Seite · S. 10Originalseite ↗
Bałakławskie strony życia Łesi Ukrainki
Слово Просвіти, №08 за 2012 рік
Wołodymyr PROCENKO, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, zdjęcie autora. Zbliża się 141. rocznica urodzin Łesi Ukrainki i chce się po raz kolejny przyozdobić wieniec jej sławy kwiatami z wybrzeża Bałakławy oraz odnaleźć w zatoce Symboli jej marzenia i twórczą inspirację. W swoich badaniach wiele o Łesi powiedzieli literaturoznawcy, ale niewielu krytyków szczegółowo badało bałakławskie strony jej życia, poczuło i przekazało wielbicielom stan jej duszy, wysoko wykształconej, optymistycznej i energicznej natury. Słowo, moja ty jedyna broni, Nie powinniśmy zginąć oboje! Może w rękach nieznanych braci Staniesz się lepszym mieczem na katów!.. Z powodu swojej choroby Łesia potrzebowała stałego leczenia. Młoda kobieta leczyła się leczniczymi błotami w Sakach, gdzie wiele dowiedziała się o Sewastopolu. Tutaj poznaje miasto, odwiedza zabytki wojny krymskiej, podziwia majestat floty. Miasto jej się spodobało i po kilku dniach Łesia Ukrainka z Eupatorii parowcem odpływa do Sewastopola i zatrzymuje się w hotelu „Wetzel”. Podczas podróży parowcem napisała wiersz: „Graj, moja pieśni!..”. W czasie oglądania wybitnych sewastopolskich zabytków do gustu przypadła jej zatoka Symboli i port Lestrygonów, o którym wspominał wielki Homer. W marcu 1907 roku Łesia przyjechała do Sewastopola leczyć się w Bałakławie razem z Kłymentem Kwitką, ale z powodu niesprzyjającej wiosennej pogody i za radą miejscowego lekarza zmuszona była wyruszyć do Jałty, a potem wrócić do Kijowa. W tym czasie kończyła swój bardzo udany zamysł, ciekawą tragedię „Kasandra”. Niezwykle wpłynęły na poetkę legendy bałakławskich Greków i Taurów: A po co ty o tym zapomniałeś wtedy, gdy oddawałeś swoją córkę na ofiarę rozgniewanej bogini? Ty zapomniałeś, kto matką Ifigenii, kto ojcem. Łesia wykorzystuje specyficzne techniki ożywiania mitów. Ten złożony i nieznany jeszcze w literaturze gatunek podbija jako pierwsza i wkłada w niego nowatorską treść. Dla postaci dramatu ziemska miłość jest wyższa od niebiańskiej, ale czuć ich duchową niewolę. Szczególnie porusza to Kasandrę-prorokinię, która czuje niebezpieczeństwo, ale nikt jej nie wierzy. Moim zdaniem Łesia ustami Kasandry poprzez mityczne obrazy prorokowała ciernisty szlak ukraińskiej rewolucyjnej inteligencji lat 20. 25 lipca 1907 r. Kłyment Kwitka i Łesia Ukrainka wzięli ślub w kijowskiej cerkwi Wniebowstąpienia. Poetka w liście do bliskich pisze: „Sprawa zakończona — wzięliśmy ślub. Znaleźliśmy takiego księdza, który sam doradził krótszy sposób bez zapowiedzi. Nie zapraszaliśmy nikogo oprócz świadków. Mam nadzieję, że choć teraz będziemy mieć spokój od ludzi. Wszystko dobrze, nikt nas niczym nie męczy i zbieramy się na Krym”. Piękno bałakławskiej przyrody wabiło Łesię, sprzyjało jej twórczemu wzlotowi. Przyjechała znów do Bałakławy z mężem, ale tym razem na dłużej. Małżeństwo zamieszkało przy samym ujściu zatoki na skalistym Nowym Nabrzeżu (obecnie Nabrzeże Nazukina 34) w oficynie daczy sewastopolskiej aktorki Sokołowej. Pierwszy list Łesi do matki datowany jest na 28 sierpnia 1907 roku: „My z Klonią czujemy się… „jak na deseczce pośrodku oceanu”, — tak samotnie i bezradnie…”. Następnego dnia pisarka napisała do matki: „Póki co mamy się dobrze, tylko wciąż śpimy po podróżnych i przedwyjazdowych kłopotach. Dom i utrzymanie mamy dobre, więc są szanse, że dobrze i szybko wyzdrowiejemy”. Tutaj, w Bałakławie, Kłymenta Kwitkę mianowano na stanowisko starszego kandydata Sądu Okręgowego w Symferopolu. A już wkrótce matka otrzymała i taki list: „…niezwykle czyste powietrze naszego obecnego mieszkania, … wyraźnie zauważalnie zmniejszył się kaszel, jak tylko przeprowadziliśmy się na tę daczę. Tutaj choć nie jest bardzo ciepło, za to kurzu wcale nie ma i nie ma tej ciasnoty, która czyni centrum Bałakławy tak zaśmieconym i wstrętnym”. O swoim bałakławskim życiu Łesia Ukrainka napisała Borysowi Hrinczence: „…kiedy nie jem winogron, to piszę, — oto i całe „robienie”…”. Nad czym pracowała wtedy poetka? Miała już uznanie w kręgach literackich dzięki swoim niedoścignionym utworom dramatycznym, artykułom do czasopism, publikacjom, poezjom, pieśniom. W Bałakławie Łesia spotkała 72-letniego kobziarza Hnata Honczarenkę, który przeprowadził się z charkowszczyzny do syna — robotnika sewastopolskiej kolei. Bardzo kochała ukraińskie pieśni ludowe, znała ich mnóstwo. Zagłębiając się w piękno ludowego folkloru, zaczęła tworzyć. Jaskrawym przykładem tego jest jej wiersz „Za górą błyskawice”, napisany 12 września 1907 roku. Za górą błyskawice, A w dolinie naszej ciemno. W zatoce czarne wody Pluszczą się potajemnie. Wrażenia z igrzysk żywiołu nie mogły nie wpłynąć na wyobraźnię poetki: „bystre oczy” błyskawicy przenikają w czarną falę „srebrnymi mieczami”; natarcie światła na ciemność, wezwanie do wysokiego oświecenia i głębokiej odnowy — takie były dążenia ówczesnej ukraińskiej inteligencji. Główny wątek utworu to przejrzenie ludzkości. Dopiero wtedy na światło światłem Odpowie ta zatoka. W alegorycznych obrazach wiersza zawarta jest myśl, że nie można tracić wiary w tę burzę, która zapali niebo i zmiecie czarny mrok. We wrześniu Łesia Ukrainka próbuje ukończyć wielkie utwory, które rozpoczęła wcześniej. Płodnie pracuje nad poematem dramatycznym „W puszczy”, porusza ważne problemy sztuki. Bohater dramatu Richard Iron, w przeszłości utalentowany rzeźbiarz, marzy o tym, by w nowym świecie potwierdzić swój talent, ale trafia do środowiska, które Łesia trafnie określiła metaforą „w puszczy”. Richard traci swój naturalny dar, bo nie może tworzyć tylko dla samego siebie. Społeczność go nie rozumie, nie dorosła do wysokiej sztuki. Niestety, na to chorują bezduszni urzędnicy i chciwi. Pomnik Łesi Ukrainki w Bałakławie. Odbudowane główny korpus i oficyna daczy aktorki Sokołowej.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
