łatwiej, bo kręcą cyfrowo. Ale jak? W pośpiechu, szybko, po 10—15 scen dziennie. To nie twórczość, to „taśmy”, o których już po pół roku nikt nie wspomni. A teatr — szkoła, dyscyplina, odpowiedzialność. Rano próba, wieczorem — spektakl, potem znów próba, jesteś cały czas w pracy: widzisz widza na sali, czujesz, jak reaguje. I proces twórczy trwa, ponieważ aktor stale się doskonali. Oto my z Tamarą Jacenko dwadzieścia siedem lat gramy w teatrze „Za dwoma zającami”. My już posiwieliśmy, a widzom wciąż jest ciekawie, przychodzą i mówią: „Tacy awanturnicy bywają i w wieku 50—60 lat…” Zagrałem u W. Tychyja w cyklu filmowym „Ukraino, Goodbye”, zagrałem w filmach młodych reżyserów — „Filozofia” A. Pasiekowej, „Groza” M. Słaboszpyckiego, „Przybłęda” W. Jamburskiego… — Czy jest rola, o której Pan marzy? — W teatrze jakieś 15 lat temu marzyłem, by zagrać Don Kichota. Wiedziałbym, co w to włożyć. A obecnie siwe włosy nie dają siły marzyć… — Pana ulubieni partnerzy na scenie… — My, aktorzy, zależy od reżysera. Jakiego partnera ci wyznaczą, z tym grasz. Ale z partnerami zawsze miałem szczęście. W kinie zbliżyłem się z Leonidem Fiłatowem. Dziś jest wielu dobrych ukraińskich aktorów, ale wielką rolę gra zwykłe szczęście. Spotkał cię reżyser, coś w tobie zobaczył i to inspiruje, bo ci wierzą, dają jakąś rolę. Wielu aktorów szuka siebie w czymś innym. Dlatego badam Kruty, bo tak, widocznie, musiało być… — Kiedy temat Krut zapukał do Pana serca? — Do tego też miałem stosunek raińskiej studia filmów telewizyjnych laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Ołeh Bijma: „Rad jestem witać naszych przyjaciół, którzy zebrali się na końcowy przegląd filmów tego roku. Myślę, że trafnie nazwać dzisiejszy wieczór „Być wbrew”. Oto już 45 lat Ukrtelefilm żyje wbrew okolicznościom, niektórym ludziom itd. Żyje wbrew wszystkiemu. U nas trzeci miesiąc pracuje KRU, i jego pracownicy nie mogą pojąć, jak bez państwowego fi- „Kruty — sprawa mojego życia”, — twierdzi koryfej Młodego Teatru Jarosław HAWRYLUK, który od 1995 roku aktywnie bada tę tragiczną kartę historii Ukrainy. A zainteresował się „krutiańskim” tematem jeszcze jako student wydziału filmowego Kijowskiego Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej imienia I. Karpenki-Karego. Filmy „Graczki”, „Taka późna, taka ciepła jesień”, „Trzy łuski od angielskiego karabinu” — to niepełny dorobek aktora… A jaka psychologicznie wycyzelowana gra na scenie teatralnej! Przypomnijcie sobie Podkolesina z „Ożenku” według Gogola… Czy Hołochwostego w spektaklu „Za dwoma zającami”, który jest aktualny i dziś. Ten spektakl już ponad 27 lat zbiera wdzięcznych widzów… W oczach Jarosława Hawryluka i dziś zachował się ognik magnetycznego awanturnictwa, wykwintnej gry i przeistoczenia…
Iwan Mykołajczuk. Ławra, wydział filmowy, wykładowca zachorował, nie było zajęć. I wybraliśmy się na zbocza Dniepru… Tam jakiś dziadek powiedział nam: “Oto wy odpoczywacie, a tutaj pochowani są młodzi chłopcy”. A jacy chłopcy? Kogo zapytać? Kiedy zapytałem o to Iwana Wasylowicza, powiedział: “Jeśli będziesz bardzo wypytywał, to nie skończysz nauki. Został ci rok. A kiedy skończysz, ja ci opowiem, choć też niewiele wiem”. Z czasem dowiedziałem się, że w “Literaturnej Ukrainie” pracuje dziennikarz Iwan Iljenko, który zajmuje się tematem Krut. Pojechałem do “Literaturnej Ukrainy”, poznałem się. On po raz pierwszy w 1995 roku w Drohobyczu wydał książkę “Bohaterowie Krut. Rycerski wyczyn młodych Ukraińców. 29 stycznia 1918 roku”. Ja z Iwanem Iljenką niewiele razy się spotykałem. Kiedy zmarł, ówczesny redaktor naczelny “Literaturnej Ukrainy” przekazał mi wszystkie materiały, książki o Krutach. Później my z historykami Ołehem Bożkiem i Wiktorem Korotkym zorganizowaliśmy Towarzystwo “Bohaterowie Krut”, urządzaliśmy wsparcia finansowego istnieć, a jeszcze i kręcić filmy. I oni nigdy nie znajdą tego pogrzebanego psa, bo nie rozumieją, że jest kolektyw, jego ambitność, jego inteligencja i patriotyzm. A my wbrew wszystkiemu kręcimy ukraińskie kino. Tak, my go nie sprzedajemy, bo ono jest niekomercyjne. My nie robimy popu. Ludzie, o których kręcimy, nie poddają się pieniężnemu wymiarowi”. Obraz “Czas prawdy” poświęcony jest kinematografistom i dziennikarzom, którzy relacjonowali wydarzenia wiosny i lata 1986 roku w Czarnobylu. Jest on o tym, jak zaraz po awarii pracowały media w warunkach wysokiego promieniowania i administracyjnego kompartyjnego nacisku. Jego autor Kostiantyn Krajnij zaznaczył: “My pokazaliśmy ludzi, którzy byli po tamtej stronie kamery filmowej, i wielu już nie ma wśród nas. My pokłoniliśmy się tym filmom i ich twórcom. Chyba i dalej tak będziemy pracować — nie dzięki, a wbrew okolicznościom”. Odnośnie obrazu o Iwanie Draczu Ołeh Bijma powiedział: “W tym filmie są rzeczy, których ja, być może, nie cztery pamięci, w archiwach i bibliotekach różnych miast Ukrainy znaleźliśmy niemało materiałów. Szczególnie dużo informacji jest we Lwowskiej Bibliotece imienia W. Stefanyka. A zatem Kruty — sprawa mojego życia… Obecnie Towarzystwu przewodzi historyk Ołeksandr Nadtoka. — Jaki los scenariusza filmu fabularnego o Krutach? — Niestety, smutny, chociaż przeszliśmy konkurs i scenariusz filmowy zatwierdzono. W latach 2010—2011 byliśmy w planie, ale to finansowania nie ma, to jeszcze czegoś. W Ministerstwie Kultury chcieli pomóc, wszak taki film jest bardzo potrzebny. Ja nawet zdobyłem materiały o tym, kto co pisał o tym scenariuszu w Ministerstwie, żeby zobaczyć jakieś słuszne uwagi, życzenia… Ale wszystko jest w zamrożonym stanie. Dzisiaj ja bym scenariusz przeredagował, bo kino — to żywy materiał. Od scenariusza do wyjścia filmu na ekran — bardzo długa droga. — Pan cały czas uzupełnia książkę “Kruty. Styczeń 1918 roku”, ona wytrzymała dwa wydania. I teraz przygotowuje się Pan do trzeciego… — Tak, po raz pierwszy książka “Kruty. Styczeń 1918 roku”, którą opracowywałem, wyszła w “Proświcie” w 2008 roku, a drugie uzupełnione wydanie — w 2010-tym. Przypominam sobie, do mnie ze Lwowa zadzwonił profesor-historyk, który powiedział: “W moje ręce trafiła Pana książka. To nie po prostu książka, to krutiańska biblia”. Teraz odmówić sobie tej sprawy to grzech. Przygotowujemy trzecie wydanie. Mam bardzo cenne materiały… Na przykład, wspomnienia “Zapiętnowani przekleństwem”, siostry miłosierdzia. Z Niemiec — dokument “Raport Centralnego Komitetu Rosyjskiego Czerwonego Krzyża o działalności Nadzwyczajnej Komisji w Kijowie” o tym, co działo się w Kijowie w latach 20-tych. O sztabie Duchonina, gdzie masowo rozstrzeliwano ludzi. Te materiały strasznie się czyta… Rozmawiała Ulana WOLYKOWSKA miałem prawa pokazywać. Ale to wszystko prawda, ja nie krzywiłem duszą”. A materiały, które weszły do obrazu “Dwa walce. Jewhenija Mirosznyczenko”, dotąd nie były upublicznione. Wielka śpiewaczka, uwieńczona laurami prima donna, którą słyszały Rzym i Paryż, ufnie przyznaje się widzowi z ekranu, że zawsze niesamowicie denerwowała się przed wyjściem na scenę, a praca pedagogiczna jest o wiele trudniejsza niż aktorska. Rok 2011, być może, nie jest najszczęśliwszym rokiem w życiu Ukrtelefilmu. Swego czasu obrazy studia trzykrotnie otrzymywały Narodową nagrodę Ukrainy im. T. Szewczenki, jego dorobek — ponad 3 tys. filmów wszystkich gatunków, wyróżnionych licznymi nagrodami i przyzami najbardziej prestiżowych festiwali i konkursów. Wśród nich “Ślepy deszcz” (reżyser W. Hres), “Odrodzenie” (reżyser Je. Riabko), “Łucja z Lammermooru”, “Grzech”, “Pułapka”, “Zbrodnia z wieloma niewiadomymi”, “Wyspa miłości” (reżyser O. Bijma), “Faust” (reżyser B. Nebieridze), “Czarnobyl: dwa kolory czasu” (reżyser I. Kobryn).
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
