Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWissen · Menschen · Zukunft
Seite · S. 11Originalseite ↗

Ta książka tchnie Ojczyzną

Слово Просвіти, №08 за 2012 рік

Walentyna SEMENIAK4SZTANGEJ, Tarnopol Wzięłam do ręki „Czumarkę w cętki” i od razu zrobiło mi się ciepło na duszy. A wiecie dlaczego? Bo kiedy przeczytałam tytuł zbioru pieśni (a przeczytałam go w pośpiechu, więc błędnie, zamiast „Czumarka” — „Czubarka”), przypomniałam sobie, jak w dzieciństwie często śpiewano wesołą piosenkę o „Czubarce”… Zmieniona jedna litera, a ile skojarzeń! Ze zdziwieniem dowiaduję się, że czumarka to wierzchnie męskie odzienie z fałdami nad talią. Z ciekawością czytam pieśni: kolędy, szczedrówki, malanki, winszówki, zasiewanki, kołysanki, niewolnicze, weselne… Od różnorodności rzadkich pieśni rozbiegają się oczy. Autorami tego zbioru są Nadija Danylewska i Mykoła Tkacz — twórcze małżeństwo, pisarze i etnografowie, członkowie NSPU, laureaci nagród literackich „Błahowist” i im. M. Kociubynskiego, współautorzy wydań folklorystyczno-etnologicznych: „Wyjdź, wyjdź, Iwanku!”, „Most klecza”, „Szedł Mikołaj”, „Peretyk”, „Chleb nasz powszedni”, „Ach ty, kalito, ach miodowa”, „Prosili ojciec, prosiła matka”, „Ach ty prosie — złoto”. Ta książka tchnie Ukrainą, jej pierwotnymi źródłami. Ukraińskie pieśni ludowe to sznury cennych korali, rozsypanych po całej Ukrainie. Zbieranie tych perełek to wielka, nieoceniona praca apostolska. Książka ma dobry i jasny początek: na pierwszych stronicach wychwala narodziny Światła (Boże Narodzenie), wartości ogólnoludzkie (szacunek dzieci dla rodziców, dla ziemi ojczystej, dla matki-natury). Tradycyjna kolęda „Nowa radość stała” nabiera innego, mistycznego zabarwienia: „Nowa Rada stała”. W tym znaczeniu ta kolęda ma zupełnie inną, bogatszą treść! Bo rada — to od słowa „radzić”. Cały świat, a dokładnie siły Światła, zbierają się na wielką niewidzialną, ale tak wyczuwalną Kosmiczną Radę, aby zawiadomić wszystkich o Wielkim Przejściu (w skali wszechświata), które nadchodzi we Wszechświecie, o nowym ewolucyjnym postępie w ludzkiej świadomości. Tak właśnie zaznaczyło się wcielenie Bożego Syna na Ziemi. Aktywnymi uczestnikami tego wszechobejmującego wydarzenia byli nie tylko „aniołowie z duszami w raju”, lecz także wszystkie pięć elementów budowy Wszechświata i człowieka jako takiego: ziemia, woda, powietrze, eter, ogień. W szczedrówce „Ach w lesie przy drodze” wydarzenia rozgrywają się… w środku lata. Przez ten opoetyzowany tekst-obraz nasi przodkowie jakby odrzucają wszelkie stereotypy myślenia. Ich wyobraźnia przestrzenna nie zna granic i przeszkód, swobodnie unosi się poza przestrzenią i czasem. A kolęda „Pod dąbrową, pod zieloną” — to prawdziwe zbiorowe pozytywne „programowanie” ukraińskiego narodu na bogate plony, które w tekście pieśni jednocześnie rzutuje się wraz z ziemskim i niebiańskim porządkiem: „Będziemy siać żyto-pszenicę, zbierzemy snopy, jak gwiazd na niebie…”. Obowiązkowe zwrócenie się o błogosławieństwo do Tego, kto stworzył ten Świat: „A wy, kolędnicy, zdejmujcie czapeczki i mówcie: »Daj, Boże!«”. Autorom zbioru udało się nawet odnaleźć i zapisać kupalskie, pietrowe, zażynkowe i obżynkowe pieśni! A jaki ciekawy jest główny bohater kołysanek — słynny kotek. Z takim kotkiem spotykam się po raz pierwszy, bo jest bardzo podobny do człowieka: ma ubranie i „nosi sen w rękawie”, każdemu dziecku rozdaje go po garstce. Żartobliwe pieśni dotyczą najczęściej kobiet: są śmiałe, mądre, kochają wolność. W pieśniach-balladach przeważa tradycyjna tematyka nieszczęśliwej miłości. Pieśni są przesycone obrazowymi symbolami i porównaniami. Uderzają „Pieśni płaczliwe”, w których toczą się dialogi między światem żywych i umarłych: „Czy ty, córko, słyszałaś, Jak ja u ciebie byłam? Dokoła twojej chatki, Jak pszczółka brzęczałam. Gdybyś, matko, słyszała, Jak ty u mnie byłaś, — Otworzyłabyś chatę i sień, Byś ty też odleciała”. Jacy mądrzy byli nasi przodkowie! Bo pieśń — to dusza narodu. Śpiewająca dusza — to dusza medytująca. Dzięki pieśni Ukraińcy podświadomie chronili swoją mentalność przed energetycznym brudem. W tej książce znajduje się udanie zapisany i szczegółowo odtworzony scenariusz wesela (wesele w Chrystyniwce, Czerkaszczyzna). Począwszy od pieczenia korowaju, a kończąc na sa-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn