Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 3Originalseite ↗

Wolność słowa czy słowotok?

Слово Просвіти, №02 за 2012 рік

w śledztwie w sprawie głośnej sprawy Gongadzego. Wolność słowa trudno sobie wyobrazić bez swobodnego dostępu społeczeństwa, przede wszystkim jego przedstawicieli — dziennikarzy, do informacji. Jednak pomimo uchwalenia ustawy o dostępie do informacji publicznej sytuacja się nie poprawiła. Tylko oficjalnie odnotowano ponad 30 różnych przypadków utrudniania zgodnej z prawem działalności zawodowej dziennikarzy oraz ograniczeń w dostępie do informacji. W ciągu minionego roku zauważono narastanie cenzury, zajmują się nią celowo struktury władzy zarówno w stolicy, jak i w regionach. Charakterystyczny przykład — Charków, gdzie z anteny zniknęły opozycyjne programy telewizyjne. Pośrednim przejawem cenzury jest brak pluralizmu w mediach, w szczególności w telewizji, Zdjęcie Petra Antonenki przemilczanie przez większość kanałów ważnych, ale nieprzyjemnych dla władzy tematów: proces J. Tymoszenko, spadki notowań Partii Regionów, zamach na prawa i wolności obywateli, ważne oświadczenia polityków krajów zachodnich, w szczególności UE w sprawie stanu demokracji na Ukrainie. Główne kanały telewizyjne niemrawo informują także o poważnych problemach społeczno-ekonomicznych, chociaż martwią one miliony obywateli. To, że media zachowują się niemal jednakowo, świadczy o tym, że „dyrygują” nimi z gabinetów władzy, a także istnieje autocenzura szefów mediów, którzy reagują na „ogólne nastroje”. Zatem nie ma się z czego cieszyć: wciąż jesteśmy na „którymś tam” miejscu w światowych rankingach wolności słowa. Chciałoby się jakiegoś pozytywu, ale znajduje się go zgodnie z przysłowiem „Nie było szczęścia, to nieszczęście pomogło”. Pozytyw wspólnie wyszukiwano w przeciwdziałaniu negatywom: w raporcie końcowym wymieniono prowadzenie przez organizacje dziennikarskie i inne organizacje pozarządowe kampanii na rzecz promowania ustawy o dostępie do informacji oraz zmian do ustawy o informacji, a także konsolidację środowiska dziennikarskiego — kilka organizacji medialnych połączyło się w Ukraińskie Stowarzyszenie Mediów, a Niezależny Związek Zawodowy Mediów Ukrainy zaczął przezwyciężać kryzys i odradzać organizacje regionalne. 23 listopada wszystkie organizacje medialne Ukrainy po raz pierwszy zjednoczyły się, aby przeprowadzić wspólną akcję przeciwko bezkarności za zabójstwa dziennikarzy. Ale wszystkie te działania są, jak to mówią, „z biedy”, bo dalej nie ma już dokąd ustępować. Napawa nadzieją, że ukraińska władza jednak poszła na dialog ze środowiskiem dziennikarskim. Na ile jest to szczere i czy jest ona gotowa na postęp w sferze wolności słowa — pokaże czas. Na przykład, na ile skuteczne będzie polecenie ministra MSW, aby milicja wspierała profesjonalną działalność dziennikarską, a nie niszczyła kamer telewizyjnych i dyktafonów. Na konferencji prasowej rozwinęła się dyskusja o skuteczności wystąpień mediów, reagowania na nie ze strony władzy. Skłonił do tego również znany incydent na przednoworocznej konferencji prasowej prezydenta Janukowycza, kiedy to na pytanie dziennikarza „Ukraińskiej Prawdy” dotyczące jego luksusowego życia za państwowe pieniądze w Meżyhirji odpowiedział, że to, rzekomo, ingerencja w jego życie prywatne, chociaż pytanie dotyczyło „życia prywatnego” za nieprywatne pieniądze ludowe. Współbrzmi z tym odpowiedź pierwszego zastępcy Prokuratora Generalnego Rinata Kuzmina na pytanie, dlaczego prokuratura nie reaguje na materiały mediów o korupcji urzędników państwowych? Na co Kuzmin zaproponował dziennikarzom dostarczenie prokuraturze materiałów, dokumentów o tych faktach, a wtedy organy ścigania zajmą się kontrolami. I to przy tym, że ta sama „Ukraińska Prawda”, inne strony internetowe, niektóre niezależne media w ciągu 2011 roku opublikowały dziesiątki materiałów o luksusowym życiu przywódców państwa, wątpliwych transakcjach członków rządu, innych wysokich urzędników. Opublikowały, opierając się na licznych dokumentach. Więc jakie jest reagowanie organów ścigania? Szczegółowo odpowiedziała prezes Stowarzyszenia Prawników Mediów, ekspert Narodowego Związku Dziennikarzy Tetiana Kotiużyńska. Okazuje się, że w naszym ustawodawstwie od dawna istnieje norma, że dla prokuratury, milicji, innych odpowiednich organów materiały mediów mogą być podstawą do kontroli, a w razie potrzeby i wszczęcia spraw karnych. Mogą, ale nie muszą. To znaczy, prokuratura może zareagować, a może i nie. Co prawda, zaznaczyła pani Kotiużyńska, organizacje medialne już opracowały projekt poprawek do ustawodawstwa, którymi organy ścigania będą zobowiązane reagować na wystąpienia mediów. Propozycje złożono deputowanym, sprawa w rękach parlamentu. Póki co, jak kiedyś mówiono, pisarz (czy dziennikarz) „pisuje”, czytelnik „poczytuje”. I żadnej reakcji na napisane, ani od organów, ani od bohatera publikacji, ani od samych czytelników. Pełna wolność słowotoku… Materiały przygotował Petro ANTONENKO Najbardziej autorytatywne organizacje społeczne sfery informacyjnej Ukrainy podsumowały działalność naszych mediów za 2011 rok. Opublikowali je na konferencji prasowej w UNIAN kierownicy organizacji: Wiktorija Siumar — dyrektor wykonawcza Instytutu Masowej Informacji, Oksana Romaniuk — kierownik ukraińskiego przedstawicielstwa Międzynarodowej Organizacji Praw Człowieka „Reporterzy bez Granic”, Natalija Ligaczowa — redaktor naczelna portalu „Telekrytyka”, Jurij Łukanow — przewodniczący Niezależnego Związku Zawodowego Mediów. Ogłoszono wspólne oświadczenie końcowe „Wolność słowa na Ukrainie: 2011”, które, oprócz wymienionych organizacji, podpisali także Ruch „Stop cenzurze!”, Ukraińskie Stowarzyszenie Mediów, w skład którego wchodzą Instytut Prawa Mediów, Internews-Ukraina, Komisja Etyki Dziennikarskiej. Główne przesłanie w pierwszym zdaniu oświadczenia: „W ciągu 2011 roku na Ukrainie obserwowano pogorszenie wolności słowa”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn