Seite · S. 3Originalseite ↗
TAK OKRUTNY „POKOJOWY ATOM”
Слово Просвіти, №17 за 2011 рік
Petro ANTONENKO Zdjęcia autora
Wołodymyr UDOWYCZENKO, mer Sławutycza, doktor nauk technicznych: — Sławutycz zaczęto budować dlatego, że ówczesne miasto budowniczych i pracowników elektrowni atomowej — Prypeć — na zawsze stało się martwym miastem. I po decyzji władz ZSRR o kontynuowaniu eksploatacji Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej i jednoczesnej likwidacji skutków awarii, specjalnie dla obsługi stacji stworzono nowe miasto. Na terytorium obwodu czernihowskiego, który okazał się mniej skażony w wyniku awarii. A administracyjnie Sławutycz został włączony do obwodu kijowskiego. Już jesienią 1986 roku rozpoczęła się jego budowa, a w 1988 roku wręczono pierwsze przydziały nowym mieszkańcom. Jeśli chodzi o Prypeć, niegdyś wspaniałe, kwitnące, obecnie martwe miasto, należy traktować je jako symbol klęski, i to nie tylko Ukrainy, ale i ludzkości w ogóle. I Fukushima w Japonii to potwierdza. A Sławutycz miał stać się i stał się symbolem odrodzenia: jako wzorzec samorządu lokalnego, przykład udanego modelu gospodarczego samego miasta i powiązanego z nim dość biednego regionu — Czernihowszczyzny. Rozwój miasta pomaga odradzać naszą zaniedbaną ukraińską wieś. Jest ona w trudnej sytuacji, zwłaszcza rejony, które ucierpiały w wyniku awarii. A to, przypomnę, 100 tysięcy kilometrów kwadratowych, głównie na Ukrainie, Białorusi, w Rosji, 5 tysięcy miejscowości, 5 milionów mieszkańców. Wybraliśmy dla Sławutycza model miasta z wysokimi standardami socjalnymi, rozwiniętą infrastrukturą. Na przykładzie tego technopolis staraliśmy się pokazać, jak właśnie powinno odradzać się poszkodowany region. Dość efektywnie zrealizowaliśmy projekt wolnej strefy ekonomicznej, stworzyliśmy atrakcyjne warunki dla przedsiębiorczości. I jeśli w wielu podobnych niewielkich miastach czekają tylko na dotacje, preferencje od państwa, to u nas własne dochody z działalności gospodarczej już dwukrotnie przewyższyły takie preferencje. Mamy nadzieję, że za 10—20 lat ten biedny kraj będzie zupełnie inny. Oczywiście, przy wsparciu państwa. Udany przykład jest: właśnie zakończono rekonstrukcję autostrady z Czernihowa do Czarnobyla, z wjazdem do Sławutycza, co jest bardzo ważne dla naszych miejsc. Przy czym jest to trasa międzynarodowa, jadą nią z Białorusi, krajów nadbałtyckich. A filozofię podejścia do energetyki trzeba radykalnie zmienić. Tak, bardzo potrzebujemy energii elektrycznej. Ale na pierwszym miejscu jest bezpieczeństwo. Jeśli póki co nie możemy go zagwarantować, trzeba, oprócz jądrowej, angażować inne rodzaje energii. Jeszcze jeden istotny moment: im bardziej energooszczędna będzie produkcja, tym mniejsza będzie potrzeba energii elektrycznej. Sławutycz stał się jednym z czterech miast kraju, które założyły Stowarzyszenie Miast Energooszczędnych, dołączyliśmy też do takiej europejskiej organizacji. A zamknięcie Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej skłoniło nas właśnie do efektywnego wykorzystania energii. Dla przykładu tylko dwie cyfry: przed zamknięciem stacji miasto zużywało 41 milionów metrów sześciennych gazu, w minionym roku tylko 22 miliony. Świat jest mały. Musimy łączyć wysiłki. Ale dlaczegoś zniknęło Międzynarodowe Centrum Czarnobylskie. Czyżby zniknęło zainteresowanie nadzwyczaj ważnymi badaniami? Dlatego teraz, może razem z Japonią, warto wznowić pracę centrum. Po Czarnobylu, a teraz Fukushimie, czas porzucić iluzje o „pokojowym atomie”. A wydatki na bezpieczeństwo elektrowni atomowych, a zwłaszcza na likwidację skutków awarii, są całkowicie współmierne z inwestycjami, które pozwoliłyby całkowicie przejść na niejądrową energetykę. Oleg IZIUMENKO (Szwecja), koordynator międzynarodowego ruchu ekologicznego 350.org.: — Kilka tygodni temu uważnie śledziłem kolejne międzynarodowe negocjacje dotyczące klimatu Ziemi, które odbywały się w Bangkoku. I, niestety, wyciągnąłem niepocieszający wniosek: sytuacja z emisjami do atmosfery nadal zagraża ludzkości. Niedawno opublikowano prognozę zmian klimatu również na Ukrainie, ona też jest niepokojąca. Zagrażają waszemu krajowi i nowe potoki uchodźców z krajów, gdzie w wyniku zmian klimatu ludzie nie będą w stanie się wyżywić. A rządy wielu takich krajów wykazują niezdolność do zapewnienia normalnego życia obywatelom. Gdzie więc nadzieja na lepsze? Uważamy, że jest to angażowanie najszerszych warstw społeczeństwa do ruchu na rzecz ochrony klimatu, nacisk na swoich liderów politycznych z żądaniem realnego zadbania o ochronę klimatu. Nasz ruch ekologiczny powiększył się w ostatnich dwóch latach i na Ukrainie dzięki entuzjastom, obywatelom, którzy rozumieją: tak dalej rozwijać gospodarkę nie można! A żeby zjednoczyć ludzi w obronie klimatu planety, przeprowadzamy Światowe Dni Działań. Następny zaplanowany jest na 24 września. W tym dniu pod nazwą „Planeta w ruchu” na Ukrainie i w świecie odbędą się marsze, wiece, przejazdy na rolkach, deskorolkach, ruch na różnych rodzajach transportu, który nie wymaga paliw organicznych. Mykoła SIABER, doradca OAO „Centrenergo” wskazał na bardzo poważny problem — szkodliwe emisje nie tylko atomowych, ale wydawałoby się, jeszcze bardziej „pokojowych” cieplnych elektrowni, które, właściwie, stanowią podstawę energetyki Ukrainy. Coś tutaj robi się w kwestii modernizacji produkcji, kontroli jakości paliwa dla stacji, przede wszystkim węgla. Ale pracy jest mnóstwo. Inny problem — gromadzenie ogromnej ilości odpadów elektrociepłowni w postaci żużla, popiołu. Teraz to tylko nowe zanieczyszczenie środowiska, choć na świecie te odpady już wykorzystują do robót drogowych, produkcji materiałów budowlanych. Czas by to aktywniej robić i nam. Ihor CZERKASZYN, honorowy prezes Stowarzyszenia „Fundusz Inwestycji Energooszczędnych”: — Wszyscy mają na ustach dwa słowa —
„Ekologia, efektywność energetyczna”, a mało kto cokolwiek robi. Oto w państwie przyjęto strategię ekologiczną. Co my tam widzimy? Że do 2025 roku powinniśmy w kraju zwiększyć udział energetyki odnawialnej o 50 procent do poziomu bazowego. Ładnie brzmi? Wspaniale, jeśli nie wiedzieć, że nasz obecny poziom bazowy… jest mniejszy niż jeden procent. Zatem, przez ponad 10 lat osiągniemy udział energetyki odnawialnej „aż” półtora procenta, podczas gdy w Europie już teraz wychodzą na poziom 7—10 i więcej procent. Więc o jakiej zamianie energetyki atomowej innymi rodzajami możemy mówić? Albo drugi postulat: poprawić efektywność energetyczną ukraińskiej gospodarki o 25 procent. Znowuż do poziomu bazowego. To przy tym, że ten poziom (w odniesieniu do poziomu PKB) mamy trzykrotnie niższy niż w Europie. Dlatego trzeba opracować jasny plan zarówno zamiany energetyki jądrowej, jak i wysokiej efektywności energetycznej i wymagać od władz jego wykonania. Trzeba pod ten plan czynić odpowiednie inwestycje. Zamiast tego u nas rozpraszane są środki państwowe. Przyjmuje się doktrynę ekologiczną, według której ekologicznej przyszłości kraj nie ma, alternatywy dla tradycyjnych spalanych nośników energii nie ma, realnej efektywności energetycznej nie ma. Jednak, jak mantry, będziemy powtarzać hasła o alternatywnej energetyce, wykorzystaniu zagranicznych doświadczeń. Zastanówmy się najpierw, dokąd i jak mamy iść? Ołeksandr NIKYTENKO, zastępca naczelnika zarządu Akademii Nauk Medycznych Ukrainy: — Po Czarnobylu mamy jeszcze jeden alarmujący sygnał z Japonii, który świadczy o zagrożeniu, jakie niesie atom. I mamy absolutnie jasne dane naukowe w tej kwestii. Ale trzeba stawiać pytanie szerzej: cios w zdrowie ludzi zadaje wiele czynników, w szczególności emisje z elektrowni cieplnych, przedsiębiorstw przemysłowych, potoków transportowych, zwłaszcza w miastach. Albo stan wody pitnej, która dawno nie mieści się w normach. Mamy cały kompleks niekorzystnych czynników, właściwych dla Ukrainy i całej planety. I właśnie na nie trzeba zwrócić poważną uwagę. I, oczywiście, trzeba jednoczyć wysiłki wszystkich, którzy mają związek z ekologią, zdrowiem człowieka. W pojedynkę nic nie zrobimy. Talat Musalib oglu ALIJEW, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador, były Ambasador Azerbejdżanu na Ukrainie, doktor filozofii, kandydat nauk politycznych: — Kiedy w 1986 roku wydarzyła się katastrofa czarnobylska, ludzie nie rozumieli, na ile niebezpieczny jest ten niewidzialny wróg, „pokojowy atom”, na ile z tym atomem trzeba jasno, ostrożnie pracować. I oto po tragedii w Fukushimie w Japonii ludzie jednak zobaczyli, że niezależnie od tego, w jakim zakątku kuli ziemskiej to się dzieje, może to wyrządzić ogromną szkodę całemu światu. Dlatego światowa wspólnota dzisiaj powinna absolutnie przemyśleć swoją politykę i zrobić wszystko, aby więcej nie zdarzył się ani Czarnobyl, ani Fukushima. A naukowcom i politykom Ukrainy też warto przemyśleć podejście do swoich elektrowni atomowych, biorąc pod uwagę, że zostały one zbudowane w okresie radzieckim, a to najstarsze projekty, które pokazały swoją zawodność. Jednocześnie warto spojrzeć w ogóle, czy tak już ważne jest rozwijanie tych stacji teraz, budowanie nowych reaktorów? Na świecie, w szczególności w Europie, szerzy się ruch protestu ludzi nie tylko przeciwko budowie nowych stacji, ale i przeciwko kontynuowaniu pracy istniejących. I mając inne rodzaje energetyki, można zatrzymać te stacje. Dragomir DŻAMBARZKI, radca Ambasady Republiki Bułgarii na Ukrainie: — Ekologia — to ten priorytet, który nie podlega wątpliwości. Jestem z zawodu fizykiem, zanim przeszedłem do służby dyplomatycznej, pracowałem w przemyśle. Byłem zwolennikiem pokojowego atomu. Ale po tym, co niedawno wydarzyło się w Japonii, mam bardzo duże wątpliwości co do energetyki jądrowej. A w naszym kraju też są plany budowy elektrowni atomowej. Niestety, alternatywna energetyka, za którą stoi przyszłość, póki co jest droga, kupujemy taką energię elektryczną po dość wysokiej cenie. Energia jądrowa póki co jest tańsza. Jednak w pełni popieram myśl, że właśnie alternatywna energetyka — to nasza przyszłość. I trzeba, nie żałując środków, kierować tutaj inwestycje. Właśnie za tym stoi przyszłość. W stołecznej agencji „Ukrinform” Ukraińska Konfederacja Dziennikarzy przeprowadziła „okrągły stół”, poświęcony 25-leciu katastrofy czarnobylskiej. W wydarzeniu pod nazwą „Problemy ekologii — trwoga świata” wzięli udział naukowcy, przedstawiciele społecznych organizacji ekologicznych, struktur państwowych. Mówiono i o tragicznych skutkach awarii, i o tym, czy stało się to, jak i wydarzenia w Japonii, lekcją dla ludzkości, czy skłoniło do absolutnie nowego myślenia ekologicznego? Czy nie zbyt pochopnie ludzkość zabiera się za opanowywanie najnowszych technologii, nie zbadawszy należycie możliwych ryzyk dla planety? Czym i jak szybko będziemy mogli zastąpić energetykę jądrową? Oto główne momenty dyskusji.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF auf Wikimedia Commons ↗ · Maschinelle Übersetzung
